2014 senesi fevral 22-ne keçer gecesi Rusiye akimiyetiniñ eñ nufuslı vekilleri Kremlde toplaştılar. İşte o yerde olar Qırımnı zapt etmege añlaşqan ediler.
Daa soñra olar bu qararğa, bu cümleden, sahte referendum vastasınen qanunlı körünişini bermege tırışacaqlar, amma o gece Vladimir Putinniñ silâlı hızmetlerinen körüşüvi Qırım sakinleriniñ taqdirini kesen-kes belgilemege maqsat qoyğan edi.
Biz bunı bilemiz, çünki Putinniñ özü bunı ikâye etken edi.
Rusiye televizionında 2015 senesi çıqqan vesiqalı filmde prezidentniñ özü bu vaqialarnı tasvir etken edi.
Kremldeki şu gizli muşavere devamında sahte referendumdan 3 afta evelsi o Qırımnı zapt etmege qarar alğan edi. Ve daa soñra regionnıñ halqını qorçalamağa, ya da onıñ isteklerini yerine ketirmege tırışqanını aytmağa başladı. Bunıñ bütünley yalan olğanını ise Putinniñ özü tanığan edi.
Böyleliknen Rusiye 27 biñ kilometr kare ukrain toprağını zapt etti ve devletlerge zorbalıqnen öz sıñırlarını deñiştirmege ve topraqlarını arttırmağa yasaq etken haqara uqunıñ esas qaidesini bozdı.
Putin resmen Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine 2014 senesi mart 18 künü ilhaq etti. 4 yıl soñra biz bu areketlerniñ ne qadar deşetli olğanını hatırlamalımız, aqlarımıznı cüratnen qorçalamalımız ve halqara uquqqa qol tutmalımız.
Böyle areketler 1945 senesinden berli yapılmadı. Qırımnıñ Rusiye tarafından zapt etilmesi o vaqıttan berli Avropada ilhaqnıñ ve avropa sıñırlarınıñ zorbalıqnen deñiştirilüviniñ ilk nümünesi oldı.
Bunı yaparaq, Rusiye bir çoq halqara añlaşmalarnı bozdı. İşte bir qaç misal: Putin BMT Nizamnamesiniñ 2-nci maddesini, Helsinki yekünleyici aktnı ve Ukrainanen RF arasında dostluq, işbirlik ve ortaqlıq aqqında añlaşmanı qaba şekilde bozdı. Bundan ğayrı o 1994 senesi imzalanğan Budapeşt memorandumı boyunca Rusiyeniñ mecburiyetini, yani ‘‘Ukrainanıñ sıñırlarına ürmet etmek’’ ve ‘‘zorbalıqnen qorqutuvdan ya da küçüni Ukrainanıñ territorial bütünligine ve siyasiy bağımsızlığına qarşı qullanmasından özüni tutmaq’’.
Qırımnı ilhaq etken Putin öz areketlerini devam etip, Ukraina Şarqında davanı başladı ve qozğaladı. Bü künlerge qadar 10 biñden ziyade qurban ketirgen ve 2,3 million insannı öz evlerini terk etmege mecbur etken ihtilâfnı Rusiye öz askerleri ve tankları ile qol tutmağa devam ete.
MH-17 uçaq seferi bu facianıñ nevbetteki qurbanı oldı. Rusiye tarafdarları olğan terroristlerniñ nezareti altında bulunğan topraqlardan uçurılğan raketa kökte yolcu uçaqnı urdı ve 298 qabaatsız insannıñ, bu cümleden, 10 Büyük Britaniya vatandaşınıñ canlarını aldı.
O vaqıttan berli Qırımnıñ temel halqı olğan qırımtatarlarğa nisbeten yapılğan cezalavlar ve rus ilhaqına qarşı çıqqan vatandaşlarnıñ qorqutuvları aqqında haberler kele. BMT Baş Assambleyasınıñ çağıruvlarına qulaq asmadan, Rusiye Qırımğa halqara uquq qorçalav missiyalarnıñ kelmesine manialar qoya.
Niayet, ‘‘Devletlerge zorbalıqnen sıñırlarnı deñiştirmege ve topraqlarını arttırmağa yasaq’’ printsipi ne içün bu qadar muim olğanını añlatmağa isteyim. Dünyanıñ bu qaidege riayet etilüvine er milletniñ havfsızlığı bağlıdır.
Onıñ içün Qırımnıñ taqdiri er birimiz içün pek muimdir. Epimiz Rusiyege qarşı çıqmağa mecburmız. Yani, Rusiyege qarşı Qırımnıñ ilhaqı sebebinden kirsetilgen sanktsiyalarğa bu torpaqlar Kremlniñ nezareti altından çıqmasına qadar qol tutmaq ve Minsk añlaşmalarınıñ yerine ketirilmesine qadar soñraki daa küçlü sanktsiyalarnı devam ettirmek.
Bu adımlar iç bir memleketniñ, onıñ büyükline baqmadan, qomşusınıñ topraqlarını bölmege ve halqara uquqnı bozmağa aqqı olmağanını köstermeli.
Bunınen beraberlikte, printsiplerimizge riayet etip, Rusiye ile qattı sürette çalışmağa devam etmelimiz. Kremlniñ areketleri ile memnün olmağanımıznı doğrudan-doğru aytmalımız.
Ve bu yerde dialoqnen toqtatuv arasında iç bir zıddiyet yoq. Aksine, bu yanaşuvlar bir-birini küçlendire bile, bu aqta men 2017 senesi dekabr ayındaki Moskovağa seferim devamında aytqan edim. BMT Havfsızlıq şurasınıñ daimiy azaları olaraq Büyük Britaniya ve Rusiye beraber halqara tınçlıqnıñ ve havfsızlıqnıñ temin etilüvi içün mesuliyetlidir. Rusiye ile munasebetlerimizde şiarımız böyledir: ‘‘beraber çalış, amma diqqatlı ol’’. Ve bu şartlarnıñ ekişi de teñ şekilde yerine ketirilmeli.
Bunınen beraber fevral 22-ne keçer gecesi Kremlde olıp keçken toplaşuvnıñ deşetli aqibetini biz iç bir vaqıt unutmamalımız.
Boris Conson, Büyük Britaniya Tışqı işler naziri
Maqaleniñ asılı Büyük Britaniya ükümetiniñ resmiy saifesinde yerleştirilgendir