Öseyatqan balalar babalarınıñ destegine muhtac, amma, afsus ki, bazıları babasınıñ yanında olmasından ve desteginden marum qalmaqta. Taqvimde adet üzre aile sıcaqlığını hatırlatqan bu bayram Qırımda facia alâmetlerini taşıy. Mında pek çoq bala bu künni babasız qayd etmekte, çünki olarnıñ babaları işğalciler tarafından qanunsız şekilde apislerge atıldı. Siyasiy sebeplerden cezalar, tañda tintüvler, evlerde silâlı adamlar — bularnıñ episi psihologik travma qaldıra ve qorantalardan en yaqın insanlarnı çekip çıqara. Babalar künü – rusiye Qırımda bir çoq balanıñ babalarını alğanını hatırlamaq içün daa bir fırsattır.
Balalarnıñ közlerindeki acını Mümine Saliyeva yahşı bile. Onıñ aqayı Seyran Saliyev öz jurnalistlik ve cemaatçılıq faaliyeti içün qanunsız şekilde on altı yıllıq apis cezası aldı. Mümine Saliyeva tarafından yaratılğan “Apiske alınğandan soñ doğğanlar” leyhası babasınıñ qolunı iç bir vaqıt tutmağan, basqıncılarğa boysunmağanlarnıñ evlâdları olıp qalacaq balalarnıñ sesi oldı.
Hanifa Siruk babası apiske alınğanından beş ay soñ dünyağa keldi. O, Seitler rayonınıñ Beş Aran köyünde yaşay. Ukrain musulmanı ve qırımtatar faali Vadim Struk 2016 senesi fevralniñ 11-nde tutıp alındı, soñra diniy sebeplerden dolayı 12 yılğa mahküm etildi. O, başqırtistannıñ №2 sanlı koloniyasında tutula. Andan qızına renkli qalemlernen kâğıt üstünde yapılğan resimlerni yollay. Qız babasınen daa iç körüşmegen edi. Beş yaşında olğanda, onı birinci kere kördi.
Muhammed İzetov 2019 senesi mayısnıñ 14-nde Aqmescit şeerinde doğdı. Onıñ babası, Qırım uquqqorçalayıcısı ve advokat Riza İzetovnı eki aftadan soñ tutıp aldılar. O, apiske alınmadan evel siyasiy mabuslerge yardım ete edi: mahkeme oturışuvlarında iştirak ete edi, uquqiy mesleatlar bere edi. Riza İzetov şimdi koloniyada tutula; rostov-na-donu şeerindeki cenübiy bölge arbiy mahkemesi onı qanunsız olaraq 19 yılğa apis cezasına mahküm etti. Oğlu onı apishaneniñ tışında körmedi. Anası oğlannıñ babasına beñzegenini – mantıqlı, inceliklerge diqqatlı olğanını qayd ete.
Amaliya Ayvazova 2019 senesi dekabrniñ 2-nde Aqmescit şeerinde doğdı. Onıñ babası, “Qırım birdemligi” faali Raim Ayvazov 2019 senesi aprelniñ 17-nde tutuldı, rostov-na-donu şeerindeki cenübiy bölge arbiy mahkemesi Raimni 17 yılğa mahküm etti. Onı qanunsız sürette rostov vilâyetindeki 3 sanlı SİZOğa qapattılar. Bundan evel onı FSB hadimleri qaçırıp, onı işkencelerge oğrattılar. Raim apiske alınmadan evel Qırım siyasiy mabüslerine yardım ete edi: posılkalar yetkize, repressiyalarnı qayd ete, mahkeme oturışuvlarında iştirak ete edi. Qızı babasını tek apishane ziyaretlerinde kördi, birinci kere 2023 senesi sentâbr ayında. Babasınıñ davasında sözde “prokuratura” mabüske ömür boyu ceza talap ete.
Bugün Qırımda eñ az 242 bala siyasiy sebeplerden uydurılğan davalar sebebinden babasız ösmekte. Olardan on ekisi babaları apiske alınğan soñ dünyağa keldi. Olar ağır şaraitte yaşaylar: babaları apiske atılma sebebi aqqında laf yürsetmege telükeli olğan şeerlerde, olarğa qarşı çeşit peşin fikirler olğan mekteplerde. Bir çoq bala içün tintüvler ve mahkemeler tecribesi balalıq devriniñ bir parçasıdır. Babalar kününde tek babalar desteginiñ emiyeti aqqında söz yürsetmek degil de, işğal etilgen Qırımda rusiyeniñ Ukraina vatandaşlarına qarşı sistemalı repressiyaları sebebinden babalarından marum etilgen balalarnıñ meselelerine diqqat çekmek müimdir.