Bu afta olıp keçken esas vaqialar:

▶ İyülniñ 18-nde gece Qırımda Donuzlav gölüniñ yanındaki rus yalı qoruma bazası uruldı. Uruvlar em deñiz, en ava dronları vastasınen kerçekleşti, onıñ neticesinde idare noqtası, sila ve tehnika anbarı, elektrik ast stantsiyası ve ilâhre işten çıqarıldı.

▶İşğalciler Kezlevde Ukraina ortodoks kilisesine ait Hrestovoznesenskiy kilisesiniñ demontajını başladılar. Şimdiki vaziyetke köre, qubbe ve kilseniñ yuqarı qısmı yıqıldı. Mitropolit Kliment işğalciler Qırımdaki soñki ukrain kilsesini yıqqanlarını ayrıca qayd etti.

▶ İşğalci “mahkeme” qırımtatar insan aqları qorçalayıcısı ve jurnalist Lutfiya Zudiyevanıñ üç yıl evelsi yapqan paylaşmaları içün cöremeni lâğu etti. Sözde “mahkeme”, “politsiya” hadimleriniñ “roskomnadzor” yerine qanun bozuluv aqqında protokol tizmege aqqı olmağanını qararlaştırdı.

▶ Yaz devamında Ukraina küçleri rusiye silâlı quvetleriniñ obyektlerine qarşı eñ azından 11 muvafaqiyetli ücüm yaptı. Olarnıñ arasında: Pan gölünde rusiyeniñ 498 “Saturn” ya da “Protey” leyhası gemisine zarar ketirildi, üç C-300 raketa kompleksine, dört C-400 raketa kompleksine ve üç radar sistemasına zarar ketirildi, Miçurinıvka köyü yanlarında arbiy obyektke uruş, Vitino köyü ve Çauda korfezi tarafında yanğın, Balaklava rayonındaki sila anbarınıñ yoq etilmesi.

İşğal cinayetleriniñ dinamikası:

▶ İyülniñ 22-ne qadar Qırımda 217 insan işğalciler tarafından qanunsız şekilde mahküm etildi, olar arasında 132 qırımtatarı. Umumiy miqdardan mahküm etilgenler arasında 39 kişi tevqif (28 – qırımtatarı), 149 ise apis etildi (olardan 97 qırımtatarı), 28 kişi – statussız (olardan 6 qırımtatarı). 

▶ İyülniñ ortasına qadar Qırımda işğalci “makemelerde” rusiye federatsiyası Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ sözde “rus ordusını itibardan tüşürüv” maddesine köre protokol tizilgen 847 vaqia qayd etildi. İyün ayı devamında işğalciler eñ azından 22 insannı Ukraina tarafdarlığı ve faaliyeti içün mesüliyetke çekti.

▶ İşğalciler tarafından qanunsız şekilde 13 yılğa mahküm etilgen siyasiy mabüs Riza Omerovnı rusiyeniñ çuvaşiya cumhuriyetindeki tsivilsk şeerindeki cezahanesine yolladılar. Bu aqta mabüsniñ ömür arqadaşı Sevilâ Omerova haber etti.

▶ İşğalci memuriyet “1 million ruble qarşılığında” “Krımskiy smerş” propaganda kanalınıñ müellifini yoq etmege tırışqan eki istihbarat agentine qarşı davanı “mahkemege” yolladı. Qayd etilmeli ki, Ukraina istihbaratı para qarşılığında, hususan da rus mahsus hızmetlerinen işbirlikte arbiy operatsiyalar keçirmey.

▶ Aqyarda 19 yaşındaki mektep mezunı sözde “rus ordusını itibardan tüşürüv” içün tevqif etildi. İşğalci memuriyet oğlannı içtimaiy ağlarda Sovetler Birliginiñ askerlerine ve sözde “SVO” azalarına qarşı aqaretler yazğanında qabaatlay. Oña 30 biñden 50 biñ rublege qadar cöreme belgilene bilir.

▶ Aqmescitteki işğalci “mahkeme” “Qırım” gazetası vekilleriniñ muracaatını qanaatlendirmedi ve sözde “rus ordusını itibarını tüşürüv” içün 300 biñ ruble cöremeni lâğu etmedi. İş boyunca altı memuriy protokol tizildi: ekisi neşriyatqa qarşı, ekisi gazetanıñ qurucısı ve müdiri Seyran İbragimovğa qarşı, ekisi ise baş muarrir Bekir Mamutovğa qarşı. Cöremege sebep olğan yayında muarrirler Qırım sakinlerini Ukrainağa qarşı cenkte iştirak etmemege çağırdılar.

Qırım yarımadasınıñ askeriyleştirüvi:

▶ İşğalciler Qırımda tatil mevsimini ve arbiy azırlavnı birleştireler: işğalciler yarımadanıñ desantqa qarşı mudafaasını quvetleştireler, istimal ve okoplar quralar.

▶ İşğalciler yaşlarnı askerleştirmege etmege ve Qırım gençlerini “vatanperverlik ve svo iştirakçilerine faal sürette yardım etkenleri içün başqadır” dep yalanlar uydurmağa devam eteler. Aslında, Qırımnıñ işğali başlanğanından berli rus işğalci rejimi faal sürette yaşlarnı askerleştire ve Qırımda tasil sistemasını sistematik sürette yoq ete.

▶ “ATEŞ” arbiy-partizan areketi işğal etilgen Aqyarda dalğıçlar mektebi olaraq kösterilgen, amma aslında rus arbiy oqutuv merkezi olğan gizli obyekt aqqında haber ete. Arbiy merkezde, hususan, suvda nişanğa atuv kibi ögretüv ameliyatları keçirile. Bundan da ğayrı, Kozaçe körfezi etrafında çeşit silâlarnen atış oqutuvları keçirildi.

İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırma:

▶ İşğalciler iyülniñ 18-nde Qırım üzerinde 33 ukrain dronını tüşürgenlerini ve Qara deñizde 10 pilotsız qayıqnı yoq etkenlerini bildirdiler. Aslında Ukraina Mudafaa Quvetleri Qırımda Donuzlav gölüniñ yanındaki rus yalı boyu qoruma bazasını urdılar. Ukrainanıñ Qırımğa ücümleri ğarp tarafından berilgen yüksek tehnologiyalı silâ qullanuvı sayesinde daa muvafaqiyetli oldı. Bu ise rusiyeni eñ müim arbiy ast yapısını qorçalamaq içün bazı arbiy uçaqlarını Qırımdan köçürmege mecbur etti.

▶ Ukrainanıñ ekinci dünya barışıq sammitini keçirme planlarına cevap olaraq, işğalciler kollektiv ğarp “rusiyenen qarşılaşuvnı diplomatik planğa keçirmege tırışqanını, amma bu muvafaqiyetsiz olacağını” idda etti. Propagandacılar Ukraina vaqıt qazanmağa tırışqanını, rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ çalışmağa başlaycağını beklegenini ve Ukraina ordusını yañıdan tiklemege tırışqanını ifade etti.

Qara deñizde vaziyet:

▶ ZAFAR yük taşıyıcısı BMTniñ ruhsetinen işğal etilgen Aqyardan husitlerniñ nezareti altındaki Salif limanına 35 700 tonna boğday yetkizdi, bu ise halqara toplulıqnıñ tenqitlerine sebep oldı. Bir rus gemisine işğal etilgen Qırımdan Yemen limanına boğday taşımasına izin berilgeni ilk sefer oldı. Telükesizlik analitikleri bunı BMT yolbaşçılığındaki teşkerüv mehanizmi aqqında endişe ketirecek bir vaqia olaraq adlandırdılar.”

▶ Qara deñiz suvlarında ukrain boğdayını qanunsız çıqaruvnen belli olğan rusiyeniñ “Matros Koşka” yük gemisi kene peyda oldı. Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarından boğday hırsızlanğanı aqqında bir qaç kere haberlerde çıqqan gemi şimdi Kavkaz limanına yol ala. Mütehassıslar onıñ Aqyar ya da Kefede toqtağanı mümkün olğanını red etmeyler, çünki evelden hırsızlanğan ukrain mahsulatları rusiyeniñ idaresi altındaki başqa limanlarğa taşılğan edi.

Regional vaziyet:

▶ Qırımda büyük yanğınlar devam ete. Aqmescit rayonunıñ Çoyunçı köyünde qurtarıcılar sekiz saat devam etken yanğınnı söndürdiler. Köktebelde yanğın 40 gektar ormannı ve Qaradaz qorçalav territoriyasını qapladı. Yanğınnı söndürmek içün aviatsiya, Mi-8 helikopterleri ketirildi, tek ondan soñ yanğın kontrol altına alındı. Kün devamında Qırımda episi olıp beş yanğın çıqtı, olarnı sözndürmek içün 500-den ziyade mütehassıs celp etildi.

▶Qırımnıñ energetika sistemasına menfiy tesir etken anomal sıcaq vatandaşlarnıñ “destek hatlarğa” sözde “krımenergo” çalışması aqqında şikâyetlerniñ bayağı artmasına sebep oldı. İnsanlar terbiyesizlik, cevap berilmemesi ve telefonlarğa kimse baqmağanı aqqında haber eteler. Qıta Ukrainadan elektrik energiyasınıñ berilmesi toqtatılğan soñ, Rusiye işğal etilgen yarımadağa energiya temin etip olamağanını köstere. Sıcaqlıq ve Qırım şeerlerinde elektrik sistemalarındaki artqaç yüklenüv sebebinden elektrik energiyasınıñ quvetine sıñırlavlar bar.

Cemaat qarşılığı:

▶ İçtimaiy ağlarda Mecliske qol tuttı, Ukrainağa destegini bildirdi ve Qırımnıñ işğal etilmesini ayıpladı. Bu sebepten işğalci telükesizlik küçleri adamnıñ evine kirip, onı tevqif ettiler ve kamera ögünde afu soramağa mecbur ettiler. Milliy ve diniy mensüpligi ruslardan farqlı olğan etnik toplulıqlarnıñ taqip etilmesi kene de diniy dayanmamazlıq ve şovinizmni köstere.

▶ Qırım sakini, ukrain askerlerinen bağlanıp, rusiye ordusı qarşı arbiy areketlerde iştirak etmege istegenini bildirgeni idda etile. İşğalciler adamnı tutıp aldı, materiallar ise işğalci “mahkemege” yollanıldı.

▶ Qırımnıñ daa bir sakini Qırım ve Aqyar territoriyasında işğalci bölükleriniñ yerleşken yeri aqqında malümatnı Ukraina hızmetlerine yetkizgen. İşğalciler bu adamnı tevqif etip, oña qarşı cinaiy iş açtılar.

▶ “ATEŞ” qarşılıq areketiniñ faalleri işğalci istihbarat ve işğalcilerniñ Aqyardaki oqutuv merkeziniñ yerleşken yerini tapıp oldı, şeerde öz bildirmelerini tarqattılar ve Kezlevde inşa etilgen qoruma binalarınıñ qurucılığını közetmege devam eteler.

▶ “Jovta striçka” (“Sarı şerit”) areketiniñ faalleri işğalcilerge qarşılığını köstermege devam ​​etip, işğal altındaki Qırımda işğalcilerniñ propaganda materiallarını yoq ete ve Ukrainanı desteklegen materiallarnı tarqatalar. Bu afta, Ukrainağa qol tutuv plakatları ve sarı şeritler Yalta, Aqmescit, Aqyar, Aluşta, Kezlev ve Köktebel şeerlerinde peyda oldı.

▶ “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri işğal etilgen Qırımda satqınlarnıñ ve işğalcilerniñ şahsiy malümatlarını bildirmege devam ete.

▶ “Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketiniñ faalleri kündeliklerini alıp barmağa ve işğalcilerniñ cinayetlerini köstergen aftalıq mecmuanı derc etmege devam ete. 

Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler  kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS

İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukraina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].    

Ukrainağa şan-şüret!