Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç Mariupol şeerinde keçirilgen ”Birlik forumınıñ” ”Soñsız kelecekten yarınğa planlarğa qadar. Vaqtınça işğal etilgen topraqlarda yaşağan vatandaşlarımıznen alâqalarımıznıñ saqlanması içün Ukrainanıñ gumanitar siyaseti” sessiyasında Qırımda yaşağan balalar ve gençler ile bağ tutmaq Ukraina içün müim olğanını qayd etti. Bu, vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetine ve Aqyar şeerine ukrain devletçiligini qaytarmağa yardım etecek yedegimizdir.

Anton Korınevıç qırımlılarnıñ tasil aluv ile bağlı olğan belli problemalarına ve Qırım gençleri ile munasebetlerini ğayrıdan tiklenmesine ve qurulmasına hızmet ve yardım etecek bazı vastalarğa diqqat celp etti.

Daimiy Temsilcisiniñ fikirince, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda yaşağan qırımlılarnıñ tasil aluvı ile ciddiy problemalarımız bar. İlk nevbette bu, işğalci akimiyet alıp barğan tasil siyasetinen bağlıdır:

1. Grajdanlıq (Ukraina vatandaşları olaraq) kimliklerini yoq etüv, ukrainalılarnıñ ve qırımtatarlarnıñ milliy kimliklerini sıñırlav ile yoq etüv, tilleriniñ, tarihleriniñ, medeniyetleriniñ ve ananeleriniñ ögrenivüni sıñırlav, ukrain kimligini beyan etüv içün cinaiy cezalavlarını işletüv. İşğalcige öz kimligi olmağan, tilini, ananelerini ve medeniyetini unutqan ve bilmegen ”sovet vatandaşı” kerek. Qırım mekteplerinde al-azırda 200 biñden ziyade bala oqumaqta. Aynı vaqıtta Qırımda şimdi ukrain tilinde tasil bergen tek bir dane 9-yıllıq mektep çalışmaqta. Tek 250-ge yaqın Qırım balası ukrain tilinde ve 6000-den biraz ziyade qıımtatar tilinde tasil almaqta. Ekseriy allarda ukrain tili Qırımda tek fakultativ şekilinde ögrenile bile. BMT Halqara Mahkemesi 2017 senesi çiçek (aprel) ayı 19 künü çıqarğan ve Rusiyeden Qırımda ukrain tilinde tasil imkânlarını teşkil etmege talap etken qararğa baqmadan, işğalci akimiyet ukrain tilinde tasil tertibatını yoq etmege devam ete. ”Ukraina tarihi” dersiniñ ögrenilüvi 2014 senesi toqtatıldı.
2. Grajdanlıq kimligi tasil ceryanınıñ arbiyleştirüvine, tecavüzge, Ukraina ile bağlı bir-de-bir şeylerniñ qabul etilmemesine, cenkni, tecavüzni, işğalni normal bir şey olar qabul etilmesine deñiştirile. Genç ordu, kazak mektepleri ve kazak sınıfları. Genç ordu (Rusiye arbiy-vatanperverlik ruhı) Qırımda 2016 senesi peyda oldı. Genç ordu taqımları, misal olaraq, Aqyarnıñ bütün mekteplerinde teşkil etildi. Genç ordunıñ bölükleri işğal etilgen Qırımnıñ bütün rayonlarında bar. 2019 senesi ekim (oktâbr) ayı 27 künü Rusiye kütleviy haber vastalarında Yalta mektebinde kadet sınıfınıñ talebeleri başğa balalarnı boğğanı, köteklegeni, pıçaq ve çöküç ile yürgenleri ve başqalarnı qorqutqanları aqqında haber peyda oldı. Ukrainağa qol tutqan faalcilerden ve qırımtatar faalcilerinden içki duşman süretini ve Ukrainadan tışqı duşman süretini teşkil etüv.

Balalar, gençler bizim içün ne sebepten müim? Olarnen çalışmamız ne içün müim? Çünki vaqtınca işğal etilgen Qırımda yaşağan yetişken vatandaşlarımız Ukrainanı tanıylar, Ukrainanı hatırlaylar. Ebet, olarnen bağ tutmamız, alâqada bulunmamız kerek. Amma Qırımdaki balalar ve gençler yıl-yıldan bizni, Ukrainanı az tanıylar. İlk nevbette tek topraqlarnı degil de, insanlarnı qaytarmamız ve ğayrıdan integratsiya etmemiz kerek olğanı içün, birinciden balalar ve gençler ile çalışmamız, Qırım balalarınıñ ve Qırım gençleriniñ RF işğal devamında yoq etmege niyetlengen grajdanlıq kimliklerini yoq etüvge yol bermemiz kerek.

Bunıñ içün biz böyle yönelişlerinde çalışmalımız:

• Ukraina Ükümetiniñ nezareti altında bulunğan topraqlarda qırımtatar tasil-medeniy merkezlerine devlet seviyesinde qol tutuv. Misal olaraq, Kıyiv şeerinde çalışqan ”Qırım ailesi” merkezi devlet qol tutuvına lâyıq, o, cemaat teşkilâtı olaraq degil de, mektepten tış devlet ya da kommunal tasil yurtı şekilinde çalışmalı. Ve bu yönelişte faaliyet al-azırda alınıp barılmaqtadır.
• Qırım tasil ve medeniy teşebbüslerini ve bizim yedegimiz olıp, işğalden azat etüvden soñ bizge Qırımda ukrain devletçiligini ğayrıdan tiklemege yardım etecek istidatlı qırımlılarnı (stipendiya, teşkilâtlarnıñ faaliyetini teminlev vastasınen) qol tutuv içün mahsus Fondnı teşkil etüv.