Afta içinde olıp keçken esas vaqialar
▶ Qırımlı siyasiy mabüs, Azatlıq Radiosınıñ “Qırım.Aqiqat” leyhasınıñ jurnalisti Vladıslav Yesıpenko işğal etilgen Qırımda 4 yıldan ziyade qanunsız şekilde apiste tutulğan soñ azat etildi.
İşğal cinayetleri
▶ İyünniñ 23-ne qadar işğalciler qanunsız şekilde 221 kişini tevqif etti, olar arasında 133 kişi – qırımtatarı.
▶ 23 iyün 2025 s. qadar Qırımda işğalci “makemelerde” rusiye federatsiyası Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ sözde “rus ordusını itibardan tüşürüv” maddesine köre protokol tizilgen 1382 vaqia qayd etildi. 1218 vaqiada cöreme belgilendi ya da daa ağır uydurılğan “cinayetler” aqqında qarar çıqarıldı. 61 vaqia baqılmağa devam ete. Olardan 597 protokol (49%) qadınlarğa qarşı, 620 (51%) ise erkeklerge qarşı çıqarıldı.
▶ Qırımlı siyasiy mabüs Lenur Seydametovnı qanunsız şekilde lipetsk vilâyetiniñ yelets şeerindeki koloniyadan amur vilâyetiniñ 1-nci tahqiqat izolâtorınıñ tranzit noqtasına avuştırdılar. Siyasiy mabüsni qanunsız şekilde Qırımdan 8 biñ kilometr uzaqlıqta olğan serednebila köyüniñ 3-nci apishanesine keçireler.
▶ İşğalciler 21 yaşındaki Keriç sakinini tutıp aldılar, onı sözde “devlet hainligi”nde qabaatlaylar. Adam ukrain arbiy istihbaratına işğal etilgen yarımadada rus arbiy mudafaa vastaları ve diger arbiy obyektlerniñ yerleştirilüvi aqqında malümat yetkizgeninde qabaatlana. Rusiye quvetçileri oña qarşı cinaiy dava açtı, oña 20 yılğa qadar apis cezası berile bile.
▶ İşğalci “mahkemesi” Aqyar sakinini ukrain istihbaratınen işbirligi yapqanı içün 17 yılğa qadar apis cezasına mahküm etti. Adam, vaqtınca işğal etilgen Aqyar ava limanlarından birinde rusiye arbiy helikopterine qarşı diversiya maqsadınen öz başına yapılğan patlav aletini sözde eline keçirgen. İşğalci “mahkeme” aqaynı “devlet hainligi”, “terakt azırlavı” ve “patlayıcı donatmanı qanunsız şekilde yapuv” aqqında maddelerde qabaatlı olaraq tanıp, 17 yıl qattı rejimli koloniyada qalmasına üküm etti.
Zorbalıqnen seferberlik
▶ Rusiye ordusınıñ Qırımda bulunğan bölüklerinden eñ az 2020 asker öldi. Olar arasında 1306 kişiniñ Ukraina vatandaşı olğanı tahmin etile.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 119 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukraina vatandaşı.
▶ Vaqtınca işğal etilgen Keriçte rus işğalci silâlı quvetleriniñ vekilleri studentlerni rusiye mudafaa nazirligi sistemasına bağlı aliy arbiy oquv yurtlarına kirmek içün celp ettirmege başladılar. Qayd etilgenine köre, 2025 senesi iyün 16-dan iyül 11-ne qadar namzetlerniñ ihtisasiy teşkerüvini keçirecek gruppa çalışacaq.
Qırım yarımadasınıñ askeriyleştirüvi
▶ ATEŞ areketiniñ faalleri bildirgenine köre, vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki Saq arbiy ava limanında rus arbiyleri uçaqlar içün beton sığınaqlar qurıp, ücümlarğa qarşı qoşma mudafaa sistemaları ve dronlarğa qarşı qorçalama vastaları qura. Agentlerniñ malümatına köre, işğalci ordu Ukrainanıñ mudafaa quvetleri tarafından yañı ucumlardan qorqalar, çünki daa evel muvafaqiyetli ucumlar kerçekleştirildi. Pekitüv işleri acele şekilde alıp barıla, tehnologiya qaidelerine riayet etilmey ve yapuvlarnıñ seviyesi pek yaramay. “ATESH” faalleri, Rusiye arbiy müendislik tehnikasınıñ vaqtınca işğal etilgen Kefe ve Canköy arasında areket etkenini bildirdi. Olarnıñ malümatına köre, işğalciler tehnikasınıñ Herson vilâyetine avuştırıluvı aqqında aselet yalan malümat tarqatalar, kerçekte ise Ukraina Mudafaa quvetlerini adaştırmaq isteyler. Bu faallik sayesinde “ATESH” azaları tehnikanıñ kerçek yerleşüv yerini belgilep oldı.
İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırma
▶ İşğal etilgen Qırımda tibbiyet hadimleriniñ qıtlığı ve ilâclarğa irişim problemleri devam ete, bu da sakinlerniñ kerekli tibbiy yardım aqqını boza. İşğalci memuriyetniñ tibbiyet inkişafı aqqında bildirüvine baqmadan, yerli sakinler sıralar, mütehassıslar qıtlığı ve bedava ilâclarnıñ olmağanından şikâyet ete. Rusiye sağlıq saqlav nazirligi vaziyet qısmen yahşılaşqanını bildire, amma hadimler qıtlığı ve kiçik aylıqlar problem olıp qala.
Cemaat qarşılığı
▶ İşğal etilgen Aqmescit sakini, rayon hastahanesinde bulunğanda Ukrainağa qarşı rusiye tecavuzını sözde tenqit etken. İşğalci uquq qoruyıcılar aqaynı tutıp aldı, onı “rusiye silâlı quvetleriniñ itibardan tüşürmesinde” qabaatlap, 30 biñ ruble para cezasını tayin ettiler.
▶ İşğal etilgen Qırım sakini qanunsız qurulğan “Qırım köprüsini” sözde yoq etmege çağrıda bulunğan. İşğalciler adamnı tutıp aldı, oña qarşı cinaiy dava açıla bile.
▶ “Jovta striçka” (“Sarı şerit”) areketiniñ faalleri Qırımda qarşılıq köstermege devam ete. Aqmescit ve Aqyarda Ukrainağa destek şiarları ile yañı plakatlar, yazılar ve levhalar peyda oldı. Faaller Kezlev civarındaki bala lagerlerinden birinde, Zaporizhia vilâyetinden çıqarılğan balalar bulunğanını ve balalarğa telefon qullanmağa, öz başına ana-babalarına telefon etmege yasaq etilgenini: bütün bağ tek yetekçiler vastasınen keçirilgeni aqqında haber eteler. Faallerniñ aytqanına köre, böyle sıñırlavlar izolâtsiya şaraitlerini yarata ve balalarnı destek almaq, şikâyet etmek ya da tuvğanlarınen bağ tutmaq imkânlarından marum ete. Faaller vaqtınca işğal etilgen Ermeni Bazarda rusiye quvet strukturaları tarafından teşkerüvlerniñ quvetleştirilgeni aqqında da haber ettiler. Soñki aftaları evlerni kütleviy surette kezip, resmiy qayd etilgen ve kerçek yaşağan sakinlerniñ cedvelini tizeler. Olarnıñ malümatına köre, köçip kelgenlerni belgilev manaçığınen “yerli memuriyet” eali üzerinde nezaret yetişmezligini toldurmağa tırışa, çünki işğal başlağanından berli topraqta qalğan onlarca biñ insannıñ yaşağan yeri aqqında tam malümatı yoq.
▶ “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri işğal etilgen Qırımda satqınlarnıñ ve işğalcilerniñ şahsiy malümatlarını bildirmege devam ete.
▶ “Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketiniñ faalleri Aqmescitte ukrain yazıcılarınıñ şiirlerini tarqatıp, mında Ukraina bar olğanını hatırlattılar.
Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS
İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukraina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].
Ukrainağa şan-şüret!