1. Plan azırlañız ve sakin oluñız, eñ azından tırışıñız - telâş qurtarmay, keder ete.

2. Eger işğalcilerniñ arbiy noqtaları yerleşken yerde yaşasañız, andan mümkün olğanı qadar tez uzaqlaşmağa tırışıñız. Arbiy areketler devam etkende degil, olar başlamazdan EVEL tahliye etilmek kerek.

3. Ukrainağa qarşı cenkte Rusiyeniñ esiri ya da duşman ordusı içün bir qalqan olmamaq içün işğalcilerniñ “tahliye marşrutlarını” qullanmañız.

4. Meskün yerden çıqqanda tıqatma olma ihtimalını közge alıñız. Qırım yarımadası içinde arbiy areketler devam etken vaqıtta daa telükesiz rayonlarğa keçmege tevsiye etemiz. Qanunsızca qurulğan “Qırım köpüri” yanındaki yerler telükesiz DEGİLDİR.

5. Meskün yerlerden tahliye etilgende öz naqliyat vastañızıñ er tarafına beyaz qumaç bağlañız, arttaki ve kenarlardaki pencerelerge aynıq ariflernen “İNSANLAR” sözüni yazıñız. (Eger bala olsa - “BALA” dep yazıñız).

6. İşğalci devletniñ askerleri keri çekilgende arbiy cinayetler yapa bileler, bunı bütün dünya kördi, onıñ içün arbiy areketler sırasında öz şeerleriñizdeki sığınaqlarda qalıñız.

7. Temsilniñ malümatına köre, işğal etilgen yarımadadaki pek çoq sığınaq boş, qapalı ya da çoplüknen toludır. İşğalci memuriyetlerniñ yalancı beyanlarına inanmañız - öz telükesizligiñizni özüñiz temin etiñiz. Erteden yuqlamağa yerleri olğan sığınaqlarnı azırlañız, kiriş qapılarına aynıq boyanen “İNSANLAR” sözüni yazıñız. Sığınaq olmağan sade mağazlarda ve odalarda saqlanmañız.

8. Ev ayvanlarıñız olsa, olar içün avuştırma donatmasını, ağızlıq ve tizgin, bir-eki künlük yem ve suv, sevgen oyunçağını azırlañız. Olarnı eybetleñiz, qapalı evde taşlamañız.

9. Şeeriñizde arbiy areketler başlağanda qalacağıñız sığınaqnıñ yerini öz soylarıñızğa ve yaqınlarıñızğa erteden aytıñız.

10. Telefonıñız tolu olsun, lâkin işğalcilerniñ bağnı kesecegine azır oluñız. Öz yaqınlarıñıznen bağda qalmaq içün diger yollarnı ve körüşüv yerini tüşünip azırlañız.

11. Birinci tibbiy yardımnı bermege ögreniñiz, siz er daim azır olmalısıñız.

12. Öz dokumentleriñizniñ üstünde qan gruppañıznı ve qaysı ilaclarğa allergiyañız ola bilir dep, sizde olğan hastalıqlarnı (şeker astalığı ve ilâhre) belgileñiz. Bunen beraber yaqınlarıñıznıñ adreslerini ve kontaktlarını yazıñız.

13. Acele al içün cemidan azırlañız:
- Öz UKRAİN dokumentleriñizniñ original ve kopyalarını tapıñız (balalarıñız olsa, olarnıñkini de).
- Para (evelden peşin para azırlañız) ya da Mastercard/Visa halqara sistemalarına bağlı olğan bank kartları.
- Eñ az bir aftalıq qullanuv şekli ve dozaları yazılğan ilaclarnı, quru ve tibbiy spirtni, 2 çift rizna qolçaq, suniy nefes bermek içün çıtalı klapannı, qan aqımını toqtatqan aletlerni (turniket, qan toqtatıcı gemostatik bint), çeşit ölçülerde marlâlı qıbrızlar ve steril olmağan marlâlı bintlerni, pekitilebilgen elastik bintlerni, çeşit ölçülerde yapıştırıcılarnı, yaralanğannıñ urbasını kesken travmatik maqasnı, balaban qumaç parçasını (yaralanğannıñ el-ayağını pekitmek içün), çeşit antiseptiklerni (el dezinfektsiyası vastası, spirtli qıbrizlar) azırlañız.
- Eñ azından bir aftalıq aş ve suv azırlañız (mümkün olsa, bir-eki kişilik). Eñ yahşısı, azır ve çoq yer almağan, kaloriyası çoq olğan ve uzun vaqıtqa dayanğan aşlarnı almaq.
- İlâve urba, şahsiy temizlik nesneleri.
- Fener, tolu Powerbank, radio, signal aletleri, kompas, saat, aletler taqımı, çatal, qaşıq, piçaq, çöp torbaları, bloknot, qarandaş, yipler, ineler, sernikler, çaqmaqlar.
- Eger ağ kesilse, yanıñızdaki yerni añlatqan kâğıt ya da offline harita olsun (Google Mapsnı yükleñiz, 2Gis’ni degil, bu bir rus programmasıdır).

14. Sığınaqta olğanıñızda, öz ihtiyatta olğan şeyleriñizni ihtiyac olğanlar ile paylaşıñız.

15. Araba ya da başqa bir naqliyat vastañız olsa, baknı toldurıñız ve yedek yaqarlıq kanistrası da olsun.

16. Bombardıman ve uruşlar sırasında saqın pencerelerge yañaşmañız. Sığınaqqa saqlanmağa yetiştiremeseñiz - eki divar qaydesini qullanıñız: ayatta, koridorda ve tamburda saqlanıñız.

17. Soqaq uruşları sırasında sığınaqtan çıqmañız, işğalciler ile er angi munasebetten uzaq turıñız.

18. Rus askerleriniñ ölülerini, yolnı qapatqan er angi bir nesneni toqunmañız. Unutmañız: keri çekilgende işğalciler bütün topraqlarnı, öz askerleriniñ cesetlerini bile minalaylar.

19. Eger grajdan kişi olsañız, saqın eliñizge silâ almañız ve kamuflâj ya da o renklerde olğan urbalarnı kiymeñiz - bu şekilde nişan olma ve/ya da, halqara gumanitar uquqı mücibi, qorçalanğan bir grajdan kişi statusını coyma telükesi altındasıñız.

20. USQ qıtalarınıñ peyda olmasını bekleñiz, olar bergen tevsiyelerni yerine ketiriñiz: berilgen suallerge sığınaqlardan gür sesnen ve tüzgün şekilde cevap beriñiz, emirlerni doğrudan yerine ketiriñiz, inkâr etip qarşı çıqmañiz - er bir daqqa müimdir.

21. Duşmannıñ halqnı aldatmaq içün ya da USQ üstüne leke atmaq içün ukrain asker formasına kiyine bilecegini unutmañız. Muqayt oluñız: ukrain askerleri terakt YAPMAYLAR ve yerli halqnı qalqan kibi QULLANMAYLAR.

22. İşğalciler yerleşken yerni bilseñiz, bunı aman USQ ya da mahsus azırlanğan botqa aytıñız. Bot: https://t.me/evorog_bot , https://t.me/krymbavovna_bot ya da https://t.me/stop_russian_war_bot

23. Tek Ukraina devletiniñ resmiy malümat menbalarına inanıñız - işğalciler grajdan halqnı aselet aldata bileler, tahliye etmege ya da evlerden çıqmağa çağıra bileler.

- Celpnameni şahsen almañız ve işğalci “voyenkomat”lardan kelgen çağırışlarğa cevap bermeñiz.

- Resmiy celpnameler rus telefon ilâvelerine kele bileler, onıñ içün o ilâvelerni siliñiz ya da eminlik içün öz smartfonıñıznı “coyuñız”, öz telefon nomerañıznı deñiştiriñiz ya da onı vaqtınca qullanmañız.

- Qırımdan ve Rusiyeden çıqmağa çareñiz olsa, bunı aman yapıñız, çıqmağa mümkün olğan er angi bir ülke olsa, anda çıqıñız.

- Çıqqanda yoluñızda blokpostlarnıñ ve “Qırım köpüriniñ” qapalı olıp-olmağanını teşkeriñiz.

- Eger çıqamağan olsañız, amma Rusiye toprağında saqlanmağa çareñiz olsa, bu risklerge diqqat etiñiz: Rusiye şeerlerinde yüzlerni tanıma sisteması olğan videokameralar yerleştirilgendir - mümkün olğanı qadar bu kameralar olğan ortalıqlardan saqınıñız.

- Eger vaqtınca işğal etilgen Qırımdan çıqamağan olsañız, yazılı olğan evni taşlañız, yaşağan yeriñizni deñiştiriñiz ve onıñ aqqında iç kimsege aytmañız, tanış olmağan insanlarğa qapını açmañız.

Sizge celpname berilgen olsa - voyenkomatqa SAQIN ketmeñiz, andan sizni bir kereden cenkke yollaycaqlar. Daa bir kere “coyulmağa”, astalanmağa, ğayıp olmağa tırışıñız. Memuriy ceza ve para cezası (500-den 3000 rublege qadar) Rusiye içün “top eti” olmaqnıñ ve cenkte ölmekniñ yanında küçük bir bedeldir.

Öz sağlığıñıznı tüşüniñiz, Rusiye qanunlarına köre mobilizatsiyadan qaçmağa ya da onı keçirmege yardım etecek astalıq ya da saqatlıqlarnı teşkeriñiz - bu bir yüz faizlik garantiya degil ve sizni ep bir qanunsızca askerlikke çeke bileler, lâkin tibbiy komisiyanı keçemeycegiñiz içün bir imkân ola bilir (astalıqlar cedvelini Rusiye devlet şurasınıñ 2013 s. 4 iyül künü qabul etilgen 565 nomeralı askeriy ve ekimlik ekspertiza aqqında olğan ilâvede baqıñız).

Siznen bağlansalar (evge kelseler, telefon etseler, soqaqta tutsalar), laf sırasında “askeriy borc”nı yerine ketirmekni red etmeñiz de, şimdi ne içün voyenkomatqa kelemegeniñizni ya da askerlik yapamağanıñıznı añlatıñız. Misal içün: sağlığıñız, ölgen askerniñ oğlusı/doğmuş ağası statusı, ağır asta olğan soyuñızğa devamlı baqma, çağına yetmegen qardaşqa vasiylik etüv, anasız balanı terbiyelev, eki ve ziyade balanıñ olması, kündüzlik ve kündüz-ğıyabiy bölükte oquv, tasil teşkilâtlarında çalışqan pedagogika hadimleri, üç yaştan küçük olğan saqat balanıñ olması, bala ve 22 aftadan çoq yüklü qadınnıñ olması, dört ve ziyade balanı baquv ve ilâhre.

Közge alıñız, Rusiye - rüşvetçi bir devlettir, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda ise rüşvetçilik seviyesi daa yüksektir. Muqayt oluñız, çünki dolandırıcılar sizge “aman-aralıq”nı almağa yardım etmege ve rüşvet bermege tekilf ete bileler, bunıñ içün siz cinaiy makemege çekile bilesiñiz.

Grajdan halqı içinde tesirlengenlerni ortağa ketire bilecek ya da grajdan infrastrukturasını yoq ete bilecek qanunsız emirlerni yerine ketirmeñiz, yoqsa böyle areketler eskirmegen halqara cinayetler kibi tanınacaq, onıñ içün, Ukraina qanunlarına ve halqara uquqqa köre, qabaatlılar erte ya da keç makemege çekilecekler.

Ukraina devleti kontroli altında olğan topraqlarğa tüşseñiz, ilk fırsatta teslim oluñız ve işğal etilgen topraqtan bir Ukraina vatandaşı olğanıñıznı aytıñız - bunı tasdıqlağan dokumentiñiz olmasa da, biz bunı teşkerirmiz. Ukraina sizni “uruşta tutuqlanğan” kibi qayd etecek.

Bu quvet strukturalarına esir ola bilesiñiz: Ukraina Silâlı Quvetleri, Ukraina Milliy Gvardiyası, Milliy polis, Topraq qorçalav quvetleri, Ukraina Telükesizlik Hızmeti, Devlet sıñır hızmeti.

Esir olmaq - sağ qalmaqnıñ yekâne yoludır, çünki Ukraina halqara uquqqa ve Jeneva konventsiyasına uymaqtadır. Esirlikke azırlanmaq ya da esir olmaq içün - telefon etiñiz ya da er angi bir messengerden yazıñız:
+38 066 580 34 98
+38 093 119 29 84.

Areketke keçmege azır olsañız, mobilizatsiyanı er bir mümkün olğan ve mümkün olmağan yollarnı qullanıp bozuñız, birleşiñiz, qarşılıq beriñiz.

Duşman askerleriniñ, stablarınıñ, qıtalarınıñ ve olarnıñ yürgen yollarınıñ yerleşken yeri aqqında Ukrainanıñ mahsus organlarına haber beriñiz: https://t.me/evorog_bot ,
https://t.me/krymbavovna_bot
ya da https://t.me/stop_russian_war_bot.

2023 senesinde vaqtınca işğal etilgen topraqlardan kelgen sakinler içün kirme şartları.

👥Kim kire bile?
Vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki esas orta ya da tam orta tasil yurtunı bitirgen vatandaşlar.

🏫Qayda muracaat etmek?
Tasil yurtları esasında yaratılğan ve 01 iyünden 30 sentâbrge qadar çalışqan “Donbas-Ukraina” ve “Qırım-Ukraina” tasil merkezlerine.

🧐Muracaat yolu.
Muracaatçı Merkezlerge elektron poçtası vastasınen, şahsen ya da diger yollar ile muracaat ete bile. Muracaatçı bir Merkez vastasınen eñ çoq 5 dane muracaat yapa bile.

🗣️Kirme şartları.
MMT olmadan subet neticesinde.

🗎 Dokument berme yolu: şahsen ya da uzaqtan.

Şahsen ya da uzaqtan muracaat sırasında skan kopiya şeklinde berilgen dokumentler cedveli:
📌ariza;
📌2019-2021 seneleriniñ tışqı mustaqil baalandıruv sertifikatı ya da milliy multimediya testi neticeleri (istekke bağlı);
📌içki yer deñiştirgen kişi vesiqası (mevcut olsa);
📌kişini tasdıqlağan dokument, olmasa ise - doğum şeadetnamesi;
📌3 x 4 cm boyutında 4 dane renkli fotoresim;
📌tasil aqqında devlet dokumenti ve onıñ ilâvesi ya da yıllıq baalandıruvınen ülke atestatsiyasını keçüv aqqında vesiqa;
📌qayd: abituriyentlerde tasil aqqında devlet dokumentleriniñ olmağanı içün tasil merkezi abituriyentni bir mektepke yollay, anda o eki ders boyunca DPAnı tapşıra: ukrain tili ve Ukraina tarihı.

❗Aynı zamanda qayd etemiz:
Uzaqtan oqumağa kirgen kişiler içün esas oquv şartları, aliy oquv yurtuna şahsen kelmek, kiriş içün dokumentlerniñ originallarını bermek ve abituriyentniñ oquşnı başlamasından soñ 3 ay devamında tasil aluv aqqında añlaşma yapmaqtır.
Eger bu dokumentler berilmese ve/ya da oquv aqqında añlaşma vaqtında yapılmasa, qabul etilüv aqqında alınğan qarar lâğu etilecektir.

Kiriş kampanyası terminleri YDTEB (Yekâne Devlet Tasil meseleleri Elektron Bazası) saytında yerleştirilgendir.

lâve malümat içün devlet ağına muracaat etiñiz: 1545 ve 0 800 50 44 25 ya da “Qırım - Ukraina” ve “Donbas - Ukraina” tasil merkezlerine: http://surl.li/inted