Apisten evel yaşayışı
Server Zekiryayev 1973 senesi aprelniñ 1-nde Özbekistanda Angren şeerinde doğdı.
9 sınıfnı bitirgen soñ, tehnikumğa kire ve anda beden terbiyesi ocası zenaatını ala. 1989 senesi tehnikumnı bitirgen soñ, Zekiryayevler qorantası Bağçasarayğa qayta.
Server 18 yaşında olğanda Bağçasaray mektepleriniñ birinde beden terbiyesi derslerini berip başlay, bir vaqıtlar ötmek fabrikasında furuncı olıp çalışa. Parallel olaraq, yeşillikler ve sebzeler fidanlarını östürip sata. Soñra onıñ qorantası çeçek östürip başlay ve çeçek biznesini qura.
Taqipler
2017 senesi oktâbrniñ 11-nde Bağçasarayda işğalci havfsızlıq küçleri qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler keçirdiler. Soñra olar altı kişini — Server Zekiryayev, Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev ve Ernes Ametovnı tutıp aldılar. Olar sözde “Qırım musulmanları davası” dep adlandırılğan uydurma dava boyunca qabaatlandılar.
Ondan soñ Server Zekiryayevni rostov-na-donu şeerine avuştırdılar, 2020 senesi ise 13 yıl apis cezasına mahküm ettiler. 2022 senesi sentâbr ayında Server onı rostov-na-donudan rusiye federatsiyasınıñ tula vilâyetine avuştırğanları aqqında haber etti.
Zekiryayevlerniñ qorantasında 13 bala bar. Server tutulğan soñ, qorantanıñ çoq balalı aile kibi içtimaiy yardım alğan bank esabı elge keçirildi.
Apis müdetti
2020 senesi Server Zekiryayev mahkemede çıqışta bulunıp, doğrudan-doğru öz qabaatsızlığını ve işniñ sahteleştirilgenini bildirdi.
“Bizim küreşimiz er vaqıt barışıq yolnen alıp barıldı, iç bir vaqıt zorbalıq olmadı. Biz, bu qadar sınavlarnı başından keçirgen halq olaraq, bilemiz ki, sizler, zalımlarnen, siyasiy meydanda küreşmek kerek. Sizler ise bizge “terrorizm”, “akimiyetni zapt etüv” aqqında qabaatlavlar uydurıp başladıñız. RF öyle şarait yarattı ki, halqnıñ özü kene de evlerini terk ete, kene “sürgün etile”.
2023 senesi Server Zekiryayevni iç bir sebep olmadan, ceza koloniyasına avuştırdılar. Onıñ kamerasını sistemalı sürette tintile, qorantasına mektüpler yetkizilmey, soy-soplarına ziyaret içün ruhset berilmey. Bundan da ğayrı, Serverni evge yaqın olğan koloniyağa avuştırmaqtan red ettiler.
Apiske kirgenden berli Server Zekiryayevniñ sağlığı fenalaşa. 2024 senesi Serverniñ apayı onıñ alını qusuv ve aşqazan ağrıları ile “ağır zeerlenüv ve yorğunlıq” olaraq tasvir etti.
Server özü de ceza koloniyasında qıynavlar aqqında haber etti. Lâkin koloniya memuriyeti Zekiryayevniñ şikâyetlerine cevap bermedi.