Qırım on bir yıldan ziyade Rusiyeniñ işğali altında. Sistemalı basqı ve repressiyalarğa baqmadan, yarımada Ukrayinağa sadıq olıp qalmaqta.

Milliy Qarşılıqlar Merkezinen beraberlikte alıp barılğan #qarşılıq_areketi teşebbüsi çerçivesinde, işğalge baqmadan, ukrayin menliginden vazgeçmegen insanlarnıñ şaatlıqlarını toplay ve aydınlatamız.

• Dekabrniñ 26-nda vaqtınca işğal etilgen Qırımda Kezlevdeki 16-ncı asırğa ait tarihiy Han Camisi FSB ve militsiya hadimleri tarafından zornen zapt etildi: işğalci idareniñ idaresi altındaki «diniy idare» öz havfsızlıq küçleriniñ destegi ile yerli cemaatnı cuma namazından çıqarıp, öz imamını qoydırdı. Cemaat çoq sayıda tutuluvlar, adamlarnı belli olmağan yerge alıp ketüv ve camini qullanuv aqqı boyunca yekünlenmegen mahkeme davaları esasında basqılar aqqında bildirmekte.
• Yalta ve Aluştadan «Zla Mavka» areketiniñ faalleri Ukrayinanı yaqınlaşqan Yañı yılnen hayırladılar, işğalge baqmadan yeñilmezlik ve birlikni qayd ettiler. Bunen beraber Aqmescit, Aqyardan ve Yaltadan «Jovta Striçka» areketiniñ faalleri Qırımnıñ işğalden azat etilmesi olarnıñ eñ büyük istegi olğanını bildirip, zorbalıqsız qarşılıq kösterüvniñ devam etecegini qayd ettiler.
• İşğalciler yalı boyunı kenarlarını pekitmege devam eteler: «Krımskiy veter» monitoring gruppası Kezlev-Saq yolu boyundaki mudafaa qurulışları aqqında, em de Saq şeerinde okop qazırlması içün qullanılğan müendislik donatmalarınıñ körüngeni aqqında haber etti.
• Aynı vaqıtta, nezaret ve qorqutuv rejimi şiddetlene: «Jovta striçka» faalleri Kezlevniñ kiriş/çıqışında şiddetlengen teşkerüvler aqqında haber ettiler – havfsızlıq küçleri avtomobillerni ve aman-aman episi avtobuslarnı toqtatalar, olarnı teşkereler, teşkerüv noqtalarında işğalci idaresiniñ vekilleri de bulunalar.
• İşğal esas hızmetlerni ve yaşayış havfsızlığını yoq ete: Keriçte sakinler kran suvunıñ keyfiyetinden kütleviy sürette şikâyet eteler, işğalcilerniñ idaresindeki «Voda Krıma» müessisesi ise meseleni «fitoplankton»nen aqlamağa tırışa ve suvnıñ istimalğa lâyıq olğanını idda ete.
• İşğal etilgen Aqmescitniñ sözde «Kiyev rayon mahkemesi» dört qırımtatar siyasiy mabüsi — Esma Nimetullayeva, Nasibe Saidova, Elviza Aliyeva ve Fevziye Osmanovanıñ — tutuluv müddetini eñ azından 2026 senesi mart 14-ke qadar devam ettirdi.
• İşğalciler siyasiy mabüslerni qorçalağanlarğa qarşı basqını arttıralar: Rusiyeniñ «E» merkeziniñ hadimleri bir gruppa advokatlarnıñ (olarnıñ arasında Edem Semedlâyev ve Emil Kürbedinov bar edi) iş yerlerine sürip kirdi ve olarnıñ işine mania kösterdiler.
• 19 yılğa mahküm etilgen vatandaş jurnalist Remzi Bekirov üç aftadan ziyade Abakan şeerindeki 33-nci sanlı koloniyadaki soy-soplarınen bağğa keçip olamay; onıñ soy-sopları dekabrniñ 5-teki soñki mektüpten soñ ondan er angi malümat toqtağanını haber eteler, bu ise onıñ havfsızlığı ve sağlığı aqqında ciddiy havf doğura.
• Evel ağır hastalığı sebebinden azat etilgen Lenur Halilov kene Arhangelsk şeerindeki koloniyağa yollanıldı; onıñ qorantası onıñ alınıñ ağır olğanını, kerekli tedaviy yardım kösterilmegenini, ilâclar yetişmegenini bildire.
• Qırımtatar siyasiy mabüsi Tofik Abdulğaziyevde teşkerüvden soñ ağır hastalıq tapıldı; onıñ advokatları ve qorantası sağlıq vaziyeti sebebinden onı tez vaqıtta azat etmekni talap eteler, apishanede kerekli tedaviylev mümkün olmağanı qayd etile.
• 2025 senesi dekabrniñ 24-nde sözde «Qırım yuqarı mahkemesi» Esma Nimetullayeva, Fevziye Osmanova, Nasibe Saidova, Elviza Aliyevanı eñ azından 2026 senesi martnıñ 14-ne qadar apiste qaldırdı.
• Ayrıca «ATEŞ» qarşılıq areketi Qırım ve Donetsk hastahanelerinde bulunğan yaralı rus askerlerini ordudan çıqarmayıp, sistemalı sürette zorlap kene cebege qaytarılğanları aqqında haber eteler.

Yarımadada siyasiy sebeplerden mahküm etüvlerden ğayrı, qanunsız memuriy repressiyalar da sıq rastkele. 2025 senesi dekabrniñ 31-ne qadar vaqtınca işğal etilgen Qırımda “rusiye federatsiyasınıñ silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında rf memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre açılğan 1657 dava qayd etildi. 1542 davada para cezalarınıñ berilmesi ya da davalarnıñ birleştirilmesi aqqında qarar alındı. 2 davanıñ baqılması daa devam ete. Qararlarnıñ 816 qadınlarğa qarşı ve 724 erkeklerge qarşı çıqarıldı.