Afta içinde olıp keçken esas vaqialar
▶ Mayısnıñ 24-ne keçer gecesi ukrayin arbiyleri Qırımdaki Baqsan qasabasında silâ anbarına ücüm etti.
▶ Daimiy Temsilciliginiñ muavini Denis Çıstikov, Ukrayina tarihınıñ Milliy müzeyi hazinesinde keçirilgen «Quran-i Kerim. Muqaddes Quran» sergisiniñ açılışına qoşuldı. Sergi vaqtında on doquzıncı ve yigirminci asırnıñ başında yazılğan 12 Quran, em de sürgünlikte qırımtatarlar Qurandan dualarnı ve surelerni yazıp alğan elyazma defterleri taqdim etildi.
▶ Temsilcilik ve V.N. Karazin adına Harkiv milliy universiteti “İşğal etilgen topraqlarda idare etüv” adlı magistratura programmasına yañı çağıruv ilân etti. Programma işğalden qurtaruv, reintegratsiya ve cenkten soñ Ukrayinanıñ ğayrıdan tiklenüvi saalarında çalışacaq mütehassıslarnı azırlamağa doğrultılğan.
▶ Regional insan aqları merkeziniñ malümatına köre, yılnıñ başından berli işğalciler eñ az 56 qanunsız qazma izni aldılar. Rusiyeliler endi ekspeditsiya gruppalarnı meydanğa ketire ve vesiqalarnı Ukrayinanıñ izni olmadan, Rusiye Medeniyet nazirligi vastasınen resmiyleştire, bu da halqara gumanitar uquq normalarına uymağan bir şey.
▶ Qırım jurnalisti Lutfiye Zudiyevanıñ faaliyeti «Eñ yahşı reportaj» kategoriyasında «Zenaat namusı-2026» ukrayin mukâfatına namzet olaraq kösterildi. “Qızlarımıznı yiberiñiz” serlevalı material, vaqtınca işğal etilgen yarımadada qırımtatar qadınlarınıñ taqip etilüvi aqqında ikâye ete.
İşğal cinayetleri
▶ Aprelniñ 23-ne qadar işğal etilgen Qırım topraqlarında 303 insan qanunsız şekilde taqiplerge oğratıla, olardan 164 kişi – qırımtatarı ve 1 qaray.
▶ 2026 senesi mayısnıñ 18-ne qadar vaqtınca işğal etilgen Qırımda “rusiye federatsiyasınıñ silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında rf memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre açılğan 1746 dava qayd etildi. 1621 davada para cezalarınıñ berilmesi ya da davalarnıñ birleştirilmesi aqqında qarar alındı. 10 davanıñ baqılması daa devam ete. Qararlarnıñ 856 (53%) qadınlarğa qarşı ve 763 (47%) erkeklerge qarşı çıqarıldı.
▶ Siyasiy mabüs Lera Cemilevanı Rusiye Federatsiyasınıñ volgograd vilâyetindeki 28-nci apishanege avuştıracaqlar. Şimdi o, volgograd izolâtorında buluna ve leninskiyge yollanılması içün mahküm etilgen qadınlarnıñ avuştırılmasını bekley, o yerde regionda yekâne qadın koloniyası yerleşe. 2024 senesi işğalciler onı “devlet hainligi”de qabaatlap, 15 yılğa qadar apis cezasına mahküm ettiler.
▶ İşğalciler Mamut Belâlovğa qarşı yañı cinaiy iş açtılar. Onı 2022 senesi İçki qasabası yanında Qırım kurort ve turizm naziri Vadim Volçenkoğa ücüm etkeninde qabaatlap, qanunsız sürette apiske attılar. 2024 senesi işğalci “mahkeme” oña 12 yıl apis cezası, para cezası ve Volçenkoğa tazminat tölemesini belgiledi. Daa soñra ceza müddeti qısqartıldı. 2025 senesinden aqaynı Aqmescitniñ 2-nci SİZO-sında tutula. Apiste kerekli şarait olmaması sebebinden onıñ sağlıq vaziyeti fenalaştı – siydik sisteması hastalıqları peyda oldı.
▶ Rusiye mahkemesi qırımtatarlarğa nisbeten yürsetilgen cinaiy davada üküm çıqardı, olar arasında – Kurtnezirov Remzi, Ametov Nariman, Mamutov Ali, Mustafayev Vohid ve Halilayev Enver yer almaqta. Erkeklerni “terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüvde”, “cinayet azırlavda”, “akimiyetni zapt etüv ve saqlavda” qabaatlaylar. İşğalci mahkeme bütün mabüslerni qabaatlı tanıp, olarnı sert rejimli koloniyada azatlıqtan marum etüv cezasına mahküm etti: Kurtnezirovğa – 20 yıl; Ametovğa – 15 yıl; Mamutovğa – 14 yıl; Mustafayevge – 14 yıl; Halilayevge – 14,5 yıl berdi. Mahkeme qanuniy quvetini daa almadı ve onı arbiy apellâtsiya mahkemede şikâyet etmek mümkün.
Zorlavnen seferberlik
▶ Rusiye ordusınıñ Qırımda bulunğan bölüklerinden eñ az 3087 asker öldi. Olar arasında 1564 kişiniñ Ukrayina vatandaşı olğanı tahmin etile.
▶ İşğal etilgen Qırımdan eñ az 125 rf arbiy hadiminiñ esirge alınğanı tasdıqlandı, olarnıñ çoqusı ihtimal Ukrayina vatandaşı.
İşğalci memuriyetleriniñ propagandası ve duşmanlıqnı qızıştırması
▶ Qırımda “Pilotsuz tehnologiyalar” adlı sözde “tasiliy praktikumnıñ” yekünleme kursı başlandı. Beş kün devamında Yalta talebeleri insansız uçaq operatorlarınıñ alışqanlıqlarını ögrenecek, eñ yahşı 6 iştirakçi ise Qırım dron ligasınıñ finalına keçecek.
▶ “Fortuna” bala sağlamlaşuv merkezinde vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ umumtasil müessiseleriniñ 10-uncı sınıf talebeleri içün oquv toplaşuvlarınıñ üçünci nevbeti başlandı. Deñişüv çerçivesinde iştirakçiler ateş, taktik, müendislik ve qurucılıq azırlığı, birinci yardım, radiatsiya, himiyeviy ve biologik qoruv, em de RF silâlı quvetleriniñ umumiy arbiy nizamnamelerini ögrenecekler. İşğalciler böyle tedbirlerni gençlerde “vatanperverlik”, mesuliyetlik ve rusiyege hızmet etmege azırlıqnı şekillendirüv usulı olaraq qullanalar.
Temsilciligimizge, işğalge ve total propagandağa dayanalmayıp Qırımdan ketmege istegen Ukraina vatandaşlarından mektüpler kelmege devam etmekte. İşğal etilgen Qırımdan çıqış hususında talimatnamemiz aqqında hatırlatamız: https://cutt.ly/FwtiajlS
İşğal etilgen Qırımda yaşağan ve yarımadadaki vaziyet, içtimaiy-iqtisadiy vaqialar, rus ordusınıñ yerini deñiştirüvi, qarşılıq areketleri ve başqa adiseler aqqında haber etken añlayışlı Ukrayina vatandaşlarına teşekkürlerimizni bildiremiz. Tafsilâtlı malümatnı Temsilcilikniñ matbuat hızmetiniñ e-mail adresine yollañız: [email protected].
Ukrayinağa şan-şerefler olsun!