Qaradeñiz İqtisadiy İşbirliği Teşkilâtı (QİİT) aza-devletlerden Naqliye nazirleriniñ noyabr 17 künü olıp keçken toplaşuvında başlıq etken Ukraina İnfrastruktura naziri Volodımır Omelyan Ukrainağa qarşı yapılğan qanunsız RF-nıñ areketlerini teñqit etken Ukraina eyetiniñ mahsus beyanatınen çıqışta bulundı. İnfrastruktura naziri ayqanına köre, RF-nıñ areketleri halqara uquqnıñ esaslarını bozıp, QİİT regionında muntazam tarzda milliy iqtisadiyatnıñ esas saalarından biri olğan naqliye saasına menfiy tesir ete.
Qaradeñiz İqtisadiy İşbirliği Teşkilâtı aza-devletlerden Naqliye nazirleriniñ toplaşuvında
Ukraina eyetiniñ mahsus beyanatı
”QIIT regionında infrastruktura inkişafı ve beraberlikte yapılğan leyhalarnıñ semereli şekilde yerine ketirilmesi”
(2017 senesi noyabr 17 künü, Kiyev, Ukraina)
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri RF tarafından vaqtınca işğal etilgeni sebebinden Ukrainanıñ naqliyat saası ciddiy meselelernen rast keldi. 2014 senesi mart 27 künü BMT Baş Assambleyası Ukrainanıñ territorial bütünligi aqqında № 68/262 Rezolütsiyasını qabul etti. Bu Rezolütsiya Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyar şeeriniñ yañı statusını tanıycaq areketlerden vazgeçmege tevsiye etti. Ukrainağa qarşı yapılğan RF-nıñ qanunsız areketleri halqara uquqnıñ esaslarını bozıp, QİİT regionında muntazam tarzda milliy iqtisadiyatnıñ esas saalarından biri olğan naqliye saasına menfiy tesir ete.
Ava naqliyatına kelgende ise, 2014 senesi Qırım ve Aqyarnıñ işğal etilüvinden başlap, Aqmescit ve Aqyar (Belbek) şeerleriniñ ava limanlarına üçüv yasaq etilgenine baqmadan, RF-nıñ ava şirketleri qapatılğan ”Simferopol” ava limanından seferlerni kerçekleştirip muntazam şekilde Ukrainanıñ ava sıñırlarını ve Çikago Konventsiyasında ve oña yapılğan ilâvelerde, em de Ukrainanıñ ameldeki qanunlarında qayd etilgen üçüv qaidelerini bozdılar.
Deñiz naqliyatınıñ murekkep meselelerden biri ise – Qırımnıñ qapatılğan limanlarına ecnebiy gemilerniñ kirip çıqmasıdır. BMT Baş Assambleyası 2014 senesi mart 27 künü alğan №68/262 Rezolütsiyasına binaen, Ukraina Kefe (Feodosiya), Kerç, Aqyar (Sevastopol), Yalta ve Kezlev (Yevpatoriya) şeerlerindeki limanlarını 2014 senesi iyül 15 kününden başlap işğal etilgen topraqlarda Ukraina akimiyeti tolu derecede ğayrıdan tiklenmesine qadar qapattı. Bundan da ğayrı, Ukraina kerek olğanı kibi Halqara deñiz teşkilâtınıñ aza-devletlerni bu qarar aqqında (№3477 ve №3490 emir mektüplerinen) haberdar etti ve deñiz idarelerni Ukraina bütünligini bozğan areketlerge qarşılıq köstermege çağırdı. RF qapatılğan Qırım limanlarında liman müfettişliklerini öz devlet nezareti altında tutmağa ve, Qaradeñiz Memorandumnı bozıp, malümatnı Qaradeñiz informatsion sistemasına yollamağa devam ete. Peyda olğan daa bir mesele – Qırımnıñ qapatılğan limanlarında 2014 senesi avgust ayından başlap berilgen deñizci vesiqalarnıñ ihtisası ve tanuvı.
Bu munasibetnen yuqarıda añılğan teftişlerniñ neticeleri qanunsız olğanını qayd etmege isteyim ve bizim Avropa ortaqlarımıznı olarnı kerçek kibi tanımamağa çağıram. Qaradeñiz regionınıñ devletlerine muracaatta bulunamız. Devlet liman nezareti ve geminiñ bayraqını teftişi esnasında Rusiye işğalci akimiyeti tarafından berilgen deñizci vesiqaları tapılsa, işbu vesiqalar sahte sayılmalı. Ayrıca, gemige ve onıñ taqımına qarşı halqara ve milliy qanunlarına köre kerekli çarelerni körmege rica etemiz. Bundan da ğayrı, 2017 senesi mayıs 24 künü RF bir taraflama şekilde Kerç körfezinde naqliyat köpürini qurğanı sebebinden Qara deñizden Azaq deñizine ve qarşı tarafqa ketken gemiler içün keçitni sıñırladı. Bunıñ neticesinde ise gemilerniñ saipleri iqtisadiy ceetten zarar körmekte. Kerç körfezi Qara ve Azaq deñizlerini bir-birine bağlağan yekâne tabiy vastadır. RF Qırım MC ve Aqyarda öz qanunsız faaliyetini başlağandan berli, Ukrainanıñ bu yerlerdeki aqları işğalci memleket tarafından bozula. RF Kerç körfezinde köpür qurmaq maqsadınen alıp barğan qurucılıq ve leyha işlerinen bağlı areketlerini, bu cümleden, köpürniñ tehnikiy hususiyetlerini Ukraina ile uyğunlaştırmay ve Ukraina territorial deñiz suvlarında, Kerç körfezinde ve Azaq deñizinde öz deñizcilik faaliyetini Ukraina ile uyğunlaştırmayıp yürsetmege devam ete.
Kerç körfeziniñ ve qomşu rayonlarınıñ infrastrukturasına Rusiyeniñ qaba şekilde kirişmege devam etmesi iqtisadiy buhranınıñ sebebi ola bile ve regionnıñ iqtisadiy ceetten inkişaf etmesine telüke yarata. Daa bir problemli mesele – RF tartafından kirsetilgen iqtisadiy, ticariy ve naqliy sıñırlamalar. Bu sıñırlamalar neticesinde ukrain ve ecnebiy taşıyıcılar zarar köre ve yañı naqliyat yollarını qıdırmağa mecburlar. Şimdi biz Dünya Ticaret Teşkilâtınen beraberlikte tranzit sıñırlaması ve Avropa Şurasından Asiyağace yañı naqliyat yollarınıñ ve keçitleriniñ teskil etilmesi üstünde çalışamız. Eminmiz ki, bütün sıñırlama ve manialarğa baqmadan, Ukraina ilerige areket etecek ve bu meselelerni eñ uyğun şekilde çezecektir.
Ukraina vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar topraqlarında halqara uquqnıñ bozuluvını deral toqtatmağa, Rusiye istilâsına qarşı qattı areketler yapmaqa ve regional taşımalarınıñ inkişafına qoltutmağa çağıra.