Noyabr 14 künü “Human Rights Watch” nufuzlı uquq qorçalayıcı teşkilâtı ”Qırım: qırımtatarlarğa qarşı artqan basqı, qanunsız surette azatlıqtan marum etüv, terrorizm ve separatizmde qabaatlav” adlı esabatını beyan etti. Esabatta qırımtatarlar Qırımnıñ tamır halqı olaraq tanıla ve Rusiye akimiyeti tarafından olarğa qarşı yapılğan qanunsız basqı tarif etile. “Human Rights Watch” Avropa ve Merkeziy Asiyada şübesiniñ müdiri Hug Vilyamson aytqanına köre, ”2014 senesinden berli Qırımda Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnı işğalge açıq şekilde qarşı çıqqanları içün toqtamayıp taqıp ete”, amma bu akimiyet ”siyasiy ceetten faal olğan qırımtatarlarnı terrorist ve aşırıcı olaraq köstermege tırışa, olarnıñ çoqusını zorbalıqnen quvalay ve Qırımda qalmağa qarar bergenlerde öz fikirlerini beyan etkenleri içün daimiy havf duyğusını doğura’’.
“Human Rights Watch” BMT-nıñ uquq qorçalayıcı idarelerinden, AHIT ve Avropa Şurasından Qırımda insan aq-uquqları saasındaki vaziyetni közetmege ve cemaatqa beyan etmege, bundan da ğayrı, RF akimiyetini daimiy surette qanunsız areketlerini toqtatmağa çağırmağa talap ete. RF-nıñ halqara şerikleri, bu cümleden AB ve onıñ memleket-azaları, Türkiye ve AQŞ qırımtatar cemaatına qanunsız basqınıñ ve taqipniñ bütünley toqtatılmasına qadar qırımtatar faalcilerini azat etmege talap etmeli. “Human Rights Watch” qayd ete ki, işğalci memleket olaraq Rusiye Federatsiyası kesen-kes istemese de, amma Qırımda işğalden evel uküm sürgen Ukraina qanunlarına riayet etmeli. RF özüni işğalci memleket olaraq tanımağa istemeyip öz federal qanunlarınen Qırımda faydalanğanı, bu cümleden, Ukraina qanunlarına köre yasaq etilmegen areketler içün cezalağanı insan aq-uquqları saasında uküm sürgen ve RF em de onıñ imayesinde Qırımda bulunğan bütün idareleri içün vacip olğan halqara añlaşmalarını boza.
“Human Rights Watch” tarafından qayd etilgen RF-nıñ qırımtatarlarğa qarşı akeretleri fikir, söz, din, toplaşuv serbestliklerini boza, qanunsız şekilde tutuqlanmama ve qıynavğa oğramama, adaletli makeme ve şahsiy ayatqa aqlarından marum ete. Bu areketlerni qırımtatarlarnı taqip etiv siyaseti olaraq tanımağa mümkün. Qayd etile ki, qırımtatarlarnı qanunsız qabaatlavlarında qullanılğan ”deliller” olarda nasıldır cebriy niyetler olğanını isbatlamay. Bu ”deliller” terrorizmde qabaatlağan cinaiy işlerde bile yalıñız körüşmeleri devamında alıp barğan subetlerge, diniy kitaplarnıñ tefsirlerine, RF-nıñ Qırımda yapqan areketleri aqqında fikirlerine, ya da evlerinde diniy edebiyat tapılğanına esaslana. ”Böyle tınç areketlerniñ terrorizm ya da aşırıcılıqnen teñeştirilüvi insan aq-uquqlarınıñ qanunsız şekilde sıñırlanuvı, cinaiy adliyeniñ siyasiy maqsadnen qullanuvı olaraq tanıla”, – dep qayd etti “Human Rights Watch”.