Qırım yıllar devamında işğal altında olğanına baqmadan, andaki qarşılıq kösterüv ve tirenücv devam etmekte. Daimiy taqipler, apis cezaları ve tintüvler halqnıñ serbestlik iradesini yeñip olamadı. Ukrain tili kündelik yaşayışta yañğıray, milliy mensüplik nesilden nesilge keçe, medeniy ananeler ailelerde saqlana. Er kün qırımlılar aqiqatnı, menlikni ve Ukrainağa sadıqlıqnı seçip, sessiz, amma yeñilmez qarşılıq köstereler.

Milliy Qarşılıqlar Merkezinen birlikte #qarşılıq_areketi adlı mahsus teşebbüs çerçivesinde işğalcilerge Qırım toprağında ukrain timsallerini ve barlığını silmege izin bermegenler aqqında ikâye etemiz.

Rusiye işğalci idaresi Ukrainanı hatırlatqan er şeyni ardı-sıra tamırından yoq ete: ukrain tilinde tasil bergen mekteplerni qapatıp, medeniy mirasnı yoq ete, itaatsızlıqnıñ eñ kiçik ifadesini bile cezalay. “Rusiye ordusınıñ itibarını tüşürüv aqqında” uydurılğan madde qorquzuv ve söz serbestligini sıñırlav içün taqip aleti oldı.

Razı olmayuvnıñ er bir köstergiçi — qora üstündeki yazı, varaqa ya da simvolik işaret — umumiy maqsatqa doğrulğan daa bir adımdır, çünki bizim esas maqsadımız – Qırımnıñ  ukrain nezareti altına qaytarılması ve adaletniñ tiklenmesi.

• Aqyardaki işğalci “mahkeme” 45 yaşındaki yerli sakin Dmıtro Mıskovnı idda etilgenine köre, “satqınlıq” ve Ukraina mudafaa quvetlerine işğalci gemilerniñ areketleri aqqında malümatnı yetkizüvde uydurılğan qabaatlavlar boyunca 14 yılğa qattı rejimli koloniyağa mahküm etti ve 200 biñ ruble cörime tayin etti.
• Aqyarda işğalciler 46 yaşındaki yerli sakin Serğiy Bodnaraşikni 14 yılğa qattı rejim koloniyasına ve 200 biñ ruble para cezasına mahküm ettiler. Onı “devlet hainligi” ve Ukraina quvetlerine işğalciler aqqında malümat yetkizüvde qabaatladılar. 

Bugün, vaqtınca işğal etilgen Qırımğa qarşılıq, endi çoqtan ayrı narazılıqlarnıñ sıñırından çıqtı  –  bu, teşkil etilgen areketke çevirildi, 2022 senesi rusiyeniñ tam miqyaslı istilâsından soñ bu areket pek quvetleşti. Yarımadada daima telüke altında olğan, öz küreşinde sarsılmaz olğan insanlarnıñ gizli ağları çalışa.

Areketniñ azaları media meydanında qarşılıq köstereler, cenk cinayetlerini vesiqalaylar, arbiy olmağan yolnen qarşılıq areketlerini teşkil eteler ve Ukraina Mudafaa Quvetlerine müim malümatnı yetkizeler.

Olarnıñ areketleri tek cesürlik kösterüvi degil de, “Qırım tura ve boysunmadı” degen açıq bir bildirimdir.

• “ATEŞ” areketiniñ faalleri rusiye işğalci küçleriniñ Qırımdaki faaliyetini sistematik ve israrlı sürette közetmege devam eteler. Agentlerniñ keñ ağları ve areket iştirakçileriniñ cesaretleri sayesinde arbiy tehnikanıñ areketini, bölüklerniñ yerleşken yerindeki deñişmelerni, yañı pozitsiyalarnıñ yerleştirilmesini qayd etmek, em de duşmannıñ logistik ve strategik infrastrukturasınıñ obyektlerini belgilemek mümkün.
• “Jovta Striçka” (“Sarı Şerit”) qarşılıq areketiniñ faalleri, vaqtınca işğal etilgen yarımadada faaliyetini devam ete. Faaller Qırım şeerlerinde qarşılıq kösterüv alâmetlerini qaldıralar: işğalge qarşı varaqalar, qoralarda, direklerde ya da avtobus toqtav yerlerinde sarı şeritler, em de binalarda ve yollarda yazılar qaldıralar. Olar eñ beklenilmegen ve eñ çoq körüngen yerlerde — memuriyetler, mektepler, bazarlar yanında peyda olalar. Er bir böyle areket içtimaiy ağlar, matbuat ve arhiv resursları vastasınen vesiqalaştırıla ve darqatıla. Bu işğalcilerge açıq bir işarettir: “Sizler mında yabancılarsıñız”.
• “Zla Mavka” (“Açuvlı Mavka”) qarşılıq areketi qırımlılarnıñ seslerini qayd etüv üzerinde çalışa. Faaller tintüvler, sorğular, basqı, adam qaçıruv ve repressiyanıñ başqa şekilleri aqqında şaatlıqlar toplaylar. Bu materiallar alıntılar, qısqa videolar ya da audio yazılarnen tasviriy ikâyelerge çevirile. Olar sanat, hususan, qadınlarnıñ közleri ile aks olunğan onlayn-sergiler vastasınen  işğal etilgen Qırımdaki kündelik ömürni köstelerler. Teşebbüsniñ maqsadı – aqiqatnı yetkizmek ve kerçeklikni yoq etmege tırışqan yalan haberlerge qarşı turmaqtır. 
• “Krımski boyovi çaykı” gruppası işğalci idareniñ faaliyeti aqqında malümat toplav ve talil etüv üzerinde çalışa. Olarnıñ vazifeleri arasında arbiy tehnikanıñ areketini yazıp almaq, yerleştirüv yerlerini belgilemek, memurlardan başlap, uquq qorçalav organlarınıñ vekillerine qadar satqınlarnıñ kimligini belgilev bar. Faaller satqınlarnıñ malümat bazalarını yaratalar, vesiqalarnı işleyler, müim malümat tapalar. Malümatlarnıñ bir qısmı Ukraina mahsus hızmetlerine berile, qalğanları ise açıq esabatlarda derc etile.

2025 senesi avgust 22 kününe köre, Qırımda eñ azından 222 adam işğalci idare tarafından siyasiy sebeplerden taqip etilgeni sebebinden apishanelerde tutulmaqta. Olarnıñ arasında qırımtatar halqınıñ 133 vekili “terrorizm”, “ekstremizm” ya da “satqınlıq” kibi uydurılğan qabaatlavlarnen tevqif etilmekte. Böyle areketler qarşılıq kösterüvni bastırmaq, olarnı esas aqlardan marum etmek ve tamır halqnı vatanından köçürmek maqsadınen yapılğan sistemalı siyasetniñ bir qısmıdır.

Mabuslar daima basqı, tecrit etüv, çekiştirüv müitinde bulunalar. Amma olar bu insaniyetsiz şaraitlerde bile öz inançlarına sadıq qalalar, öz şereflerinden ve milliy menliklerinden vazgeçmeyler. Olarnıñ tirenüvi ruhnıñ quvetini ve serbestlikke ıntıluvnı aks ettirgen qarşılıq kösterüvniñ timsali oldı.

Soñki aylarda olıp keçken vaqialar bu yeñilmezlikni tek tasdıqlay ve içki irade er bir repressiyadan küçlü olğanını köstere.

• Canköy rayonınıñ 32 yaşındaki sakini muvaqqat işğal etilgen Qırımda içtimaiy ağlarda Ukraina Mudafaa Quvetleriniñ areketlerini, hususan, «Qırım köpüri» dep adlandırılğan yerge yapılğan ücümlernen bağlı yazmaları içün tutuldı. Evelde bu adamnı işğalciler qanunsız sürette tutqan ediler, şimdi yañı cinaiy iş boyunca oña yedi yılğace apis bekleyler.

İşğal yıllarnen devam etkenine baqmadan, Qırımda qarşılıq kösterüv areketi ğayıp olmay – aksine, ep quvetleşe ve inkişaf ete. İşğalci akimiyet tarafından basqınıñ artması qarşılıqnıñ quvetleşmesini daa bir kere köstere. 2025 senesi avgusnıñ 25-ne qadar rusiye federatsiyası memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.3.3 maddesine köre tizilgen ve vaqtınca işğal etilgen Qırımdaki sözde “mahkemelerge” ve başqa vekâletli organlarğa yollanılğan 1536 vaqia qayd etildi.  20.3.3 maddesi rusiye tarafından söz serbestligine ve vatanperverlikke qarşı küreş aleti olaraq faal şekilde qullanılmaqta.

1379 adisede memuriy cezalar, esasen para cezaları ya da diger davalarğa qoşulıp umumiy tedbir alınması aqqında qarar çıqarıldı; 49 dava ala daa baqıla. Cınısqa köre qadınlarğa qarşı 707 (51%), erkeklerge qarşı ise 669 (49%) qarar çıqarıldı. Ermeni Bazarda vaziyet eñ kritik: tek 2025 senesiniñ ilk altı ayı devamında 200 dava açıldı, bu ise Qırımdaki bütün davalarnıñ yarısı.

Özüni telükege atıp, tirenüv köstermege devam etken er keske minnetdarmız. İçtimaiy ağlarda bir yazı ya da milliy renkler taqip içün sebep ola bilecek vaqıtlarda, er bir qarşılıq köstergiçi – teren cesürlik işaretidir.

Er bir söz, er bir işaret, er bir sarı-mavı timsal “Biz barmız. Biz seslenemiz. Biz turamız” degen hatırlatmadır. Qırım – bu Ukraina.