2017 senesi böyle işlerniñ neticesinde özgün kiramet yerine Hancaminiñ damı zemaneviy malzeme vastasınen aqtarılğanı sebebinden, abideniñ körünişi bütünley bozuldı. Tahta kerişler demirge deñiştirildi, binanıñ duvarları onıñ ağırlığına dayanamayıp, çatladı.
Qırım akimiyeti bütün qurucılıq işleri yüksek seviyede ve keyfiyetli keçirildi, dep saya ve başqa saray qısımlarınıñ ”restavratsiya” etilmesi içün para ayırıp bermege devam ete. Bu sene nevbet han amamına ve dürbege keldi.
Ukraina medeniyet Nazirligi yarımadadaki 175 abideni milliy tarihiy-medeniy miras yadikârlıqları olaraq tanıdı. Bu cedvelge Hansaraynıñ ekseriy qısımı da kirdi.
Adliy noqta-i nazarından bu adise büyük ilerilemedir, çünki bu sefer ”damnı aqtaruv” yalıñız ”belli olmağan” abideniñ bozuluvını degil de, devletimizniñ milliy tarihiy-medeniy miras yadikârlıqlarından biriniñ bozuluvını ifadeleycektir. Bu mevam Qırım yadikârlıqlarını halqara meydançıqlarda, halqara mahkemelerde qorçalavğa dair imkânlarımıznı kenişletir.
Halqara saada silâlı dava esnasında medeniy yadikârlıqlarnı qorçalav aqqında Gaaga Konventsiyasınıñ Ukraina tarafından qabul etilüvi esas adisedir. Mütehassıslar Gaaga protokolını Qırımnıñ medeniy mirasını qorçalav meselesinde tesirli halqara vastalardan biri, dep sayalar.
”Milliy tarihiy-medeniy miras yadikârlığı Hansaray UNESCO dünya mirası azırlıq cedveline kirsetilgen obyektniñ bir parçasıdır. İşğalci devlet Rusiye Federatsiyası abide üzerinde bir-de-bir faaliyet yürsetmek içün Ukrainadan iç bir türlü ruhset istemedi. Rusiye işbu obyektte al-azırda yürsetken faaliyet ise cinayet alâmetlerini taşıy ve abideniñ tarihiy ve medeniy qıymetini kerçekten de yoq ete bile. Şimdi aslında yekâne abideniñ saqlanıp qalğan özgün parçalarınıñ bozuluvı aqqında söz yürsetile, – dep izaatladı Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ Birinci muavini Darya Svırıdova.
O, Hansaraynı qanunsız şekilde yoq etüv, bozuv ve zarar ketirüv boyunca Milliy polisniñ Qırım MC ve Aqyar şeerindeki Baş idaresi 2018 senesi kriminal dava açqanı aqqında da haber etti. Ukrain uquq qorçalayıcıları işğal etilgen topraqlarda Hansaraynı ve başqa tarihiy-medeniy miras yadikârlıqlarını bozğan şahıslarnıñ adlarını bilmek ve deliller toplamaq içün muntazam şekilde faaliyet yürseteler.
”Bu cinayetlerde qabaatlı olğan şahıslar, olarnıñ qanunsız areketleri qayd etilgenini, olar ertemi-keçmi mesüliyetke çekileceklerini añlamalılar”, – dep qoştı Darya Svırıdova.
Al-azırda ”restavratsiya” telükesine yalıñız Hansaray degil de, Alupkadaki Vorontsov sarayi, Koktebeldeki Maksimilian Voloşınnıñ evi, Aqmescitteki Dintserniñ evi ve Keriç qalesi de oğradılar.
Yerli memurlar vahşiy tamirlev işlerini ne içün begengenleri aqqında ZMINA. İnsan aqları merkeziniñ maqalesinde oqumaq mümkün: