Ürmetli hanım ve efendiler!
Aziz vatandaşlar!
Er millet içün onı birleştirgen bir de bir künler bardır. Kimerde olar quvançlı, kimerde ise kederlidir. Qırımtatar halqı içün böyle unutılmaz kün mayısnıñ on sekizi oldı.
O facialı vaqiadan yetmiş dört yıl keçti. Onıñ şaatları bu dünyanı terk eteler, amma Moskova tarafından qırımtatar halqına qarşı teşkil etilgen genotsid qırımtatarlarnıñ tarihiy hatırasında, bütün ukrain halqınıñ hatırasında ebediyen qalacaqtır! Zorbalıqnen yapılğan bu sürgünlik totalitar moskova-kommunistik rejiminiñ eñ cinaiy ve qaba ameliyatlarından biri edi. Bir qaç künden, yani Qural aynıñ (mayısnıñ) ücünci bazar kününde biz, adet üzre, siyasiy repressiyalar qurbanlarını añacaqmız. Bu sene bu kün pek müimdir, çünki suniy açlıqnıñ, yani Golodomornıñ 85-nci yıldönümi ve Büyük terrornıñ 80 yıllığı qayd etilecek. Ve biz, ukrainler, kreml imperiyasınıñ toqmağı altına tüşmekniñ ne olğanını pek yahşı bilemiz. Stalin bütün ukrainlerni Sibirge sürgün etmege niyetlengenini Hruşçovnıñ özü de bile edi. Ve bizni, ukrainlerni, yalıñız miqdarımız qurtardı – biz, ukrainler, pek çoq edik.
Şunı da qayd etmek isteyim ki, qırımtatar halqınıñ acısı – bütün ukrainalılarnıñ yürek yarasıdır. Qırq dörtünci senesiniñ faciası çoq yıllıq zorbalıqnıñ başlanğıcı edi.
Bütün halqqa iftira atıp, onı çaypadılar, vahşiyca Ana vatanından quvdılar, em de bu yolda milletniñ yarısını yoq ettiler… Sağ qalğanlarnı Orta Asiyanıñ, Uralnıñ ve Sibirniñ yarı boş topraqlarında yerleştirdiler. Bu aqta ulu ukrainalı Petro Grigorenko yazğan edi.
Bir biñ doquz yüz qırq sekiz senesi ise Sovet birligi Yuqarı Şurasınıñ Prezidiumı sürgünlikni daimiy olaraq qabul etti ve mecburiy yaşav yerlerinden qaçuv içün kriminal mesüliyetni belgiledi. Uquq qorçalayıcı Petro Grigorenko tarafından ‘‘rezervatsiyadaki on yıllıq’’ kibi adlandırılğan böyle sert sıñırlanuv yalıñız bir biñ doquz yüz elli altı senesi lâğu etildi, amma ondan soñ da Qırım özüniñ tamır halqı içün qapalı edi.
Onlarnen yıllar devamında qırımtatar halqı öz topraqlarına qaytmaq içün sovet rejimi ile cesür ve israrlı küreşni alıp bardı. Sekseninci yıllarnıñ ortasında esarette bulunğan halqlardan birinci olaraq, siz Moskovanıñ Qızıl meydanına öz milliy aq-uquqlarını talap etmek içün çıqqan ediñiz.
Ukrainanıñ mustaqilligi deviri ğayrıdan tiklenüv, renesans ve inkişaf zamanı oldı.
Amma şunı da tanımalımız ki, devlet akimiyeti tek Silâlı quvetlerniñ emiyetine degil de, qırımtatar halqınıñ Ukrainağa sadıqlığına da lâyıq qıymet kesmegen edi. Qırımdaki cinaiy elitalarnıñ menfaatı oğrunda onlarnen yıllar devamında qırımtatar halqı statusınıñ muayyensizligi, ana vatanında onıñ medeniy, siyasiy ve iqtisadiy aqlarınıñ tolu derecede temin etilmemesi, şübesiz ki, büyük bir hata edi. Ve bu hatalar niayet Qırımnıñ Rusiye tarafından işğaline ve ilhaqına ketirdi.
Kremlniñ duvarları artından idare etken Stalinniñ tarafdarları klubı qırımtatarlarnı cezalav siyasetini ğayrıdan başladı. Qırımtatarlarğa qarşı olğan Qırımdaki ‘‘rus dünyası’’ ksenofobiya alâmetlerini taşıy. Biñlernen vatandaşlarımız – qırımtatarlar ve etnik ukrainalılar ölüm havfı altında öz evlerini terk etmege mecbur ediler.
Halqara uquqnı bozğan işğalciler Ukrainanıñ işğal etilgen Qırım topraqlarında demografik vaziyetni deñiştirmege tırışalar, ukrainalılarnı ve qırımtatarlarnı Qırımnı terk etmege mecbur etip, yarımadanı Rusiyeniñ ortasından kelip köçkenler ile tolduralar. Etnotsid, Meclisniñ yasaq etilüvi – BMT Halqara Mahkemesiniñ qararı esasında biz Rusiye Federatsiyanı işğal etilgen Qırım toprağında Meclisniñ faaliyetni ğayrıdan başlatmasını talap etemiz, amma olar bu qararnı yerine ketirmege aşıqmaylar… Tevqifler, añlı qırımtatarlarğa ve ukrainalılarğa qarşı zulum, devam etken tintüvler, qorqutuvlar, fizikiy ve ruhiy basqı, adamlarnıñ izsiz ğayıp oluvı – Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda kündelik vaqialarıdır. Ve qırımtatarlar tarafından işğal etilgen Qırımda qanunsız Rusiye prezidenti saylavlarınıñ boykotı cezalavlarnıñ yañıdan başlanmasına ketirdi.
Ukraina ve qırımtatarlar ile fikirdeş olğan dünya bu sahte saylavlarnı tanımadı. Bunu tekrarlamaq isteyim – tanımadı. Büyük yedilik, Amerika Qoşma Ştatları, Avropa Birligi ve daa bir çoq devlet bunı tanımadı. Ve olar Ukrainanen beraber bu qanunsız saylavlarnı teşkil etken şahıslarğa qarşı bügün amelge keçecek sanktsiyalarnı kirsettiler. Ukrainanıñ egemenligine ve territorial bütünligine qarşı er bir cinayet mıtlaqa cezalanacaqtır. Bu aqta menim iç bir şübem yoq. Amma biz, günahkârlar, o ne vaqıt olacağını bilip olamaymız.
Eminim ki, Keriç köprüsiniñ qanunsız qurucılığı ve başqa cinayetler içün tecavüzci mesüliyetke çekilecektir. Rusiyelilerge bu köpür Qırımdan qaçmaq içün kerek olur. Ukraina ise Qırım üzerinde kontrolini qaytarğan soñ bu köpürni Kuban ile bağlanmaq içün işletir, çünki anda bir çoq ukrainalılar yaşamaqta. Ve istilâci olmağan yañı Rusiye ile bağ quracaqtır.
Ürmetli hanım ve efendiler!
Qırımtatarlarnıñ öz torpaqlarında serbest yaşamaq aqqına mıtlaqa riayet etilir. Tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklenüvinde eminim.
Buña büyük mesuliyetnen azırlanamız. Esas qanun komissiyası tarafından teşkil etilgen İş gruppası bir sene devamında Ukraina Esas qanunınıñ X maddesine yapılacaq deñişmeler boyunca tekliflerini azırladı. Olar Ukrainanıñ tamır halqı olğan qırımtatar halqınıñ mustaqil ukrain devleti terkibinde öz tarihiy toprağında özüni belgilev aqqını pekitmeliler. İşte bu aqnı iş gruppası yekâne Ukrainanıñ terkibindeki ayırılmaz Qırım muhtariyetiniñ mahsus statusınıñ menbası olaraq qabul etmege teklif ete.
Aynı vaqıtta davet etilgen ekspertler, alimler, cemaat erbabları qayd eteler ki, olarnıñ teklifleri rusiye işğalcilerden azat etigen Qırımda yaşaycaq bütün Ukraina vatandaşlarınıñ etnos mensübiyetine baqmadan teñ uquqlar temin etüvnen bağlı. İş grupassınıñ teklifi boyunca, Qırımnıñ sakinleri episi beraberlikte Qırım şurası olaraq adlandırılacaq Qırım muhtariyetini temsil etken organnı saylaycaqlar.
Qırımtatar halqını temsil etken deputatlarnıñ saylav hususiyetlerini gruppa ayrı Ukraina Qanunı ile belgilemege teklif ete.
Eminim ki, Ukrainalı Qırımda çeşit türlü etnoslar – qırımtatarlar, ukrainler, ruslar tınçl ve muabet yaşaycaqlar.
Amma Qırımda Ukrainanıñ egemenligine ve territorial bütünligine bir de bir kerçek telüke doğurğan vaziyet yüz berse, İş gruppasınıñ azaları Ukraina Prezidentine ‘‘Qırımda fevqulâde idare etüv rejimini başlatıp, mahsus devlet memurını tayin etmek ve aynı vaqıtta Qırım muhtariyeti akimiyetiniñ mütenasip vekâletlerini toqtatmaq’’ kibi aqqını bermege teklif eteler. Keçmişniñ hatalarını biz bir kere daa tekrarlamamız.
İş gruppasından eñ qısqa vaqıtta bu tekliflerni azırlap bitirilmesini ve olarnıñ Esas qanun komissiyasına berilmesini bekleyim.
Bizni ciddiy munaqaşalar beklegenini epimiz añlaymız. Ve eñ esası mesele parlament salonında baqılğanda başlanır. Menim iç bir şübem yoq. Amma biz bügün öz nazar noqtamıznı, Qırımnı mıtlaqa Ukrainağa qaytaracaq kelecekke baqışımıznı ifade etmek kerekmiz.
Esas qanunğa qırımtatar halqınıñ statusı boyunca yapılacaq deñişüvler Ukrainanıñ özüne de kerektir.
Ve bu maqsatqa irişmek içün, Qırımnı qaytarmaq içün bütün siyasiy-uquqiy ve diplomatik mehanizmler işletilmekte. Ve yuqarıda qayd etilgen deñişmeler yapılğan soñ, biz halqara uquqnıñ tamır halqlarnıñ aq-uquqları boyunca küçlü temeline esaslanıp, Qırım yarımadası üzerinde Ukrainanıñ egemenligini qaytaruvda öz ıntıluvlarımıznı quvetleştirirmiz. Bu Ukrainanıñ adliy mevzisini pekitir.
İşğal etilgen Donbastan ve Qırımdan bütün ukrain reinelerini eñ yaqın kelecekte qaytarmaq içün küreşimizni devam etermiz… Ve işğal etilgen Qırımda, Rusiye Federatsiyasınıñ topraqlarındaki apishanelerinde bulunğan siyasiy mabuslarnı da qurtarırmız.
Qırım, Aqyar, Donetsk ile Lugansk vilâyetleri – Ukrainadır!
Başqa türlü olamaz.
Boysunmağan qırımtatar halqına şan-şüretler olsun!
Ukrainağa şan-şüretler olsun!