”Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarında işğalci Rusiye Federatsiyası yerli ealini ve ilk nevbette balalarnı ve gençlerni ruslaştıruv ve arbiyleştirüv siyasetini amelge keçire. Maaliyeniñ ve faaliyetiniñ büyük qısımı hususan aliy oquv yurtlarında, orta tasil ve mektepten evelki müessiselerinde mütenasip faaliyetke ayırıla. ”Krımpatriottsentr” kibi teşkilâtlar ve ”Yunarmiya” ile DOSAAF kibi areketler tasil berüv müessiselerine ”arbiy-vatanperverlik terbiyelev” tedbirleriniñ keçirilüvinde faal şekilde qol tuta”, –
bunı Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilcisiniñ muavini Tamila Taşeva vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarında devlet tili qullanılmasınıñ sıñırlanılmasına bağışlanğan közetüvniñ taqdim etilüvinde qayd etti. Közetüv Devlet tilini qorçalav boyunca vekâletli tarafından Ukraina Prezidentiniñ Qırım MC-deki Daimiy Temsilci, Qırım ukrainalılarınıñ Krayova şurası (KRUK) ve “Azatlıq boşluğı” göñülliler areketi ile işbirligi neticesinde azırlandı.
Tamila Taşeva taqdim etüv esnasında aşağındaki meselelerni aydınlattı: ”Rusiye vatanperverligi ruhundaki ruslaştıruv, arbiyleştirüv ve arbiy-vatanperverlik terbiyelev siyaseti, milliy kimlikniñ qorçalanmasını maqsat etip qoyğan malümatlarğa ve derslerge, hususan (qırımtatar ve ukrain) ana tillerinde tasil aluvğa ve ana tilini ögrenüvge serbest irişim ile birleştirilmez.
Temsilcilik işğalci memuriyet tarafından ukrain ve qırımtatar tillerini ögrenmek imkâniyetlerini temin etüv ve işbu tillerini ögrenüv ile bağlı haberlerni muntazam şekilde nezaret etmekte. Sözde ”Qırım Cumhuriyeti tasil, ilim ve gençler Nazirliginiñ” malümatlarına köre, 2020/2021 oquv yılında sözde ”Qırım Cumhuriyetiniñ” çeşit türlü umumtasil müessiselerinde 218974 talebe oquğan edi. Olardan qırımtatar tilinde 6700 talebe (3%), ukrain tilinde ise 214 talebe (0,1%) tasil ala edi.
Bu raqamlar bir qaç kere arttırılıp berildi. Misal olaraq, 2019 senesiniñ saban ayında Qırım aq qorçalayıcı gruppa tarafından keçirilgen nezaret etüv neticesinde yarımadada işğalciler tarafından ukrain tilinde tasil bergen mektep olaraq ilân etilgen yekâne mektepte (Kefe şeerindeki 20 sanlı mektep) asılında tasil ceryanı rus tilinde keçirile, ukrain tili ise bazı sınıflarda ayrı ders olaraq berile eken. Yani, ukrain tilinde oquğan talebelerniñ sayısı 214 kişi degil de, asılında qararnen 4 kere azdır.
Qırımtatar tilinde tasil aluv saasında da vaziyet aynıdır. Qırım aq qorçalayıcı gruppa tarafından keçirilgen nezaret etüv esnasında qırımtatar tilinde tasil bergen mektepler olaraq kösterilgen bütün mekteplerde (Sudaq şeerindeki 3-nci mektep, Zuya qasabasındaki 2-nci orta mektep ve Aqmescitteki Eşref Semyi-zade adına 42-nci mektepte) tasil ceryanı qısmen qırımtatar ve qısmen rus tilinde kerçekleşkeni belli oldı. Zuya qasabasındaki 2-nci orta mektepte qırımtatar tili ayrı ders olaraq yalıñız 9-ncı sınıfqace berile. Mektepniñ kirişindeki levhada işbu umumtasil oquv müessisesiniñ adı yalıñız rus tilinde yazılğan.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarında devlet tili işletilüviniñ sıñırlanuvınen bağlı vaziyet ve buña qarşılıq kösterüv olaraq keçirile bilecek tedbirler aqqında tafsilâtlı şekilde esabatta bu yerde oqumağa mümkün.