2018 senesi qural ay (mayıs) 30 künü BMT Havfsızlıq Şurasınıñ oturışında iştirak etken Ukraina Çetel işler Naziri Pavlo Klimkin öz çıqışında Qırımnıñ qanunsız işğaline diqqat çekti. Nazirniñ çıqış metinini ingiliz tilinden tercime olaraq taqdim etemiz.

İşğal etilgen Donbas topraqlarına diqqatımıznı ayırır ekenmiz, aynı zamanda Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalini de hatırlamaq kerek. Rusiye Federatsiyası öz areketlerinen Ekinci Cian Cenkinden soñ BMT Nizamnamesini eñ qaba şekilde bozğanlardan biri oldu. Olar halqara qanuniyetniñ şartlarını ve qaidelerini boza, qorqu ve nefret muitini yarata. İşğalniñ neticesi olaraq, Qırım bayağı askerileşti. Rusiye öz arbiy imkânlarını eki qat arttırdı ve Qırımda özek silânı, bu cümleden sovet zamanlardan qalğan özek cenki başlıqlarnı yerleştirmek maqsadınen yarımadanı azırlamağa devam ete. Al-azırda Qırım sañki qocaman arbiy bazağa çevirildi, Süriye kibi uzaq ‘‘sıcaq noqtalarğa’’ qarışmaq içün onı sıq-sıq qullanalar. Minnetdar Süriye ükümeti ise öz nevbette Qırımğa öz eyetlerini yollay ve al-azırda Abhaziyanıñ ve Cenübiy Ösetiyanıñ sözde mustaqilligini tanıdı. Devam etken işğal qaba şekilde halqara gumanitar uquqnı ve insan aqlarını boza, muhalifetni sıqıştıra ve muntazam şekilde qırımtatarları, ukrainalılarnı ve cemiyetniñ eñ zayıf azalarnı taqip ete. Öldürüvler, zorbalıqnen hırsızlanuvlar, qorqutuvlar, qırımtatar ve ukrainalılarğa, olarnıñ medeniyetine qarşı vahşıyca ücümler ile bir arada, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda siyasiy mabuslar fenomenı da yüz berdi.

Qural ay (mayıs) 14 künü Qırımnıñ qanunsız işğaline qarşılıq kösterip apishanege oğrağan Oleg Sentsov Ukraina halqına işbu sözlerni yazğan: ‘‘Men, Oleg Sentsov, rusiye makemesi tarafından qanunsız şekilde maküm etilgen Ukraina vatandaşı al-azırda Labıtnanga şeeriniñ apishanesinde bulunam ve 2018 senesi qural ay 14 kününden başlap, müddetsiz açlıqnı tutam. Onıñ toqtatılmasınıñ yekâne şartı – Rusiye Federatsiyasınıñ apishanelerinde bulunğan bütün ukrain siyasiy mabuslarnıñ azat etilüvidir’’. Sentsov, Rusiyede tutulğan ve maküm etilgen vatandaşlarnıñ azat etilüvi içün ölmege azır olğanını qayd etti. 2018 senesi saban (mart) 19 kününden başlap, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Volodımır Baluh sahte qabaatlav esasında maküm etilmesine qarşılıq kösterip, müddetsiz açlıqnı ilân etken edi. Maküm etilüviniñ kerçek sebebi ise – Ukrainağa qol tutqanı ve öz evi üstünde ukrain bayrağını asqanı edi. Emir Üseyin Kuku, Nariman Memediminov, Server Mustafayev, Edem Smayilov, Üzeyir Abdullayev ve daa bir çoq qırımtatar Qırımda işğalci akimiyetniñ cezalavına oğradı. Olar şimdi azatlıqnı ve insan aqlarını ürmet etken adamlarnıñ qol tutuvına muhtaçlar. Fursattan faydalanıp, BMT ve Havfsızlıq Şurasınıñ azalarına Rusiyege yapqan talabımızğa qoşulıp, olarnı azat etmege çağıram. Rusiye Halqara makemeniñ bir sene evelsi çıqarılğan qararnı körmemezlikke ura. Başqa meselelernen beraber, o, qırımtatar halqını temsil etken Mecliske qarşı sıñırlanuvlardan vazgeçmege ve ukrain tilinde tasilge irişimni temin etmege talap etken edi. Bir sene keçti, amma Qararnıñ talaplarına baqmadan, Rusiye Meclisniñ faaliyeti boyunca çıqarğan qararını lâğu etmedi. Rusiye BMT Baş Assambleyasınıñ Qırım boyunca Rezölütsiyasınıñ maddelerini qaba şekilde bozmağa devam ete. İşğalci akimiyet Halqara nezaret etici taqımlarğa Qırımnı ziyaret etmege yasaq ete, halqara uquq çerçivesinde öz mecbüriyetlerine riayet etmey, yerli ealini Rusiye Federatsiyasınıñ arbiy quvetlerinde hızmet etmege zorlay İşte Rusiye halqara cemiyetniñ talaplarına bu şekilde cevap bere. Ve qaba bozuluvlarnıñ cedvelini devam etmege mümkün. Eki afta evelsi, qural ay 15 künü Rusiye Kerç boğazında qurğan köpürni açtı. Bunı takbih etip, Ukrainanıñ mustaqilligine qarşı daa bir adım olaraq qabul etemiz. Qırımnıñ işğalini qanunlaştırmaq ıntıluvlarnı takbih etken bütün devletlerge Ukraina öz minnetdarlığını bildire. Başqa devletlerni ve teşkilâtlarnı, bu cümleden, BMT-nı, bizge qol tutmağa çağıramız. Bundan da ğayrı, Rusiye Qırımnıñ ealisini deñiştirmege tırışa. İşğalniñ başından işğalci akimiyet Qırımğa büyük miqdarda öz vatandaşlarını ketirdi ve böyleliknen yerli eali içün dayanılmaz şaraitler yaratıp, onı Qırımnı terk etmege mecbur ete. Rusiye eyetine böyle areketler 1949 senesi imzalanğan Jeneva Konventsiyasınıñ açıq-aydın bozuluvı olğanını hatırlatmaq isteyim. Biz defalarca Rusiye Federatsiyanı Ukrainanıñ qanunsız şekilde işğal etilgen topraqlarnı qaytarmağa ve Minsk añlaşmasınıñ bütün maddelerini yerine ketirmege çağırdıq. Olar yerine ketirilmegence, rusiye tecavüzi Şuranıñ kün tertibinde esas meselelerden biri olmalı. Çıqışımnıñ soñunda brifing devamında Ukrainağa bildirilgen birdemlik sözler içün teşekkür etmek isteyim. Maña kerçekten de rusiye istilâsınıñ ikâyelerini ve tafsilâtlı cedvelini tarif etmege pek ağır, bu vaqialar menim bir çoq ukrain dostlarım içün olüm ve yaşav meselesine çevirildi. Bunı da qayd etmek isteyim ki, biz bu davanıñ çezilüvine daa yaqınlaşmadıq.

Amma onıñ soñu yaqın, adaletni tiklemek içün ğayretlerimizni sarf etermiz ve Rusiye öz tecavüzi içün mesüliyetke çekilecektir.