2018 senesi yanvar 23 künü Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyası RF-nıñ Ukrainağa qarşı cenkine ve Ukrainanıñ vactınca işğal olunğan Qırım ve Şarq topraqlarında mütenasip adiselerge bağışlanğan ”Ukrainadaki cenkniñ gumanitar aqıbetleri’’ serlevalı 2198 sanlı (2018 s.) rezolütsiyanı qabul etti. Rezolütsiyağa AŞPA migratsiya, qaçaqlar ve mecburen köçürilgen şahıslar boyunca Komitetiniñ maruzası esasında qol tuttılar. Rezolütsiyada, başqa meselelernen beraber, IV Jeneva konventsiyasını bozğan cezalavlar neticesinde Ukrainağa qoltutqan eali yarımadanı terk etkeni, bu cümleden, qırımtatarlar öz ana yurtunı terk etmege mecbur olğanları takbih etile. İşğal olunğan Qırımda adamlar coyulğanı qayd etile, işğalciler şahsiy mal-mülk aqlarını bozğanları halqara gumanitar aqlarnıñ bozuluvı olaraq tanıla. Rezölütsiyada bu cenkniñ taraflarını coyulğan adamlarnıñ qıdıruvına Halqara Qızıl Haç komitetini celp etmege çağıralar.

AŞPA öz rezolütsiyasında başqa meselelernen beraber RF-nın akimiyetinden aşağıda qayd etilgenlerni talap ete:

– işğal olunğan Qırımda insan aqlarına riayet etmek ve bütün ealiniñ hafsızlığını temin etmek;

– BMT Halqara mahkemesiniñ talabını yerine ketirip, Qırımtatar halqınıñ qanuniy temsilci organı olğan Qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ yasaqlanmasını ve onıñ liderlerine Qırım yarımadasına kelmege yasaqlağan qararnı lâğu etmek.

– cenk devamında zapt etilip Rusiyeniñ ve Qırımnıñ apishanelerine köçürilgen bütün ukrainalı makümlerni azat etmek, olarnıñ aq-uquqlarına ve serbestliklerine riayet etmek, azat etilmesinden evel olarnıñ sağlıq vaziyetleriniñ mustaqıl halqara közeticiler ve teşkilâtlar tarafından nezaret etilmesine imkân yaratmaq;

– halqara teşkilâtlarnıñ, halqara nezaret taqımlarınıñ, cemaat uquq qorçalayıcı teşkilatlarnıñ Qırımğa maniasız kele bilmelerini temin etmek;

– RF-nıñ topraqlarından ealini Qırım yarımadasına köçürip, işğal etilgen Qırımnıñ demografik terkibini deñiştirgen siyasetni toqtatmaq;

– Qırımda yaşağan Ukraina vatandaşlarına RF pasportlarınıñ mecburen berilmesini ve RF pasportları olmağan Ukraina vatandaşlarınıñ Qırımdan mecburen sürgün etilmesini toqtatmaq;

– Qırımda etnik aq-uquqlarına riayet etilmesine dair AHIT-nıñ 1990 (2014), 2034 (2016) ve 2063 (2015) sanlı rezolütsiyalarını yerine ketirmek;

– Ukrainağa qarşı arbiy istilânı toqtatmaq ve onıñ territorial bütünligini ğayrıdan tiklemek;

AHIT öz rezolütsiyasında Ukraina ükümetine aşağıdaki adımlarnı yapmağa teklif ete:

– Ukrainada cenk devamında ğayıp olğan ve zapt etilgen vatandaşlarınıñ ve Ukrainanen cenk çerçivesinde Qırımda ya da RF-nıñ özünde maküm etilgen şahıslarnıñ qorantalarına devlet yardımı boyunca programma qabul etmek;

– memleket içinde mecburen köçken şahıslarnıñ bütün saylavlarda iştirak etmelerine imkân yaratmaq;

– memleket içinde mecburen köçken vatandaşlarnıñ ev-mesken aqlarına riayet etmek, qanunğa mütenasip deñişmeler kirsetip ve çeşit-türlü yardım şekillerini teklif etip, mesken problemleriniñ çezilüvine imkân yaratmaq;

– memleket içinde mecburen köçken vatandaşlar içün içtimaiy ve pensiya tölemelerniñ protseduralarını qolaylaştırmaq;

– vaqtınca işğal olunğan topraqlarda yaşağan vatandaşlarnıñ statuslarını belgilegen vesiqalar saasında mütenasip memuriy protseduranı işke qoymaq;

– memleket içinde mecburen köçken ya da cenkten başqa zarar körgen şahıslarnıñ qorçalavı içün mesuliyetli yerli akimiyetni kerekli maaliy resurslarnen teminlemek;

Rezolütsiyada memleket içinde köçken şahıslarnıñ mesken aqları qorçalavı saasında Ukrainanıñ Avropa Birliginiñ İnkişaf bankı ile işbirlik imkânları aqqında söz yürsetile. AŞPA-nıñ 2198 (2018) sanlı rezolütsiyasınen beraber, Avropa Şurasınıñ Nazirler Komitetine Ukraina içün areket planında Ukrainağa memleket içinde köçken vatandaşlarnıñ meselelerine yardım berilmesini közde tutqan aynı adlı 2119 (2018)  tevsiye qabul etildi.

Rezolütsiyanıñ İngiliz tilindeki metinini oqumağa mumkün:

http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=24432&lang=en