2018 senesi ekim (oktâbr) ayı 1 künü UNESCO-nıñ Parijdeki baş ofisinde Teşkilâtnıñ Baş müdiri Nikolas Kassianides aza-memleketleriniñ daimiy vekilleri ile vaqtınca işğal etilgen Qırımda vaziyetke bağışlanğan körüşüvni keçirdi.
Yuqarıda qayd etilgen tedbir yedinci kere keçirildi ve adet üzre özüne bayağı diqqat celp etti, çünki körüşüvde 100-den ziyade UNESCO aza-memleketleri ve Kâtibiyetniñ hadimleri iştirak etti.
İşğal etilgen yarımadada UNESCO tarafından doğrudan-doğru nezaret etüvni teşkil etilmesi ve bozuluvlar bazasını tertip etüv boyunca Teşkilâtnıñ faaliyeti aqqında maruza ile çıqışta bulunğan ve Teşkilâtnıñ Qırımda kompleks şekilde nezaretni teşkil etüv boyunca resmiy kontakt şahısı vazifesini becergen N. Kasssianides Ukraina ile bu meselede işbirlikke yüksek qıymet kesti ve UNESCO ögünde turğan vazifeniñ muimligini ve mürekkepligini tarif eterek, Teşkilâtnıñ Kâtibiyeti tarihında birinci kere böyle büyük ve qıyın vazifege rast kelgenini qayd etti.
Ayrıca UNESCO Kâtibiyetiniñ 2019 senesi çiçek (aprel) ayına qadar ukrain tarafı ile bir qaç kere yapılğan muzakereler esasında Qırım MC ve Aqyar şeerinde doğrudan-doğru nezaretniñ birinci qısımını becermek niyeti qayd etildi.
Toplaşuvda maruzacılar olaraq UNESCO teşkiliy ortaqlarınıñ, yani BMT İnsan aqları boyunca Yuqarı Komissar İdaresiniñ, AHİT matbuat serbestligi meseleleri boyunca Temsilicisiniñ, IKOMOC Halqara kâtibiyetiniñ ve ‘‘Amnesty İnternational’’ cemaat uquq qorçalayıcı teşkilâtınıñ vekilleri çıqışta bulundılar.
Çıqışta bulunğanlar UNESCO-nıñ vekâleti çerçivesindeki saalarda al-azırdaki vaziyet boyunca tafsilâtlı malümat berip, evelki maruzalar azırlanğan vaqıtqa köre vaziyet daa beterleşkenini qayd ettiler. Bu cümleden, ortaq teşkilâtlarınıñ vekilleri insan aqlarınıñ, milliy azınlıqlarınıñ, din, matbuat, fikirlerni ifade etüv serbestliginiñ, ana tilde tasil aqlarınıñ bozuluvına ve sıñırlanuvına, jurnalistlerniñ havfsızlıq aqlarınıñ bozuluvına muayen misaller ketirdiler.
Ukrainanıñ Frenkistanda Elçisi, Ukrainanıñ UNESCO-da Daimiy temsilcisi Oleg Şamşur yarımadada Teşkilâtnıñ vekâleti çerçivesindeki bütün saalarda vaziyet beterleşkeni aqqında toplaşuvda bulunğanlarnı haberdar etti. Oleg Şamşur Qırımdaki vaziyetni doğrudan-doğru nezaret etmek içün bütün şartlar mevcüt olğanını qayd etti ve bu faaliyetniñ neticelerini işğal etilgen yarımadada vaziyetke tesir etmek içün qullanmağa çağırdı. Ukraina bu yönelişte işbirlikni quvetleştirmege azır olğanı da bildirildi.
Munaqaşada iştirak etken Litvanıñ UNESCO-da Daimiy temsilcisi İ. Vaysvilayte AB azaları-memleketleri ile Avstraliya, Gürcistan, İslandiya, Kanada, Moldova, Norvegiya, AQŞ ve Montenegro kibi 30 devlet adından BMT Baş Assambleyasınıñ mütenasip qararları çerçivesinde Ukrainanıñ topraq bütünligine ve mustaqilligine qol tutuv boyunca mevam deñişmegenini qayd etti.
Qırımda UNESCO-nıñ vekâleti çerçivesindeki bütün saalarda vaziyet kerginleşkeni ile raatsızlıq bildirildi ve yarımadada insan aqları saasında vaziyetni nezaret etüv boyunca Teşkilâtnıñ İcra Surasınıñ bütün qararlarını yerine ketirmek kerek olğanı qayd etildi.
Bundan da ğayrı, UNESCO-da Türkiyeniñ Daimiy temsilcisi A. Çengizer onıñ devleti Qırım MC ve Aqyar şeerinde devam etken vaziyet ve qırımtatarlar aq-uquqlarınıñ bozuluvı ile raatsızlanğanını bildirdi. Qırımıtatar halqınıñ medeniy ve diniy asabalığınıñ ve bu cümleden Bağçasaraydaki Hansaraynıñ yoq etilüvini toqtatmaq kerek olğanı ayrıca qayd etildi.