Bugün Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy İslâm dinini kütken ukrain arbiyleri, Qırımtatar Milliy Meclis liderleri ve musulman cemiyetiniñ temsilcilerinen beraber musulmanlar içün muqaddes Ramazan ayı munasebetinen keçirilgen iftarda iştirak etti. Keçken sene Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy iftar ötkerüv adetini devlet seviyesinde başlatqan edi.
Tedbir Kıyivde, Qırım musulmanları diniy idaresiniñ territoriyasında keçirildi. Qırım musulmanları diniy idaresi — musulman teşkilâtlarını birleştirgen ve Qırımdan kelgen musulmanlarnıñ merkeziy diniy idaresi olğan organ.
Tedbir teşkilâtçıları — Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligi, Qırım musulmanları diniy idaresi ile Kıyiv şeeriniñ qırımtatar cemiyeti.
İftarğa Devlet Başınen beraber Ukraina mudafaa quvetlerinde hızmet etken ukrain musulman arbiyleri qoşuldı, olar arasında — İslâmnı qabul etken ukrainler, qırımtatarlar, içkeriyalılar, dağıstanlılar ve azeriler. Aynı zamanda, merasimde papazlar, paramedikler, göñülliler ve başqaları bar edi.
İftarğa ayrıca qoşulğanlar arasında: Prezident Ofisiniñ yolbaşçısı Andriy Yermak ve muavinleri; Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Tamila Taşeva; Ukraina Mudafaa Naziri Rustem Umerov; Ukraina İstihbarat Baş İdaresiniñ yolbaşçısı Kırılo Budanov; Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev; Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ve başqa Meclis azaları; Qırım MC musulmanları diniy idaresiniñ müftisi, şeyh Ayder Rustamov; “UMMA” Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müfti muavini Mambet Mamutov; Ukrainada Türkiye, Türkmenistan, Filistin, Özbekistan, Mısır, Libiya Cumhuriyeti, Pakistan, İndoneziya, Cenübiy Afrika Cumhuriyeti Büyükelçileri; Azerbaycan, Cezair, Sudan, Katar, Iraq, Qırğızistan diplomatik missiyalarınıñ temsilcileri; medeniyet ve cemaat erbapları.
“Birlik er daim müim. Yaşayış cenknen qararğan olsa da. Topraqlarımıznıñ qaytarılmasını, Qırımnıñ azat etilmesini yaqınlaştırğan er keske minnetdarlığımnı bildirem. Ve, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda insanlarımız, balalarımız yamanlıq ne olğanını bilmesinler dep, olarnı qayğırmağa küç ve imkân tapqan semetdeşlerimni qayd etmek isteyim. Qartlarımıznı ürmet etip, olarğa destek köstergenlerni. Rusiye tarafından sürgün etilgen balalarımıznı ve büyüklerni Ukrainağa qaytaruvda devletimizge yardım etken er keske teşekkür etem, episini qurtarmalımız. Balalarımıznıñ sürgünden qaytarılmasına aracı olğan ve büyüklerni rus repressiyalarından qurtarğan er bir lider dünya mıqyasında minnetdarlıqqa lâyıq”, — dep qayd etti Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy.
Devlet Başı arbiy areketler ve olardan sebep çıqqan haosta normal yaşayış ve telükesizlikten marum qalğan dünyanıñ başqa halqları aqqında hatırlattı.
“Dünyada er kes barışıqqa lâyıq. Suriye, Gaza, Libiya, Sudan ve şimdiki vaqıtta tınçlığı ve raatlığı olmağan başqa memleketlerde yaşağan adiy, arbiyolmağan insanlar. Biz Ukrainada, yaşayışnıñ qadrini bilgen er keske kerçek imaye, cenk sebebinden evlerini coyğan episi halqlarğa namuslı bir dünya tileymiz. Ukrainağa ve başqa halqlarğa adalet tileymiz. Ramazan künleri epimizge, insanlarımızğa, devletimizge destek olsun. Birligimiz daim olsun. Ramazan ayıñız hayırlı olsun! Ukrainağa şan-şüret”, – dep qoştı Ukraina Prezidenti.
Çıqışı vaqtında Devlet Başı, arbiy ve arbiy olmağan ukrain esirlerini, hususan da Qırımda işğalciler tarafından esir etilgenlerni de añdı.
Prezident ukrain arbiylerine devlet mukâfatlarını taqdim etip, III derece “Cesürlik içün” ve III derece Boğdan Hmelnıtskıy nişanlarını berdi.
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Ukraina Prezidentine muqaddes Ramazan ayınıñ bir aqşamını vatandaşlarınen ve İslâm dinini kütken askerlernen keçirgeni içün teşekkür etti. Öz nutqunda Cemilev farqlı dinlerde olğan Ukraina vatandaşları, şu cümleden musulmanlar, Ukrainanıñ mustaqilligi ve işğal etilgen topraqlarnıñ azat etilmesi içün küreşkenlerini qayd etti.
“Siz şimdi tek vatandaşlıq borcuñıznı degil de, diniy borcuñıznı da yerine ketiresiñiz. İslâm esaslarına köre, er bir musulman Vatanı içün cenkleşmege mecbur”, – dep hitap etti arbiylerge Mustafa Cemilev. – “Arbiy qardaşlarıñıznıñ çoqusı elâk olğanını bilemiz. İşte cenk. Lâkin halqımıznıñ bir esası bar — Vatanı içün can bergenler ölmey. Devletimiz olarnı iç bir vaqıt unutmaz, olar daima halqımıznıñ ğururı olacaq”.
Qırımtatar halqınıñ lideri bu cenkte qabaatlı olğan er kes yapqan yamanlıqları içün mıtlaqa cezalanacağını söyledi. Aynı zamanda Mustafa Cemilev, bugün-de-bugün ukrain balalarını qurtarmağa yardım etken memleketlerge minnetdarlığını bildirdi. Cemilev, Ramazan ayınıñ ukrain halqı içün daa çoq birleşmesi içün bir vesile olmasını tiledi.
Soñra, Ukraina Mudafaa Naziri Rustem Umerov çıqışta bulundı. Ukraina Silâlı quvetleri terkibinde biñlernen musulman cenkleşkenini qayd etken Umerov, tam miqyaslı istilâ başlağanından berli Ukrainanıñ kelecegini qorçalağan dindaşlarımız Ramazan ayını üçünci kere okoplarda keçirgenine diqqat çekti.
“Birlikte duşmanlarnı topraqlarımızdan quvıp çıqarğan, adalet ve barışıqnı qorçalağan arbiylerimizge teşekkürlerimni bildirem. Dualarımız serbest Ukraina içün elâk olğanlarnen beraber. Alla Taalâdan eñ qısqa zamanda işğalcilerni yeñip, ğalebe qazanmamıznı tileyim. Vatanımıznı, halqımıznı tezce azat eteyik ve Yaltadan Çernigivgece, Luğansktan Ujğorodğace semetdeşlerimiz içün qanuniylikni temin eteyik”, – dep qayd etti Rustem Umerov.
Resmi qısımnıñ soñunda Ukraina Silâlı Quvetleriniñ nam qazanğan Yır ve oyun akademik ansambli horı qırımtatar tilinde İlâhi icra etti. Horğa arbiy hadim, qırımtatarı İsmail Qurt-Umer başlıq etti.
Qırım musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustamov iftar duasını oqudı.
Tedbir çerçivesinde “Sürgünden keçken Quranlar” sergisi de ötkerildi. Sergide Qırımda ve başqa yerlerde çıqarılğan Quranlar taqdim etildi. Eñ eskisi ХІХ asırnıñ soñunda derc etilgen. Quranlarnıñ bazılarını insanlar özünen sürgünlikke alıp ketken, balaları ise vaqıt keçken soñ muqaddes kitaplarnı Vatanlarına qaytarğan. Quranlar – tek qırımtatar medeniy ve diniy mirasınıñ müim eserleri degil, bütün qıyınlıqlarğa baqmadan dinini ve degerlerini saqlap qalğan Ukraina tamır halqınıñ ağır taqdiriniñ şaatlarıdır.
Serginiñ diger bölüminde ise arbiylerniñ portretleri taqdim etildi. Olar arasında em qırımtatarlar, em de İslâm dinini kütken ve Qırımda doğğan ukrainler yer almaqta. Serginiñ qaramanları aileleriniñ ikâyelerini ve bugün-de-bugün Ukrainanıñ topraq bütünligi oğrunda ne içün küreşkenlerini aytıp berdiler. Ondan ğayrı, sergide Ukrainanı qorçalamaq içün cebege ketken içkeriyalılar ve azerilerniñ portretlerini körmege imkân oldı.
