Bugün, Qırımda işğalcilerniñ cinayetlerini duyurğan ve bu sebepten işğalciler tarafından 14 yılğa mahküm etilgen qırımtatar jurnalist ve faal Osman Arifmemetov aqqında ikâye etemiz.
Apisten evel yaşayışı
Osman Arifmemetov 1985 senesi avgustnıñ 28-de Özbekistanda doğdı, 1944 senesi onıñ qorantası anda sürgün etildi. 1990 senesi qoranta Qırımğa, Bağçasaray şeerine qaytıp kele. Osman mektepten soñ Vernadskiy adına Tavra milliy universitetiniñ matematika fakültetine oqumağa kire. Universitette Remzi Bekirov ve Ruslan Suleymanovnen tanış ola. Üçü de yahşı dost, soñra da qomşu oldılar. Olar tasil ceetinden jurnalist olmasalar da, rus istilâsından soñ vatandaş jurnalistikasınen oğraşmağa başlaylar.
2011–2015 seneleri Osman programmist, matematika repetitorı olıp çalıştı, balalarnı imtianlarğa azırladı ve olarğa programmacılıq öğretti. 2015 senesinden başlap işğalci “mahkemelde” qanunsız tintüvlerni ve mahkemelerni faal sürette aydınlar, qanunsız mahküm etilgen qırımtatarlarğa SİZOğa aşayt yiberilmesine yardım ete. Osman Arifmemetovnıñ ömür arqadaşı Aliyenen eki balası bar. Osman Qırımda ilk vatandaş jurnalistlerinden biridir.
İşğalciler neler uydurıp çıqardı
2019 senesi martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarnıñ evlerinde eñ kütleviy tintüvler olıp keçti, olar arasında Osmannıñ evinde de tintüv yapıldı. Kamenka, Mamaq, Yañı Abdal köylerinde qanunsız tintüvler olıp keçti. Bu künü qanunsız şekilde terrorizmde qabaatlanğan 20 qırımtatar yaqalandı. Ertesi künü daa üç qırımtatarını, soñra da daa eki semetdeşimizni tevqif ettiler. Tevqif etilgen 25 vatandaşımıznıñ episi sözde “ekinci Aqmescit gruppası” davasınıñ azalarıdır.
Osman Arifmemetov ertesi künü rusiyeniñ rostov vilâyetinde tevqif etildi, o, anda qanunsız tutulğan Qırım siyasiy mabüsleriniñ “mahkemeleri”ni aydınlatmaq içün bir qaç künge ketken edi. İşğalciler onı “terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etmekte ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etmekte” qabaadılar.
Osmannıñ özü soñra mektübinde ve “Menim sürgünligim” (SİZO-da yazılğan) ikâyesinde o vaqialarnı böyle tarif etti:
“Bir sürü silâlı quvetçiler bar edi. Faallerniñ ellerini arqalarına bağlap, ellerini qancalap, mikroavtobusqa oturğıç sıraları arasında tizlerini aşağı, mañlaylarını yerge tiygen şekilde yerleştirdiler. Olarnı bir yerge alıp kettiler ve köteklediler – em yolda, em de bir yerde toqtağanda”.
Alınğan darbelerden Osman esini coydı.
2022 senesi noyabr ayında yıllar devamında çekiştirilgen ve psihologik basqığa oğratılğan Osman Arifmemetov qanunsız şekilde 14 yılğa mahküm etildi.
Osman Arifmemetovnıñ apiske atılmasınıñ kerçek sebebi ne?
Osman daa 2016 senesi oktâbr ayından başlap qırımtatarlarnıñ evlerinde qanunsız tintüvlerni aydınlatqan edi. Onıñ birinci yayınlarında köydeşleri Teymur ve Üzeir Abdullayev ağa-qardaşlarınıñ tintüvleri yer aldı, Osman olarnıñ cinayetçi ve terrorist olmağanlarını yahşı bile edi. 2017 senesi fevral ayında o, Aqmescit şeeri yaqınlarında Kamenkada qanunsız tutulğan 9 qırımtatarınen beraber 5 kün memuriy apis cezası aldı, çünki olar evinde tintüv keçirilgen qomşusı Marlen Mustafayevge qol tutmağa kelgen edi. Sabadan aqşamğa qadar qırımtatarlar aşsız, suvsız, suvuqta bir avtobus içinde tutuldılar.
2017 senesi Osman rusiye mahsus hızmetleriniñ mikroavtobusınıñ artından çapıp, canlı yayın keçirdi, onıñ içinde işğalci “mahkeme” binası yanından qaçırılğan sekiz balanıñ babası Bilâl Adilov bar edi. Aynı sene jurnalist Timur İbragimovnıñ evinde on künlük bebek olğanına baqmadan, diniy edebiyatnı qıdırıp, butün evni ast üst etken işğalcilerniñ qanunsız areketleriniñ neticelerini kösterdi.
Osman, diger bir çoq qırımtatar siyasiy mabüsleri kibi, “terror teşkilâtında iştirak etüv” iddasınen apiske atıldı, amma asılında o, işğal etilgen Qırımda rus işğalcileriniñ ukrain vatandaşlarına qarşı yapqan cinayetlerini köstere edi. Jurnalist apshaneden yazğan mektüplerinde böyle yaza:
rusiye terrorizmge ve ekstremizmge qarşı qanunlarını fikir farqlılığı ve faal vatandaşlarnı susturmaq içün bir alet olaraq qullana. Qırımda 30 yıl devamında bir terakt olğanını hatırlamayım, rusiye öz insaniyetsiz qanunlarınen kelmegence, terroristler aqqında da eşitmedim.
Osman Arifmemetov şimdi qayda?
2024 senesi aprel ayında sözde “ekinci Aqmescit gruppası”na kirgen siyasiy mabusler, şu cümleden Osman Arifmemetov, daa 18 mart künü rusiyeniñ rostov vilâyetindeki novoçerkassk SİZO-sından farqlı cezahanelerge yiberilgeni belli oldı. Osmannıñ qayda olğanı tek 2024 senesi mayısnıñ başında belli oldı. Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini, o vaqıtta Rusiye esirliginde bulunğan Nariman Celâl apayına yazğan mektüpta Osman Arifmemetovnıñ rusiyeniñ krasnoyarsk vilâyetindeki minusın türmesine ketirilgeni aqqında haber etti.
“Serbest Qırımğa mektüpler” teşebbüsine qoşulıñız. Mektüp yazıñız, dostlarıñızğa ve meslekdeşleriñizge teşebbüs aqqında aytıp beriñiz, içtimaiy ağlarda malümatnen paylaşıñız. Bu qolay adımlar semetdeşlerimizniñ bütün manialarğa baqmadan, olarnıñ serbestligi içün küreş devam etkenini is etmelerine yardım etecek.
Materiallar Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirliginen beraber #10yılQarşılıq malümat kampaniyası çerçivesinde azırlandı. Kampaniya Qırım işğaline qarşı qarşılıq kösterüv kününe bağışlanğan tedbirlerniñ bir qısmıdır.