Bu afta olıp keçken esas vaqialar
▶ Avgustnıñ 7-nde Ukraina Mudafaa nazirliginiñ isthbarat idaresiniñ yolbaşçılığı işğal etilgen Qırımda duşmannıñ 02510 “BK-16” leyhasınıñ desant katerini, em de RLS “Nebo-SVU”, RLS “Podlöt K-1”, RLS 96Л6Е ve C-500 işğalcilerniñ eñ paalo kompleksinden RLS “YENİSEY”ni arbiy dronlarnen urğanları aqqında bildirdi. Bundan da ğayrı, Ukraina arbiy istihbaratınıñ mahsus hadimleri Ay-Petride 3-nci radiotehnik polkunıñ (v/ç85683-A) Rusiye ava mudafaa sistemasını atıp urdılar.
İşğal cinayetleri
▶ Avgustnıñ 18-ne qadar işğalciler qanunsız şekilde 220 kişini tevqif etti, olar arasında 133 kişi – qırımtatarı.
▶ 18 avgust 2025 s. qadar Qırımda işğalci “makemelerde” rusiye federatsiyası Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ sözde “rus ordusını itibardan tüşürüv” maddesine köre protokol tizilgen 1508 vaqia qayd etildi. 1353 vaqiada cöreme belgilendi ya da daa ağır uydurılğan “cinayetler” aqqında qarar çıqarıldı. 48 vaqia baqılmağa devam ete. Olardan 663 protokol (49%) qadınlarğa qarşı, 388 (51%) ise erkeklerge qarşı çıqarıldı.
▶ Qanunsız şekilde 19-yılğa mahküm etilgen, apis cezasını hakassıyanıñ 33-ncı koloniyasında keçirgen qırımtatar jurnalisti, siyasiy mabüs Remzi Bekirov sağlıq vaziyeti fenalaşqanı ve memuriyet tarafından basqığa oğrağanını bildirdi. O, ceza izolâtorında yaramay beslenüv, küneş ışığı eksikligi sebebinden 30 kiloğa azğan, bundan da ğayrı, onda, koloniyada tedaviylenüvi olmağan varikoz ve tiş problemleri bar. Bekirov beş kere namaz qılmaqta da sıñırlana, bu sebepten bundan evel o, daa bir kere ceza izolâtorına tüşken edi.
▶ Vaqtınca işğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileri 38 yaşındaki yerli sakin Katerına Fomenkonı sözde “rusiye ordusınıñ areketleri aqqında yalan malümat tarqatqanı” içün Aqmescitniñ 1-nci tahqiqat izolâtorına qoydılar. Cinaiy dava açılğanına qadar qadınnı eki kere memuriy mesüliyetke çektiler, şu cümleden 2025 senesi mayısnıñ 26-nda işğalci “mahkeme” oña içtimaiy ağlarda sözde “zıddiyet çıqaruv” sebebinden 45 biñ ruble para cezası bergen edi. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, cinaiy işniñ temeli içtimaiy ağlarda derc etilgen ve şimdilik taflilâtları belli olmağan yazı oldı.
▶ İşğalciler Bağçasaray aktivistleri Seydamet Mustafayev, Eldar Yakubov, Abdülmecit Seytumerov, Ruslan Asanov, Amethan Umerov ve Remzi Nemetulayevniñ qanunsız apis müdderini noyabrniñ 23-ne qadar uzattılar. Advokatnıñ qayd etkenine köre, olarnıñ apiste qalması içün qabaatlav tarafınıñ delilleri yetersizdir, çünki bir de bir delil berilmedi ve diger tedbirler, hususan ev apisi, ne içün kelişmey – añlatılmadı. İmaye, qararğa itiraz bildirmege niyetlene.
▶ Qırımtatar siyasiy mabusı İzzet Abdullayevniñ ömür arqadaşı, aqayınıñ tiş ağrısı ve yürek aritmiyası sebebinden inkişaf etken gipertoniya çekkenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Salavat şeeriniñ 2-nci koloniyasında tibbiy yardım sıñırlı şekilde berile, kerek olğan ilâclarnıñ çoqusını ise tuvğanları yollay. Qadın aqayınıñ basım, yürek ve tiş problemlerine baqmadan, umumiy sağlıq vaziyeti qanaatlendirici olğanını, baqıcılarnıñ munasebetini ise normal olğanını qayd etti. Abdullayev ara-sıra bağğa çıqa, muntazam sürette mektüpler ala.
▶ Siyasiy mabüs Ansar Osmanovnıñ ömür arqadaşı, aqayınıñ tiş ağrısı ve bedeninde eşkenden şikâyet etkenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, aqayı eşkennıñ sebebini bilmey, çünki ekim oña başmadı. Tiş ağrısından sebep mabüs, tiş ekimine muracaat etmege mecbur olğan, amma baqıluv qolçaqsız keçken, bu da infektsiya yutqunmasına yol aça bile. Qadın, aqayı bu sene aprel ayından berli qorantasınen bağğa çıqmağanını, mektüpler ise vladimir şeeriniñ 2-nci idare müessisesine tsenzor olmağanı içün kelmegenini bildirdi. Onıñ qayd etkenine köre, bu müessisede tutulğan diger qırımlı siyasiy mabüslerniñ apayları da aqaylarından mektüp almaylar.
▶ Bu sene iyünniñ 23-nde Qırımdaki işğalci “mahkeme“ Qırım.Aqiqat leyhasınıñ jurnalisti Aleksına Dorogannı ğıyaben eki ayğa apis cezası aqqında qanunsız qarar alğan edi. Jurnalistni “qanunsız silâlı birleşmeni teşkil etüvde ya da iştirak etüvde” qabaatlaylar, bu ise 20 yılğa qadar apis cezasını közde tuta.
▶ Kemerovo vilâyetiniñ 5-nci apishanesinde tutulğan Qırım siyasiy mabüsi İvan Yatskinniñ tuvğanları mabüsniñ sağlıq vaziyeti ağırlaşmağa devam etkenini bildirdiler: eki ayağında irinli yaralar peyda oldı, baş ve sırt ağrıları bar, tişleri aman-aman bütünley yoq oldı ve bu sepeten aqay daima ağrısızlandırıcı almağa mecbur. Olarnıñ aytqanına köre, koloniyada tedaviylevniñ tek adı bar, kimerde onı hastahanege ketireler, anda kerekli ilâclar yerine yalıñız yeşil ilâc qullanalar, tibbiy bölükke kiriş ise personal eksikligi ve “qaçmağa meyilli” belgisi manaçığınen sıq-sıq blok etile. Daa evelki tahqiqat izolâtorlarında Yatskinge psihotrop ilâclar bergenleri içün, o, qısmen afızasını ğayıp etti ve psihologik basqı, aşağılav ve provokatsiyalarğa oğradı, bunıñ sebeplerinden bir ise – aqaynıñ “Vagner” arbiy şirketine kirmekni red etkeni.
▶ Kremlniñ sabıq siyasiy mabüsi Vladislav Yesıpenko işğal etilgen Qırımda rus quvetçileri tarafından tutulğan soñ işkencelerge oğratılğanı aqqında aytıp berdi. Onıñ aytqanına köre, apiske alınğan soñ onı avtobusqa oturtqanlar, qulaqlıqlar ve qara közlükler kiydirip, bir şey körmesin ve eşitmesin dep, bir mağazğa alıp ketkenler, soyundırıp, yerge yatqızğanlar. Anda qulaqlarına tel bağlağanlar ve bir qaç daqqa devamında küçlü elektrik aqımını açqanlar, bu da pek küçlü ağrılarğa sebep olğan. Bundan soñ, onı 15 daqqa devamında ayaqlarnen tepip, köteklegenler. Soñra oturtıp, “casuslıq yapqanını” tanımasını talap etkenler. Yesıpenko quvetçilerniñ konkret talapları olmağanını, tek onıñ iradesini bozıp, qorquzmağa tırışqanlarını qayd etti.
▶ İşğalciler tarafından sözde “Aksönovğa suiqast etüvde” qabaatlağan Qırımlı cemaat erbabı Volodımır Ananyevniñ tuvğanları, rostov-na-donudaki 5-nci apishanede tutulğan şaraitleri pek yaramay olğanını bildirdi, bu apishanede çoqusınen ukrain arbiy esirlerini tutalar. Olarnıiñ sözlerine köre, kamera pek kiçkene, sanitariyasız ve telükesizlik normalarına uymay, bu ise 75 yaşındaki mabüsniñ alına pek yaramay tesir ete. Ananyevniñ ayaqları pek ağıra, tayaqnen yüre, eki köz ameliyatından soñ aman-aman körmey, onıñ glaukoması ileriley ve basınçı pek köterile. Soy-sopları mabüsniñ daimiy şekilde tıbbiy yardımğa ve mahsus diyetağa ihtiyacı bar, amma apishanede oña kerekli yardım kösterilmey, yaramay sanitar vaziyet ve beslenüv onıñ alını daa da fenalaştıra.
▶ Aqyarnıñ işğalci “şeeri prokuraturası” mahkemesinde yerli sakin Dmıtro Miskovğa qarşı qanunsız qabaatlav qararını tasdıqladı. Miskov rusiye federatsiyası ceza kodeksiniñ 275 maddesine istinaden “devlet hainliginde” qabaatlana. 2024 senesi iyül ayından sentâbr ayına qadar o, Ukraina Silâlı quvetleriniñ mahsus hızmetlerinen sanki işbirlikte bulunıp, WhatsApp messengerinde rusiye Qara deñiz flotunıñ gemileriniñ yerleşüv yerleriniñ ve rusiye gvardiyasınıñ helikopterleriniñ fotoresimlerini yollağan, bunıñ içün da sözde para mukâfatı alğan. Adamğa tahqiqat izolâtorında tutuluv şeklinde sıñırlama tedbiri alındı.
▶ İşğalciler işğal etilgen Aqmescit sakini 26 yaşındaki Alina Grekni sözde “devlet hainligi”, “terrorcılıq faaliyetine ögretüv” ve “terror azırlavı” maddeleri boyunca 15 yılğa ceza koloniyasına mahküm ettiler.
Zorbalıqnen seferberlik
▶ Rusiye ordusınıñ Qırımda bulunğan bölüklerinden eñ az 2100 asker öldi. Olar arasında 1313 kişiniñ Ukraina vatandaşı olğanı tahmin etile.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 125 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukraina vatandaşı.
Qırım yarımadasınıñ askeriyleştirüvi:
▶ “ATEŞ” tirenüv areketiniñ faalleri, agenti işğal etilgen Qırımdaki Kaça uçaq alanı territoriyasında istihabarat keçirgenini, em de teleradiolokatsiya ve ava mudafaasınıñ sistemalarını yerleşken yerini belgilegenini bildirdi. Uçaq alanı rf ava quvetleri tarafından 318-inci polkunıñ darbe aviatsiyası, komandanlıq noqtaları, logistika ve yarımadanıñ cenübiy-ğarbını qorçalağan ve Ukraina boyunca ava ücümlerini idare etken kompleksler ile esas bir bağ olaraq qullanıla. Faaller, rusiye aviatsiyası içün faal qullanılğan federal devlet unitar müessisesi “Aviakomplekt”niñ şubesi olğan sabıq Aqyar aviatsiya zavodında da közetüv keçirdiler. Olarnıñ malümatına köre, bu müessise tek rf mudafaa nazirligi içün helikopterlerni tamir etmegen, aynı zamanda Ukraina cenübine arbiy uçuşlar planlaştırılğan, maqsatlar belgilergen ve ava ücümlerini nezaret etken müim komandanlıq ve logistika noqtası olğan. Merkezge daimiy şekilde Canköy ve rostov-na-donudab rusiye arbiy-kosmos quvetleriniñ arbiyleri keleler, mında ekipajlarğa hızmet köstereler, helikopterlerni azırlay ve tamir etkenleri qayd etile. Faaler, böyle merkezniñ olması Herson, Mıkolayiv ve Zaporijjâğa qarşı ücümlerniñ sıqlığına tesir etkenini qayd etti.
▶ Közetüv kanalları işğal etilgen Qırımpa rusiyeniñ moskva ve leningrad arbiy okruglarından tehnika ketirilgeni aqqında haber etti. Aqmescit ve Canköyde evelde ğarbiy arbiy okrugqa ait olğan “50” kodunen nomera işaretleri olğan arbiy yük maşnaları qayd etildi. Aqyar ve İnkerman civarında aynı kodlu, er taraftan parmaqlıqlarnen qorçalanğan yaqıt arabası ve yañı taktik işaretli tehnika tapıldı.
İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırma
▶ Rusiye işğalci memuriyeti ava telükesi aqqında haberdar etüv sistemasınıñ açılması kerekligini nazar-itibarğa almay ve siyasiy menfaatlarnen kurort mevsimine esaslana. İyülniñ soñundan berli yarımadağa aman-aman er kün Ukraina Silâlı quvetleriniñ pilotsız ava vastaları uçurıldı, lâkin Aqyardan ğayrı, Qırımnıñ çoqusı bölgelerinde sirena açılmay.
▶ Vaqtınca işğal etilgen Aqmescitte, yerli sakinlerniñ narazılığına baqmadan, rusiye memuriyeti “Kosmos” kinoteatriniñ binasını qıymetli sanat mirası sayılğan mozaik pannosı ile beraberlikte yıqtı. Keçken sene binanı qanunsız şekilde auktsionda 73 million rublege sattılarv ve şimdi onıñ yerinde iş merkezini qurmağa planlaştıralar, bölgeni ise bücet parasına abadanlaştıralar. Faaller, işğalci memuriyetniñ Qırım mozaikleriniñ “saqlanuvı” aqqında beyanatına işançını ğayıp etkenlerini ve tarihiy obyektlerniñ ğayrıdan tiklenüvi içün fond teşkil etkenlerini bildirdi.
▶ Rusiyede ve vaqtınca işğal etilgen topraqlarda, hususan Qırımda mektep ocalarğa icretçilerniñ balaları arasında “cinayetçi ola bileceklerni belgilev” boyunca rusiye maarif nazirliginiñ tevsiyelerini yollağanlar. Vesiqada böyle balalarnı “tarihiy hatıra, ananeviy rus qıymetleri, devlet timsallerine” ve “Müim şeyler aqqında munasebet” teşviqat derslerinde berilgen materiallarğa sayğısız davranış kibi alâmetlerge köre belgilemege mümkün olğanı qayd etile. Ocalarnı rf içki işler nazirliginiñ nezaret altında bulunğan şahıslar cedvelinde talebeler ve ana-babalarnıñ malümatlarını teşkermege ve balalarnıñ areketlerini, hususan içtimaiy ağlarda yazğanlarını nezaret etmege zorlaylar.
Cemaat qarşılığı
▶ İşğal etilgen Aqyar sakini içtimaiy ağlarda sanki cenkke qarşı çıqıp, rus işğalcilerine qarşı cenkleşken “rusiye azatlıq Legionı” ve “rusiye göñülli korpusı” bölüklerine qoşulmağa çağırğan. Aqyar şeeriniñ “işğalci prokuraturası” rf ceza qanunnamesiniñ 205.2 maddesi 2-nci qısmı “İnternet ağınıñ qullanuvı ile terrorizmniñ açıq aqlanuvı ve oña çağıruvlar” boyunca cinaiy qabaatlav hulâsasını tasdıqladı. Qabaatlav hulâsasınen cinaiy işni baqıluv içün işğalci “mahkemege” yolladı.
▶ “Jovta striçka” (“Sarı şerit”) areketiniñ faalleri yarımadada benzin fiyatlarınıñ artması, yaqıt stantsiyalarında onıñ qıtlığı ve yerli eali arasında umumen bir memnüniyetsizlik aqqında bildireler. Olarnıñ malümatına köre, yaqıt stantsiyalarındaki sıralar, daima yaqtınen aqsamalar ve işğalci memuriyet vaziyetni kontrol astında tutamağanı duyğusı insanlarnı pek açuvlandıra. Bundan da ğayrı faaller vaqtınca işğal etilgen Bağçasaray, Aqyar ve Kezlevden fotoresimler paylaşıp, işğal etilgen topraqlarda qalğan Qırım sakinleriniñ fikirleri yarımadanıñ kelecegine dair er angi muzakerelerde diqqatqa alınması kerekligini bildirdiler. Faaller Qırım sakinleriniñ sarı-mavı bayraqlı evine qaytmaq istegenlerini qayd etti.
▶ “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri işğal etilgen Qırımda satqınlarnıñ ve işğalcilerniñ şahsiy malümatlarını bildirmege devam ete.
▶ “Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketiniñ faalleri Qırımdaki işğalci memuriyetniñ kene de yerli sakinlerge qarşı propaganda usullarını qullanğanını bildire. Bu sefer işğalciler kilselerniñ azbarlarında abortlarğa qarşı şiarlar ile bannerler yerleştirgenler.
Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS
İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukraina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].
Ukrainağa şan-şüret!