Айше Сеїтмуратова народилася 11 лютого 1937 року в селі Аджи-Елі. У 1944 році, коли її батько перебував на фронті, Айше разом з іншими членами сім’ї депортували до Узбекистану. Ayşe Seitmuratova 1937 senesi fevral 11-de Acı-Eli köyünde doğdı. 1944 senesi babası cebede olğanda, Ayşeni diger qoranta azalarınen beraber Özbekistanğa sürgün eteler.
Anda o, tarih boyunca tasili alıp, ocalıq yapa, amma qırımtatarı olğanı içün defalarca diskriminatsiyağa oğray. 1964 senesi Ayşe Seitmuratova qırımtatar milliy areketine qoşula, Samarqand vilâyetiniñ teşebbüs gruppasına kire ve sovet yolbaşçılarınen körüşüvlerde iştirak etip, öz halqınıñ Qırımğa qaytuv aqqını qorçalay.
1966 senesi böyle cemaat faaliyet içün onı tutıp alalar, 1971 senesi ise üç yılğa mahküm eteler ve o müddetni Ayşe Seitmuratova mordoviya lagerlerinde keçire.
Tutuluvlar, apis cezası ve ilerideki taqiplerge baqmadan, o, insan aqları boyunca faaliyetini devam ete, bu sebepten sovetler onı zorlap psihiatrik tedaviylevge yollaycaq ola. Halqara insan aqları faalleri, şu cümleden AQŞ senatorı Ceykob Cavitsniñ yardımı sayesinde oña çetelge çıqış ruhseti berildi ve o, AQŞ-na köçip ketti.
AQŞ-ta Ayşe qırımtatar halqınıñ sesi oldı; Voice of America, BBC, Radio Liberty, Deutsche Welle kibi matbuat vastalarında çalıştı ve bütün dünyağa qırımtatarlarnıñ vaziyeti aqqında malümat berdi.
Bundan da ğayrı, o, halqara konferentsiyalarda da iştirak ete ve çeşit memleketlerdeki siyasiy qurulışlar, şu cümleden Kanada, Büyük Britaniya, Frenkistan, Türkiye, İtaliya parlamentleri, AQŞ Kongressi ögünde çıqışlarda bulundı. Bundan ğayrı, o, AQŞ prezidenti Ronald Reygannıñ davetinen eki kere Beyaz Saraynı ziyaret etti. O, Beyaz Saraynı ziyaret etken birinci musulman qadını oldı.
1990-ncı senelerniñ başında Qırımğa qaytıp kelgen soñ Ayşe cemaat ve hayriye faaliyetinen oğraştı, balalarğa ve yaşlarğa qoltuttı. 2014 senesinden başlap o, yarımadanıñ işğal etilmesine açıqtan-açıq qarşı çıqtı, bunıñ içün de rusiye havfsızlıq küçleri tarafından basqılarğa oğrağan edi. Hususan, 2014 senesi onı “qanunnı bozuvda” qabaatladılar, 2019 senesi ise Qırımdan Ukrayina qıtasına keteyatqanda memuriy sıñırda tutıp, çıqmağa ruhset bermediler.
“Men Qırımda doğdım – bu menim Vatanım, putinniñ Vatanı degil. Ömür boyu men Vatanımdan marum etildim. Endi böyle olmaycaq”.
Ayşe Seitmuratova 1 iyün 2025 s. 88 yaşında vefat etti. Amma onıñ yaşayışı daa çoq nesiller içün sarsılmaz irade ve halqına sadıqlıq misali olıp qalacaq.