Bir afta olıp keçken esas vaqialar:
▶ İşğalciler tarafından qanunsız şekilde 18 yılğa qadar apis cezasına mahküm etilgen Aluşta imamı Lenur Halilov sağlıq vaziyeti sebebinden koloniyadan çıqarıldı. Onda onkologiya hastalığı tapıldı. Lenur Halilovnı 2019 senesi iyün ayında Aluşta cemiyetiniñ diger azaları ile beraber tutıp alğan ediler.
İşğal cinayetleri
▶ Avgustnıñ 25-nde işğalciler qanunsız şekilde 222 insannı tutıp aldı, olardan 133 – qırımtatarı.
▶ 2025 senesi avgustnıñ 25-ne qadar vaqtınca işğal etilgen Qırım topraqlarında “rusiye federatsiyasınıñ silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında rf memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre açılğan 1536 dava qayd etildi. 1379 davada para cezalarınıñ berilmesi ya da davalarnıñ birleştirilmesi aqqında qarar alındı. 49 davanıñ baqılması devam ete. Qararlarnıñ 51% (707) qadınlarğa qarşı, 49% (669) erkeklerge qarşı çıqarıldı.
▶ Qanunsız şekilde 12 yılğa qadar apis cezasına mahküm etilgen qırımtatar faali Mecit Abdurahmanov endi 11 aydan berli tsivilsk şeeriniñ (çuvaşiya cumhuriyeti) 9-ncı koloniyasında tutula. Abdurahmanov anda bulunğanından berli bir kün bile baraqta keçirmedi – bütün vaqıt devamında onı ya ceza izolâtorında, ya da kamera tipli odada tutalar. Bu sebepten siyasiy mabüs eki yıldan berli qorantasınen körüşip olamay: oña qorantasınen körüşmege ve olarğa telefon etmege bermeyler, yalıñız mektüp yazmağa mümkün. Soñki kere o, ailesinen eki yıl evelsi saratovda körüşken edi. Mabusnıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı: betinde ve bedeninde lekeler peyda oldı, ülseri ağıraştı, tişleri töküle, baş ağrılarından qıynala ve qan basımı ep yüksele, lâkin mabusqa tibbiy yardım kösterilmey. Qorantası oña ilâc ve vitaminler yollağanına baqmadan, koloniya idaresi olarnı oña bermedi.
▶ İşğalciler tarafından 14 yılğa mahküm etilgen ve çuvaşiyniñ 9-ncı apishanesinde tutulğanda Aqmescitli qırımtatar faali Akim Bekirovnıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı. O, stomatologik tedaviylevni talap ete, boyun osteohondrozı ve terisinde problemleri bar, lâkin kerekli tibbiy yardım mabüske kösterilmey.
▶ Siyasiy mabüs Teymur Abdullayevni kene de izaatsız olaraq salavat şeeriniñ 2-nci koloniyasındaki ceza izolâtorına yerleştirdiler, onı kamera tipli bir odağa köçürüv ile qorquzalar. Beş yıl içinde o, SİZOda biñden ziyade kün keçirdi, qorantası ile bağlanmaq aqqından marum etildi, mektüplerden ğayrı. Qorantalar, daima suvuq kameralarda tutılğanı içün, onıñ sağlığı fenalaşqanını bildireler.
▶ Sabıq siyasiy mabüs Vladıslav Yesipenko, endi altı yıldan ziyade rusiyeniñ vladimir vilâyetindeki koloniyada tutulğan ukrain siyasiy mabüsi Galina Dovgopolanıñ sağlıq vaziyeti kritik olğanını bildirdi. Qadın tayaqnen bile zornen areket ete, bir tişini urıp sındırğanlar, pek yorğun körüne, tutuluv şaraitleri pek yaramay, berilgen aşlar pek az ve pek yaramay.
Zorbalıqnen seferberlik
▶ Rusiye ordusınıñ Qırımda bulunğan bölüklerinden eñ az 2104 asker öldi. Olar arasında 1313 kişiniñ Ukraina vatandaşı olğanı tahmin etile.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 125 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukraina vatandaşı.
▶ İşğal etilgen Qırımnıñ Saq rayonında işğalciler qurucılarnıñ arbiy esapta olıp-olmağanını teşkerip çıqtı. Esapqa turmağan doquz kişige qanunsız şekilde celpname berildi.
Qırım yarımadasınıñ askeriyleştirüvi:
▶ “ATEŞ“ qarşılıq areketi işğal etilgen Aqyarda rusiye silâlı quvetleri içün müim olğan Krugla ve Grafska körfezi rayonlarında keşif keçirilgeni aqqında haber etti. Krugla körfez yanında büyük kalibrli tüfeklernen mobil gruppalar qayd etilgen, olar deñiz dronlarınıñ ücümlerini ve pilotsız uçuş apparatlarınıñ ücümlerini toqtatmaq içün gece nevbette tutula. Bundan da ğayrı, ATEŞ agentleri rf Qara deñiz flotunıñ müim logistik noqtası olğan işğal etilgen Aqyarnıñ Kozak körfezi rayonında istihbarat keçirgenlerini bildirdiler. Olarnıñ malümatına köre, anda 810-ıncı deñiz piyade brigadasınıñ yanğın bazası, desant gemileriniñ yerleştirüv alanı ve eski 13132-K arbiy deñiz flotunıñ arbiy delfinariy olaraq qullanılğan neft keçirme terminalı qayd etilgen. Bundan da ğayrı, şimdiki vaqıtta pilotsız uçuşlar içün qullanılğan “Hersones“ ava limanı, mahsus deñiz hızmetçilerini, dalıcılarnı ve qurtarıcılarnı azırlağan 561-nci tamir-qurtaruv merkezi de tapıldı. Onıñ arbiyleri 2022 senesi Mariupol ücümlarında iştirak etkenler ediler ve şimdi de cenkleşmege devam eteler.
▶ Nezaret kanalları, işğal etilgen Aqyarnıñ plâjlarında rusiye arbiyleri avtomatlarnen nevbet tutqanlarını ve uçaqquvar-qurşunatqıç maşnalar qoyulğanını bildire. Plajlarnıñ yanında qumnen toldurılğan çuvallar ve çamur ve ağaç bünyelernen atış noqtaları qurulğan. Bundan da ğayrı, uçaqquvar donatmalı “Kamaz” ve “Ural” yük maşnaları qayd etilgen. Qayd etilgenine köre, rus arbiy hızmetleri bu şekilde Ukraina pilotsız uçaqlarınıñ ve deñiz dronlarınıñ ücümlerinden qorçalamağa tırışa.
İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırma
▶ İşğal etilgen Qırımda hususan qorçalanğan tabiat territoriyası olğan Tilki körfezi çöplükke çevirile, dep bildire yerli sakinler. Deñiz yalısında dağlar arasında, tabiatnıñ bu suvlarında toplanğan çürügen qalımtılarnıñ keskin qoqusı bar.
Cemaat qarşılığı
▶ 62 yaşındaki Qırım sakini, Kefede yaşağan poçtacı, “rusiye ordusınıñ itibardan tüşürüvi” içün bir yıl ve sekiz ay mecburiy işke mahküm etildi. İşğalci “mahkeme” oña eki yıl devamında internette çalışmağa yasaq etti. Onıñ içtimaiy ağlardaki paylaşımları dava açılmasına sebep oldı. Bundan evel qadınğa içtimaiy ağlarda rusiye federatsiyasınıñ arbiy hızmetini itibardan tüşürgen yazıları içün üç kere para cezası berilgen edi.
▶ Ukraina Devlet Bayrağı Kününe qadar vaqtınca işğal etilgen Qırımda “Sınotsıviy oporu” leyhası çerçivesinde yañı muraleler peyda oldı. Bu vizual levhalar insanlarnıñ cesürligini ve qırılmazlığını köstere, olar atta işğalciler altında hatırlatalar: Ukraina Qırımnıñ yüreginde yaşay, onıñ azat etilmesi içün küreş devam ete.
▶ Ukraina Devlet Bayrağı Kününe qadar vaqtınca işğal etilgen Qırımda “Tirenüv divar resmi” leyhası çerçivesinde yañı murallar peyda oldı. Leyha Ukraina Silalı quvetleriniñ Mahsus operatsiyalar quvetleri ve Milliy qarşılıq merkezi tarafından alıp barılmaqta. Yalı boyunda faaller “Qırım – bu, Ukraina” yazılarını ve Tirenüv areketiniñ timsallerini qaldırdılar. Bu vizual levhalar insanlarnıñ cesürligini ve qırılmazlığını köstere, olar işğalcilerniñ basqısı altında bile Ukraina Qırımnıñ yüreginde yaşağanını ve yarımadanıñ azat etilmesi içün küreş devam etkenini hatırlata.
▶ “Jovta Striçka” (“Sarı Şerit”) qarşılıq areketiniñ faalleri, ukrain şeritleri, yarlıçıqlar ve plakatlarnen Aqmescit, Aqyar, Yalta, Kefe ve Kezlev soqaqlarını yaraştırdı. “Sarı levha” areketiniñ faalleri Aqmescit, Sevastopol, Yalta, Feodosiya ve Yevpatoriya şeerlerini Ukrainağa qol tutqan levhalarnen yaraştırdılar. Alâskada keçecek muzakerelerniñ arfesinde areket faalleri Ukraina qaytacağına inanğanlarını qayd ettiler. Kezlev, Aqmescit ve Aqyar sakinleri şeerleriniñ üstünde mavı-sarı bayraqnıñ köterilmesini bekleyler, çünki Qırım ukrain toprağı olıp qalacaq. Bundan ğayrı, areketniñ faalleri vaqtınca işğal etilgen Qırımda Devlet bayrağı Kününi ve Ukraina Mustaqilligi Kününi qayd ettiler. Avgustnıñ 23-nde olar Aqmescit Zaliznıçnıy rayonında ukrain bayrağını köterdiler, anda 2014 senesinden soñ Ukraina bayrağı vokzaldan çıqarılğan edi. Ertesi künü, avgustnıñ 24-nde tañda faaller mavı-sarı bayraqnı Simeizdeki Kişka dağında açtılar.
▶ “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri areketiniñ faalleri vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki satqınlarnı ve rusiye cenk cinayetçileri aqqında malümatnı sistemalı sürette toplap, neşir etmege devam eteler.
▶ “Zla Mavka” areketiniñ faalleri “rusiye bayrağı künü” munasebetinen Keriç, Yalta, Aqyar ve Aqmescitte keçken mahsus aktsiyalar çerçivesinde rus bayraqlarını yaqtılar. İştirakçiler böyleliknen Qırım sakinleriniñ işğalcilerniñ timsallerine olğan munasebetini köstergenini ve er bir yanğan bayraq Qırım – Ukraina olğanını köstergenini bildirdi.
Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS
İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukraina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].
Ukrainağa şan-şüret!