Sovet emirine köre, qırımtatar qorantasına 500 kilogrammğa qadar eşya alıp ketmege izin berile edi. Kerçekten de, azırlanuvlarğa bir qaç daqqadan bir yarım saatqa qadar vaqıt ayırılğan soñ, insanlar, orta esapnen aytqanda, 20-30 kilogrammnı tutıp ala bile edi. Qalğanları evde qaldı. Olar qaytmağa ümüt etken evlerini sovet rejimi tutıp aldı.
Böylece, 1944 senesi qural ayında qırımtatar halqınıñ tuvğan Qırımdan sürgün etilmesi başlandı. Tahminen 200 biñ insan sürgün etildi, esasen Orta Asiyağa. Yollar tolu yük vagonları, açlıq, hastalıq ve sığınaqnıñ insaniyetsiz şaraiti on biñlernen insannıñ canını aldı.
Amma sürgünlik eşelonlarnıñ tayin etilgen yerlerine kelmesinen bitmedi. O, on yıllar devamında Vatanından uzaq yaşamağa mecbur etüv, Qırımğa qaytmaq yasağı ve sovet rejiminiñ yarımadanıñ tarihından qırımtatarlarnıñ mevcudiyetini silmek ıntıluvlarınen devam etti. Mesken yerlerniñ adları deñiştirildi, sürgün etilgenlerniñ mülki mülküne saiplik yapıldı, nesillernen tuvğan topraqlar arasındaki bağ bozuldı.
2015 senesi boş ayniñ 12-nde Ukrayina bu cinayetni genotsid dep adladı. Yuqarı Şura 1944 senesi sürgünlikni genotsid olaraq tanığan ve qural ayınıñ 18-ni onıñ fedalarını hatıra künü olaraq belgilegen № 792-VIII “Qırımtatar halqı genotsidiniñ tanılması aqqında” qararını qabul etti.
Bu qararnıñ al etilmesiniñ şaraiti de müimdir.
Qırım endi ekinci yıl devamında Rusiye tarafından işğal etilgen edi. 2014 senesi qural ayında, qırımtatarlar sürgünlikniñ 70 yıllığını qayd etkende, işğalci memuriyet Aqmescit merkezinde ananeviy matem mitinginiñ keçirilmesini yasaq etti. Zorbalıqnen sürgün etilgen halq, öz tarihını açıqtan aytmaq aqqınıñ sıñırlanuvınen tekrar qarşılaştı.
Onıñ içün Ukrayina parlamentiniñ qararı tek keçmişteki cinayetlernen bağlı degil edi. Mında ayrı qayd etilgenine köre, Rusiye tarafından qırımtatarlarğa qarşı sistematik basqı, milliy sebeplerden taqip etüv, olarnıñ temsiliy organlarına, hususan Meclis ve Qurultayğa qarşı repressiyalar qırımtatar halqınıñ etnik öldürüv siyasetidir.
Vesiqanıñ bu qısmı bugün de aktual qalmaqta.
İşğal etilgen Qırımda Rusiye işğalci memuriyeti qırımtatarlarğa Vatandaşlıq mevamı, diniy baqışları ve işğalnen razı olmağanları içün taqip etmege devam ete. Ev tintüvleri, qanunsız tutuvlar, siyasiy sebeplerden çıqarılğan ükümler ve milliy institutlarnıñ sıñırlanması yarımadada er künlik kerçeklerniñ bir qısmı oldı.
Aynı zamanda qırımtatar halqı, on yıllar sürgünlik ve zemaneviy repressiyalarğa baqmadan, öz tili, medeniyeti, ananelerini ve Qırımnen bağlarını saqlap qaldı. Öz toprağına aqqından marum etilüv ıntıluvları onıñ Vatanında yaşamaq arzusını yoq etmedi.
2015 senesi boş ayniñ 12-nde Yuqarı Şuranıñ qararı Ukrayina devletiniñ 1944 senesi yapılğan cinayetke nisbeten mevamını pekitti. Amma onıñ emiyeti tarihiy qıymet kesüvden tış ola. O, Ukrayinanıñ tamır halqınıñ taqip etilüvi içün mesüliyet ve bugün olarnıñ aqlarını qorçalamaq kerekligini hatırlata.
Qırımtatarlar öz evlerini tek hatırlamağa degil de, anda serbest yaşamağa da aqqı bar. Qırımnıñ işğalden azat etilmesinden ğayrı bu aqnı ğayrıdan tiklemek mümkün degil.