İşğalniñ devam etmesine baqmadan, Qırım tirenüv köstermege devam ete. Sert repressiyalar, çoq sayılı tintüvler ve devamlı basqı, yarımada sakinlerini ruhtan tüşürmedi. Ukrain ve qırımtatar tilleri alâ daa yarımadada eşitile, milliy hatıra nesilden nesilge aşlana, ananeler ise, olarnı yoq etmege tırışsalar da, qorantalarda saqlanıla. Er kün qırımlılar sessizce, boysunmadan qarşılıq köstere. Olarnıñ qarşılığı – telüke olsa da, aynı zamanda aqiqat, itibar ve kimlik oğruna bir turuş.

Milliy tirenüv merkezi ile beraberlikte #qarşılıq_areketi adlı mahsus leyha çerçivesinde duşmanğa Qırımda Ukraina izlerini silmege izin bermegenler aqqında ikâye etemiz.

İşğalci memuriyet Ukrainanen bağlı ve onı hatırlatqan er şeyni yoq ete: ukrain tilinde tasil bergen mekteplerni qapata, milliy timsallerni yoq ete, eñ kiçik razıolmayuv işareti içün bile taqip ete. Böylece sözde “rf ordusınıñ itibardan tüşürilmesi aqqında qanun” farqlı tüşünüvniñ er angi ifadesi içün cezalandıruv aleti oldı.

Er bir narazılıq areketi – divar yazısı, levha, stiker ya da başqa bir areket – Qırımnıñ kene serbestligine qavuşacaq kününi yaqınlaştıra.

• Vaqtınca işğal etilgen Aqyar sakini içtimaiy ağlarda işğalci devletniñ vatandaşları aqqında menfiy şeyler yazğan. İşğalci “mahkeme” aqaynı “ekstremistik ifadelerde” qabaatlap, 10 biñ ruble para cezasını tayin etti.
• Qırımdaki işğalci “mahkeme” Qırım.Aqiqat leyhasınıñ jurnalisti Aleksina Dorogannıñ eki ayğa ğıyaben apiske alınması aqqında qanunsız qarar çıqardı. Jurnalistni “qanunsız silâlı birleşmeni teşkil etüvde ya da onda iştirak etüvde” qabaatlaylar, bu ise 20 yılğa qadar apis cezasını közde tuta

Bugünde-bugün, vaqtınca işğal etilgen Qırımğa qarşılıq areketi tek kişilik areket degildir, 2022 senesinde rusiye tarafından başlatılğan keniş miqyaslı istilâdan soñ bu areket quvetleşti ve büyükleşti. Yarımadada, bütün telükelerge baqmadan, artqa çekilmegen, birlikte areket etken insanlarnıñ toplulığı şekillendi.

Olar işğalcilerge qarşı informatsion cenk alıp baralar, cinayetlerni qayd eteler, zorbalıqsız qarşılıq şekillerini teşkil eteler ve Ukraina mudafaa quvetlerine müim malümat bereler. Olarnıñ faaliyeti sadece cesür adımlar degil. Bu, Qırım susmağanını ve boysunmağanını köstergen açıq bir işaret.

Olarnıñ er bir areketi Qırımnıñ küreşkenini köstere. Bu, yarımadanıñ bütün Ukrainağa yañğırağan sesi ve bu ses: “Biz boysunmadıq. Biz turamız. Biz — serbest devlet parçasımız” – dey.

• “ATEŞ” qarşılıq areketiniñ faalleri işğal etilgen Qırımda Kaça uçaq alanınıñ territoriyasında istihbarat keçirgenini ve mında rusiyeniñ radar sistemalarınen avadan mudafaa sistemaları yerleşüvini, aynı zamanda 318-inci polknıñ ücüm aviatsiyası içün müim olğan komandanlıq noqtaları, logistika ve Ukrainağa qarşı avia ücümlerini idare etken komplekslerniñ bulunuv yerini belgilep olğanlarını bildirdi. Faaller, rusiye aviatsiyası içün faal qullanılğan federal devlet unitar müessisesi “Aviakomplekt”niñ şubesi olğan sabıq Aqyar aviatsiya zavodında da közetüv keçirdiler. Olarnıñ malümatına köre, bu müessise tek rf mudafaa nazirligi içün helikopterlerni tamir etmegen, aynı zamanda Ukraina cenübine arbiy uçuşlar planlaştırılğan, maqsatlar belgilergen ve ava ücümlerini nezaret etken müim komandanlıq ve logistika noqtası olğan. Merkezge daimiy şekilde Canköy ve rostov-na-donudab rusiye arbiy-kosmos quvetleriniñ arbiyleri keleler, mında ekipajlarğa hızmet köstereler, helikopterlerni azırlay ve tamir etkenleri qayd etile. Faaler, böyle merkezniñ olması Herson, Mıkolayiv ve Zaporijjâğa qarşı ücümlerniñ sıqlığına tesir etkenini qayd etti.
• “Jovta Striçka” (“Sarı Şerit”) qarşılıq areketiniñ faalleri Aqmescit, Aqyar ve Yalta şeerlerinde qarşılıq kösterüvniñ devam etkenini haber eteler. Yarımadanıñ bu ve diger şeer ve köylerinde areketniñ timsalleri — şeritler, yarlıçıqlar ve plakatlar peyda oldılar. Faaller, vaqtınca işğal etilgen Aqyarda, oquv yılı başlanmazdan evel, işğalciler bir qaç mektepten ana-babalar öz parasınen alğan iklimlendirgiçlerni çıqarğanlarını haber etti. Olarnıñ aytqanlarına köre, böyle tehnika rusiye askerleri içün ”veteran merkezlerini” donatmaq içün alına.
• “Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketi Qırımda işğalci memuriyet kene propaganda yolunen yerli sakinlerni ”terbiye etmege” tırışqanını bildire. Bu sefer olar kilse qoralarında abortlarğa qarşı şiarlarnen bannerler yerleştire.
• “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) faalleri areketiniñ faalleri vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki satqınlarnı ve rusiye cenk cinayetçileri aqqında malümatnı sistemalı sürette toplap, neşir etmege devam eteler.

2025 senesi iyülniñ 30-na qadar, rusiye işğalci akimiyeti tarafından teşkil etilgen siyasiy taqipler sebebinden, vaqtınca işğal etilgen Qırımda eñ azdan 220 adam apislerde tutulmaqta. Olar arasında 133 qırımtatar bar. Olarnı “terrorizm”, “ekstremizm” ya da “devlet hainliginde” qabaatlaylar. Bu areketler tirenüvni bastırmaq, insan aqlarını sıñırlamaq ve tamır halqnı öz vatanından quvmaq içün yapılğan sistemalı siyasetniñ bir qısmıdır.

Siyasiy mabusler qattı izolâtsiyada, psihologik ve fizikiy basqı, işkence şartlarında tutula. Amma böyle insaniyetsiz şaraiite bile olar öz inançlarına, menliklerine, serbestlikke ve öz kimliklerine sadıq qalalar. Olarnıñ areketleri Qırım qarşılıq kösterüviniñ, ruh quveti ve serbestlikke iradeniñ canlı timsali oldı.

Soñki afta olıp keçken vaqialar bu insanlarnıñ azimkârlıq, olarnıñ tirenüvini bozma ıntıluvlarından daa küçlü olğanını tasdıqlay.

• Vaqtınca işğal etilgen Qırımda rus quvetçileri 38 yaşındaki qırımlı Katerina Fomenkonı “rusiye ordusınıñ areketleri aqqında yalan malümat tarqatqanında” qabaatlap (rf ceza kodeksiniñ 207.3 maddesi), Aqmescitniñ 1-nci tahqiqat izolâtorına attılar. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, cinaiy işniñ sebebi – içtimaiy ağlarda yayınlanğan yazılar oldı, amma olarnıñ mündericesi şimdilik belli degil.

İşğal yıllarnen devam etkenine baqmadan, Qırımdaki qarşılıq areketi küçlene, inkişaf ete ve belli olmağa başlay. İşğalci akimiyet tarafından basqınıñ artması qarşılıqnıñ quvetleşmesini daa bir kere köstere. 2025 senesi avgusnıñ 7-ne qadar rusiye federatsiyası memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre tizilgen ve vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki sözde “mahkemelerge” ve başqa vekâletli organlarğa yollanılğan 1508 vaqia qayd etildi.  20.3.3 maddesi rusiye tarafından söz serbestligine ve vatanperverlikke qarşı küreş aleti olaraq faal şekilde qullanılmaqta.

1353 adisede memuriy cezalar, esasen para cezaları ya da diger davalarğa qoşulıp umumiy tedbir alınması aqqında qarar çıqarıldı; 48 dava ala daa baqıla. Cınısqa köre qadınlarğa qarşı 688 (51%), erkeklerge qarşı ise 663 (49%) qarar çıqarıldı. Ermeni Bazarda vaziyet eñ kritik: tek 2025 senesiniñ ilk altı ayı devamında 184 dava açıldı, bu ise Qırımdaki bütün davalarnıñ yarısı.

Özüni telükege atıp, tirenmege devam etken er keske minnetdarmız. İçtimaiy ağlarda yazı ya da milliy tüsler taqipler içün sebep ola bilecek vaqıtta, er bir tirenüv areketi – büyük cesaret köstergiçidir.

Hatırlatam, o vaqıt, atta qabaatsız yayınlav ya da milliy bayraqlar taqip içün sebep ola bile, er angi qarşılıq kösterüv – teren cesaretniñ numayışıdır.

Er bir söz, er bir işaret, er bir sarı-mavı timsal – “Biz barmız. Biz seslenemiz. Biz turamız” degen hatırlatmadır. Qırım – bu Ukraina.