Afta içinde olıp keçken esas vaqialar
▶ Avropa insan aqları mahkemesi resmiy olaraq Qırım jurnalisti ve siyasetşınası İrina Daniloviçniñ rusiyege qarşı eki şikâyetini baqıp başladı. Birinci şikâyet, 2022 senesinde fsb tarafından tutulğan soñ onıñ qanunsız azatlıqtan marum etilmesi ve tış dünyadan bağsız tutuluvı aqqında. Ekincisi – İrinz Daniloviçniñ rusiyede sözde “çetel agentler” cedveline kirsetilmesi ve bunıñnen bağlı sıñırlavlardır.
▶ Mayısnıñ 14-nde Baş ştab, Anğarada duşmannıñ maddiy-tehnikiy vastalarınıñ zarar körgenini bildirdi, soñra ise, Saraylı Qayat qasabasında bağ noqtasınıñ ücüm etilgenini bildirdi.
▶ Mayısnıñ 15-nde pilotsız sistemalarnıñ quvetleri Saq rayonı yanında zenit raketa-qanun kompleksini urdı, mayısnıñ 17-nde ise rusiye ava mudafaa mobil gruppasına ücüm etti.
İşğal cinayetleri
▶ Aprelniñ 23-ne qadar işğal etilgen Qırım topraqlarında 303 insan qanunsız şekilde taqiplerge oğratıla, olardan 164 kişi – qırımtatarı ve 1 qaray.
▶ 2026 senesi mayısnıñ 18-ne qadar vaqtınca işğal etilgen Qırımda “rusiye federatsiyasınıñ silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında rf memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre açılğan 1746 dava qayd etildi. 1621 davada para cezalarınıñ berilmesi ya da davalarnıñ birleştirilmesi aqqında qarar alındı. 10 davanıñ baqılması daa devam ete. Qararlarnıñ 856 (53%) qadınlarğa qarşı ve 763 (47%) erkeklerge qarşı çıqarıldı.
▶ İşğalciler Canköy rayonınıñ dört sakinini Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen “Yegova şaatları” faaliyetiniñ teşkil etilmesinde şübheli sayıp tuttılar. İşğalciler erkeklerni online toplaşuvlar keçirüvde, teşkilâtnıñ materiallarını tarqatuvda, yañı tarafdarlarnı celp etüvde, para toplavda ve soñra dağıtuvda qabaatladı. Tintüvler vaqtında sakinlerden ”ekstremistik” olaraq adlandırılğan edebiyat da tutıp alındı.
▶ Siyasiy mabüs Galina Dovgopolayanıñ sağlığı fenalaştı. Qadın ağır tutuluv şaraitlerinde buluna ve buğum ameliyatına muhtac. Aynı zamanda siyasiy mabüs rusiye vatandaşlığından çıquv aqqında ariza bergenini bildirdi ve işğal şaraitlerinde Qırımğa qaytmağa planlaştırmağanını qayd etti. 2019 senesi işğalciler onıñ evinde tintüv keçirip, tutıp aldılar. Soñra Galina “devlet hainliginde” qabaatlanıp, 12 yılğa qadar apis cezasına mahküm etildi.
▶ Vatandaş jurnalist Osman Arifmetovnıñ sağlığı fenalaştı. Siyasiy mabüsn tiş, kemer ve belkemigi ağrılarından çekişe. Erkek, rusiyeniñ orenburg vilâyetindeki sert rejimli koloniyada tutulmaqta. 2019 senesi işğalciler Osmannı qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ tutıp aldı, 2022 senesi rostov-na-donudaki cenübiy okrug arbiy mahkemesi oña uydurılğan dava boyunca 14 yıl apis cezasını berdi.
▶ Jurnalist ve insan aqları faali Lütfiye Zudiyeva ”çet memleketniñ agenti” olaraq tanılması sebebinden rusiye federatsiyası yuqarı mahkemesine qarşı şikâyet azırlağanını bildirdi. Evelki üç mahkeme bu statusnı lâğu etüv aqqında arizalarnı red etti, amma o, apellâtsiyanı devam etmege planlaştıra. Bundan da payrı, qırımtatar genotsidiniñ qurbanlarını añma künü arfesinde rusiye uquq qorçalav organlarınıñ hadimleri jurnalist ve daa eki qadınnıñ evine keldiler. Olarğa 18 mayısqa bağışlanğan ”izinsiz” areketler keçirgenleri içün ”mesüliet aqqında bildirüvler” bermege tırıştılar.
Zorlavnen seferberlik
▶ Rusiye ordusınıñ Qırımda bulunğan bölüklerinden eñ az 3076 asker öldi. Olar arasında 1562 kişiniñ Ukrayina vatandaşı olğanı tahmin etile.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 125 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukrayina vatandaşı.
İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırması
▶ İşğalciler Keriç vilâyetinde yerli ”Ordu, aviatsiya ve deñiz flotunı teşviqat etmek içün göñülli cemiyeti” esasında ”Yunarmiya” areketini başladılar. Merkez ”Bogatır” arbiy-vatanperver sport klubı yanında açıldı, anda yaşlar içün master-klasslar ve taktik dersler keçireler. Aynı vaqıtta olar anda insansız dronlarnı idare etüv, arbiy şartlarda tibbiy yardım ve turizmni öğrenüv yönelişlerni açtılar.
Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS
İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukrayina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].
Ukrayinağa şan şerefler olsun!