Bugün halqınıñ cemaat yaşayışında faal iştirak etken ve qanunsız şekilde 17 ve 12,5 yıl apis cezasına mahküm etilgen qırımtatar faalleri Teymur ve Uzeyir Abdullayevler aqqında ikâye etemiz.

Apisten evel yaşayışları

Abdullayev Uzeyir Rza Oğlu 1974 senesi aprelniñ 30-da Azerbaycannıñ Baku şeerinde doğdı, qardaşı Teymur ise 1975 senesi mayısnıñ 27-de dünyağa keldi.

1993 senesi Teymur Aqmescit uquq fakültetine kirip, anda “Qanunşınaslıq” zenaatını aldı. 1995 senesi uquqçı ihtisasını aldı. Uzeyir ise öz nevbetinde Odessa uquq akademiyasınıñ Aqmescit filialında uquq fakültetinde aliy tasil aldı. Lâkin zenaatı boyunca çalışmayıp, idmancılıq yapmağa başladı.

Teymur 1997 senesinden başlap thekvondo sektsiyasınıñ idmancısı oldı ve Aqmescitte böyle sektsiyalarnı açmağa yardım etti. Onıñ talebeleri emiyetli muvafaqiyetlerge nail oldılar, bazıları thekvondo boyunca namlı sport ustaları oldı.

1996 senesi Abdullayevler qorantası, tamamıyla Qırımğa qaytıp, Aqmescit yanındaki Mamak qasabasına yerleşe.

İşğalciler neler uydurıp çıqardı

2016 senesi oktâbrniñ 12-de rus telükesizlik küçleri Aqmescit rayonınıñ Mamak köyünde kütleviy tintüvler keçirdi, o tintüvler vaqtında beş qırımtatarı, şu cümleden ağa-qardaş Teymur ve Uzeyir Abdullayevler tutıldı.

2019 senesi iyün 18 künü rostov-na-donu şeeriniñ “mahkemesi” Teymur ve Uzeyir Abdullayevler aqqında qarar çıqardı. Teymurnı 17 yılğa, Uzeyirni ise 12,5 yıl qattı rejimli apis cezasına mahküm etti.

2019 senesi dekabr ayında rf yuqarı mahkemesi olarnıñ mahkümiyet müddetini 6 ayğa qısqarttı.

Teymyr ve Uzeyirniñ apiske atılmalarınıñ kerçek sebebi ne?

Bir çoq qırımtatarı kibi Teymur ve Uzeyir işğalciler tarafından etnik sebeplerden basqı obyekti oldı. Ağa-qardaş “Qırım musulmanları davasında” uydurılğan qabaatlavlarnen Qırımda tutulğan birinci Aqmescit gruppası arasında yer aldı.

Teymur ve Uzeyir Abdullayevler şimdi qayda?

2020 senesi mart ayında ağa-qardaş Qırımdan 1500 kilometrden ziyade uzaqlıqtaki başqırtisstannıñ salavat şeerindeki 2-nci cezahanesine qanunsız avuştırılğanı belli oldı.

Cezahanege ketirilgen soñ, ekisini de ceza izolâtorına yerleştirdiler. 2021 senesi mayıs ayında cezahane idaresi olarnıñ rusiye mahsus hızmetlerinen işbirlik yapmaqtan red etmeleri sebebinden olarnıñ ceza izolatorında bulunuvını iyünniñ 6-na qadar uzattı.

2021 senesi fevral-mart aylarında Teymurda gipertoniya hastalığı çıqtı, bu sebebinden o, ceza izolâtorında bile belli bir vaqıt yataqta qalmağa mecbur qaldı. Yazda, ceza izolâtorında daa bir müddet bulunğan soñ, onı vaqtınca ağır şartları olğan bölükke avuştırdılar. Lâkin soñra onı daimiy şekilde ceza izolâtorına yerleştirmege başladılar.

Uzeyirniñ hastalıqları da daa beter alğa keldi, apishanede yapılğan elektrokardiogrammadan soñ cezahane ekimi peyda olğan yürek qusurı diagnozını qoydı. Bundan ğayrı, mabüs allergik rinitten raatsız edi.

“Menim aqayımnıñ ayağında daima şişik bar, o çoq ayaqta turıp olamay – ağrı daa çok keskinleşe”, – dedi 2023 senesi Uzeyirniñ ömür arqadaşı.

Apiste ağır şartlar sebebinden siyasiy mabüslerniñ sağlıq vaziyeti yaramamağa devam ete, amma işğalci memuriyer oña tibbiy yardım köstermekni red ete.

“O, bir şeylerge diqqatını celp etip olamay. Er şey bulanıq. O, közlük taqa, amma em közlüknen, em közlüksiz onıñ közlerinde şiddetli ağrı bar”, — dep, qayd etti Uzeyirniñ vaziyeti aqqında onıñ anası Dilâra Abdullayeva.

***

Materiallar Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirliginen beraber #10yılQarşılıq malümat kampaniyası çerçivesinde azırlandı. Kampaniya Qırım işğaline qarşı qarşılıq kösterüv kününe bağışlanğan tedbirlerniñ bir qısmıdır.