KEÇKEN AFTA OLIP KEÇKEN ESAS VAQİALAR:
▶️17 aprel 2024 s. Canköy uçaq alanına Ukraina Silâlı quvetleri tarafından yapılğan muvafaqiyetli ücüm neticesinde vaqtınca işğal etilgen Qırımda C-400 uçaquvar-raketa kompleksiniñ dört atış cihazı, üç radiolokal stantsiya, PPO cihazlarını idare etüv noqtası ve “Fundament-M” ava boşluğını nezaret etüv apparatı yoq etildi.
▶️ 21 aprel künü işğal etilgen Qırımğa yapılğan ücüm vaqtında ukrain arbiyleri Aqyarda rf Qara deñiz flotunıñ syvastı gemilerine destek köstergen “Kommuna” qurtaruv gemisine zarar ketirdi. “Kommuna” duşmannıñ tamir-qurtaruv sınıfında olğan tek bir gemi edi. Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ spikeri Dmıtro Pletençuk qayd etkenine köre, gemi bundan soñ arbiy vazifeler içün yaramaycaq.
▶️Aqmescitniñ işğalci mahkemesi Bağçasaray faallerine SİZO-da tutuluv müddetini uzattı. Seydamet Mustafayev, Remzi Nemetullayev, Abdulmecit Seytumerov, Amethan Umerov, Ruslan Asanov ve Eldar Yakubov 22 iyül 2022 s. qadar apiste qalacaq. Olarnıñ episi şimdi ekinci tahqiqat izolâtorında bulunmaqta. Bu aqta advokat Emil Kurbedinov haber etti. O, mahkemede Abdulmecit Seytumerovnıñ manfaatlarını qorçaladı.
▶️ New-Yorkta BMT tamır halqlar meselelerinden Daimiy forumınıñ nevbetteki sessiyası keçirildi. Tedbir vaqtında Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Rusiyeniñ işğal etilgen Qırımda yapqan cinayetleri aqqında hatırlattı. Hususan, o, siyasiy mabüs, Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ qanunsız olaraq tevqif etilip, rus apishanesinde tutulmasını qayd etti.
▶ Aprelniñ 22-ne qadar Qırımda 218 insan işğalciler tarafından qanunsız şekilde mahküm etildi, olar arasında 134 qırımtatarı. Umumiy miqdardan mahküm etilgenler arasında 33 insan tevqif (22 – qırımtatarı), 149 ise apis etildi (olardan 99 qırımtatarı), 26 kişiniñ statusı daa belgilenmedi.
▶ Aprelniñ 22-ne qadar işğal etilgen Qırımda işğalci “makemelerde” ve başqa “kompetentli organlarda” rusiye federatsiyası Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre protokol tizilgen 737 vaqia qayd etildi. Olar arasında 641 adisede para cezası şeklinde memuriy ceza berilmesi ya da başqa davağa qoşulıp, umumiy tedbir çıqarılması aqqında qarar berildi. 20 adise alâ daa baqıla.
▶ İşğalci “mahkeme” qırımtatar uquq qorçalayıcı Abdureşit Cepparovnı “malümat serbestligi suistimalinde” qabaatlı dep tanıdı. İşğalciler birinci instantsiya qararını deñiştirmedi, istinafnı ise qanaatlendirmediler. Oturış qapalı şekilde keçti, diñleyicilerni mahkeme binasına yibermediler.
▶ İşğalci “mahkeme” uquq qorçalayıcı ve jurnalist Lutfiye Zudiyevağa “malümat serbestligini suistimal etüv” içün 2 biñ ruble para cezası töletti. Advokat Nazim Şeyhmambetov bildirgenine köre, işğalci mahkeme qorçalav tarafından taqdim etilgen delillerni diqqatqa almadı, onıñ içün qorçalav tarafı istinaf şikâyetini azırlay.
▶ 8 yıl qanunsız apis: siyasiy mabüs Refat Alimov uydurma dava içün berilgen apis müddetini yatıp, apisten çıqtı. Bu aqta advokat Emil Kurbedinov haber etti.
▶ Qanunsız şekilde mahküm etilgen qırımtatarı Ernest Seytosmanov rusiyedeki vladimir şeerinde yaramay şaraitte tutula. Seytosmanovnı 1,5-qa 2 metr ölçüsindeki kamerada tutalar. Kamera pek dımlı ve avalandırmay. Mabüs musluq suvı içe. Eki kere Seytosmanov ceza izolâtorına yiberildi. Ondan da ğayrı, Seytosmanov üç kere qorantasınen laf etmek içün ariza berdi, lâkin işğalciler olarğa cevap bermedi. Aqrabalarınen körüvleri de olmağan.
▶ Rusiye ordusınıñ eñ az 776 askeri defin etildi. Olar arasında 581 kişi ihtimal Ukraina vatandaşı. Defin etilgenlerniñ sayısı daa çoq ola bile, çünki definlerniñ çoqusı gizli şekilde yapıla.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 42 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukraina vatandaşı.
▶ “ATEŞ” areketiniñ faalleri Aqmescit rayonunda Oraza Bayramnıñ qayd etilmesi vaqtında işğalcilerniñ seferberlik maqsadınen “etrafnı sarğanları” aqqında malümat berdi. Bundan evel işğalci akimiyet temsilcileri rus ordusınıñ sayısını 300 biñge arttırmaq istegenlerini bildirdi. Faqat seferberlik redbirleri mecburiy şekilde halqara aq-uqunıñ bozuluvlarınen keçirilmege devam ete.
▶ İşğalci akimiyet, “15 aprel künü Şimaliy ile Cenübiy Körfez bölgesinde, Streletskaya Buhta ve Hersones burnu bölgelerinde rus flotu suvastı-diversiya qarşılığını teminlevden ve çeşit türlü atıcılıq silâlaından atışlardan oqutuvlar keçirdi” dep haber ete. Aynı oqutuvlar aprelniñ 17-nde de ötkerildi.
▶ Rusiye Qara deñiz yalısında müendislik-istihkam binalarınıñ sayısını arttırmağa devam ete: 100 km uzunlığında yañı yapılar 2024 senesi mart-aprel ayları devamında inşa etildi. Yalı mudafaası sızığı Aqmescit rayonunıñ Nikolayevka köyünden başlap Krasnoperekopsk bölgesine qadar uzana. Ondan soñ yañı yapılar şimalge doğru uzana, olarnıñ eñ çoq miqdarı ise – Tarhan Qut burnu boyu yerleştirile, çünki anda eñ çoq PVO sistemaları bulunmaqta. Qırımnıñ ğarbiy yalısında işğalciler istihkam qurmaq içün qoruqlarnı, tabiat parklarını, mimarlıq yerlerini ve turistik obyektlerni qazıp çıqtı. Aqmeçit rayonunıñ Severnoye köyü yanında rus arbiyleri yalı istihkam yapılarını antik bölgede yerleştirdi.
▶️ İşğalci akimiyetniñ sözde “temsilcileri”, “80 yıl evelsi sovet ordusı Artekni faşistlerden azat etkenini” bildirdi. Faşizmge qarşı ğalebeni şereflendirip, rusiye bugün de “natsist duşman” aqqında mif yarata ve böyle etip yañı cinayetlerini aqlamağa tırışa. Ondan da ğayrı, propagandacılar “Vatanını qorçalağan arteklilerniñ qaramanlığı ve cesüzligi aqqında hatırlatalar” ve öyle etip ise sovetlerden qalğan balalarnı askeriyleştirüv praktikaları şimdi de zemaneviy rusiyede qullanılğanını köstere.
▶️ İşğalciler on yıl evelsi “on yıl evelsi Qırım cumhuriyetinde Terrorizmge qarşı komissiya yaratılğanı” aqqında bildirip, bu qurulış “terrorizmnen küreşke büyük isse qoşqanı” aqqında propagandasını tarqata.
▶ İşğalci “matbuat vastaları” Aqmescitte Qırım, Taman ve Kubannıñ Rusiye imperiyasına sözde kirsetilgeni kününe bağışlanğan sergi açılğanı aqqında haber etti. Kerçekte ise Qırm Hanlığı devleti 1783 senesi zapt etilip, zornen Rus imperiyasına kirsetildi. “Tarih saifeleri” sergisine “Qırımda çehler” ve “Qırımda estoniyalılar” adlı tarihiy ve medeniy “tanıtuvlar” da bar. Çoq millet ve “Qırım yarımadasınıñ halqları ” aqqında añlatuvlar rusiyeniñ sovet birligi dağılmasınen razı olmağanını ve halqlar türmesi siyasetini yañıdan pekitmek içün istilâcılıq niyetlerini tasdıqlay.
Bu afta Qırımda işğalci memuriyetlerniñ “temsilcileri” tarafından halq ögünde açıq şekilde tarqatılğan rusiyeniñ propaganda añlavtuvları:
▶İşğalci “matbuat vastaları” Ukraina faydasına rus aktivleriniñ musaderesi mevzusında “farqlı baqışlar” sebebinden Avropa ve ABD arasında munasebetlerniñ suvuğanı aqqında yalan haberler tarqatalar. G7 devletleri ve Avropa Birligi Ukrainanıñ ğayrıdan tiklenüvi içün para temin etmek içün tutulğan rus aktivlerinden para qullanılması aqqında areket tedbirlerini müzakere eteler. Al-azırda Avropa Birligi memleketleri telükelerni diqqatqa ala, çünki Global Cenüpten bir çoq memleketniñ parası Avropada saqlana. Em Amerik, em de AB Ukrainağa maliye yardımlarnı destekley, onıñ içün “farqlı baqışlar” içün bir sebep yoq.
▶İşğalci “media vastaları” nevbetteki kere Ukraina akimiyetini itibardan tüşürmege tırışa. Propagandacılar ABD-niñ kârı olğance Zelenskiyniñ prezident vazifesinde qalacağı aqqında añlatuvlar tarqata. Kerçekten de, cenk vaqtında Ukrainada saylavlarnıñ keçirilüvi em uquqiu, em ameliy, em de institutsion taraftan imkânsızdır.
▶Rus işğalcileri “Ukrainanıñ ğalebe qazanalmaycağını” iddia ete: NATO ve AB rusiye ile büyük bir cenkke yol aça bilecegi içün para teminatından ve büyük miqdarda silâ teslimatından qaçınacaq. Aynı zamanda ortaqlarımız Ukrainağa qol tutmağa devam ete, Ukrainağa 61 mlrd dolar yardım paketiniñ ayrılmasına dair qanun leyhasınıñ ABD kongressi tarafından qabul etilmesi de bunı daa bir kere köstere.
▶ Vaqtınca işğal etilgen Kefe sakini içtimaiy ağlarında “rusiyeni Ukrainağa ücüm etkeninde qabaatlap, rus ordusı arbiyleriniñ istilâcı olğanlarını bildirdi”. Qadınnı qanunsız şekilde tevqif etip, “rf silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında maddege köre para cezası belgilerdiler. Bundan da ğayrı, qadınnı kamera ögünde afu soramağa zorladılar.
▶ Vaqtınca işğal etilgen Qırımda bir qız 17 aprel künü Canköy uçaq alanına ücüm ve patlama videosını çekip içtimaiy ağlarğa qoyğan. İşğalciler “video yayınlanğan soñ Ukraina telekanallarında tarqalğanı” içün qıznı qanunsız şekilde tevqif etti. İş materialları işğalci “mahkemege” yiberildi. Umumen işğalciler Canköyde patlavlarnı videoğa çıqarğan beş kişini tevqif etti. Olardan üçü apiste bulunmaqta.
▶ Kefede yerli sakin içtimaiy ağda öz saifesinde “svo”ğa qarşı fikirlerini yazğan, rf devletinen prezidentini ve ortodokslıqnı yamanlağan, ondan da ğayrı sözde türme mefküresini propaganda etken. İşğalciler qanunsız şekilde aqaynı tevqif etti. Ondan da ğayrı, onı kamera ögünde afu soramağa zorladılar.
▶“Jovta striçka” (“Sarı şerit”) areketiniñ faalleri işğalcilerge qarşılığını köstermege devam etip, Qırımda işğalcilerniñ propaganda materiallarını yoq ete ve Ukrainanı desteklegen materiallarnı tarqatalar. Böyle etip, Ukrainağa qot tutuv plakatları ve sarı şeritler Aqmescit, Yalta, Keriç, Aluşta, Aqyar, Bağçasaray, Kefe, Canköy ve işğal altındaki yarımadanıñ başqa şeerlerinde peyda oldı.
▶“Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri işğal etilgen Qırımda işğalcilerniñ ve rus arbiy cinayetçilerniñ şahsiy malümatlarını bildirmege devam ete. Bundan da ğayrı, faaller işğal etilgen Qırımda malümat toplağanları ve uyğun hızmetlerge bildirgenleri zabit komandanlıq merkeziniñ yoq etilmesi aqqında haber etti.
▶“Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketi kündeliklerini alıp barmağa ve işğalcilerniñ cinayetlerini köstergen aftalıq mecmuanı derc etmege devam ete. Ondan da ğayrı, faaller işğal etilgen Aqmescitte işğalcilerniñ Qırımda istenilmegenini hatırlatqan varaqalar tarqattı.
▶”ATEŞ” areketiniñ faalleri işğal etilgen Aqyarda duşman PPO sistemalarınıñ yerini tapıp oldı. Faaller işğalcilerniñ raketa cihazlarını yerli ealiniñ evleri yanında yerleştirgenlerini ve böyle etip olarnı telükege atqanlarını bildirdi. Ondan da ğayrı, faaller soñki bir ay içinde Ukraina Silâlı quvetlerine işğal altındaki Qırımda 200 arbiy obyekt aqqında malümat bildirgenlerini açıqladı.
Ukrainağa şan-şüret!