insaniyetniñ umumiy variyeti olğan demokratik ideal ve printsiplerine, uquq üstünligine ve insan aqlarınıñ ürmet etilmesine sadıqlığını tasdıqlap,

halqara uquqiy şart ve prinsiplerge, bu cümleden BMT Nizamnamesine, 1948 senesi qabul etilgen Umumiy insan aqları deklaratsiyasına, 1950 senesi qabul etilgen İnsan aqlarını ve esas serbestliklerini qorçalav aqqında konventsiyağa, 1966 senesi qabul etilgen Grajdanlıq ve siyasiy aqlar aqqına Halqara paktqa, cenk vaqıtında tınç ealini qorçalav aqqında 1949 senesi arman (avgust) ayı 12 künü qabul etilgen Jeneva konventsiyasına, Avropada havfsızlıq ve işbirlik boyunca Muşavereniñ Yekünleyici aktına (1975 senesi qabul etilgen Helsinki yekünleyici aktına), özek silâ darqatılmasınıñ ögüni aluv boyunca 1994 senesi ilk qış (dekabr) ayı 5 künü imzalanğan Añlaşmağa qoşulması munasebeti ile Ukrainağa havfsızlıq kefaletlerini vade etken Memorandumğa (Budapeşt memorandumına), BMT Baş Assambleyası 2014 senesi saban (mart) ayı 27 künü qabul etken ”Ukrainanıñ topraq bütünligi aqqında” 68/262 sanlı rezölütsiyağa, 2016 senesi ilk qış (dekabr) ayı 19 künü ve 2017 senesi ilk qış (dekabr) ayı 19 künü qabul etilgen «Ukrainanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde insan aqları saasındaki vaziyet» mevsuzında 71/205 ve 72/190 BMT Baş Assambleyasınıñ rezölütsiyalarına, 2018 senesi ilk qış ayı 17 künü BMT Baş Assambleyası tarafından qabul etilgen ”Ukrainanıñ Qırım MC ve Aqyar şeerini em de Qara ve Azaq deñizlerini arbiyleştirüv meselesi” mevzusında 73/194 sanlı rezölütsiyağa ve başqa halqara-uquqiy senetlerge ürmetini beyan eterek,

Rusiye Federatsiyası tarafından Ukrainağa qarşı devam etken silâlı tecavüz, Ukraina topraqlarından Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ, Aqyar şeeriniñ ve Donetsk ile Lugansk vilâyetleriniñ qısmen işğal etilüvi aqqında bir kere daa hatırlatıp, 2014 senesinden başlap, Rusiye Federatsiyası Ukrainanı qanunsız alda Qara ve Azaq deñizlerinde ve Keriç boğazında egemen deñiz devleti aqqından marum etkenini, öz menfaatı içün Ukraina resurslarını işletkenini, öz deñiz barlığını idare etüv aqqından Ukrainanı marum etkenini, halqara uquqnı qaba şekilde bozğanını, Ukrainağa ve ukrain halqına ait olğan energetik ve biologik variyetini qanunsız şekilde işletkenini hatırlatıp,

Rusiye Federatsiyası Qırım Muhtar Cumhuriyetini ve Aqyar şeerini arbiyleştirmege, qırımtatarlarğa ve etnik ukrainlerge qarşı etnotsid siyasetini alıp barmağa ve bu cümleden ukrainlerni, qırımtatarlarnı ve başqa milliy azınlıqlarnıñ ve tamır halqlarnıñ vekillerini taqip etmege, ukrain vatandaşlarını apishanelerde tutmağa devam etkenini bir kere daa hatırlatıp,

Rusiye Federatsiyası halqara uquqnıñ esas printsiplerini ve bütün dünya cemaatı tarafından tanılğan şartlarını qaba şekilde bozğanını bir kere daa qayd etip, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Nizamnamesi, Avropada havfsızlıq ve işbirlik boyunca Muşavereniñ Yekünleyici aktı (1975 senesi qabul etilgen Helsinki yekünleyici aktı), Avropa Şurası Nizamnamesi, özek silâ darqatılmasınıñ ögüni aluv boyunca 1994 senesi ilk qış (dekabr) ayı 5 künü imzalanğan Añlaşmağa qoşulması munasebeti ile Ukrainağa havfsızlıq kefaletlerini vade etken Memorandum (Budapeşt memorandumı) ve Ukraina ile Rusiye Federatsiyası tarafından imzalanğan bir sıra başqa ekitaraflama ve çoqtaraflama halqara añlaşmaları ile pekitilgen Ukraina egemenlgine, topraq ve sıñır bütünligine riayet etmegenini hatırlatıp,

”Ukrainanıñ Rusiye Federatsiyasına qarşı davası” çerçivesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etken qararnı lâğu etüv boyunca BMT Halqara Mahkemesi 2017 senesi çiçek (aprel) ayı 19 künü çıqarğan qararını Rusiye Federatsiyası arsız şekilde yerine ketirmegenini qayd etip,

2019 senesi berim (sentâbr) ayı 8 künü Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde qanunsız alda keçirilgen sözde ”yerli saylavlar” Ukraina Esas qanunını ve qanuniyetini, halqara uquqnıñ esas printsiplerini ve şartlarını bozğanını qayd etip,

RF bir kere daa halqara uquqnı bozğanı – Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde qanunsız ve adliy neticeleri ceetten faydasız saylavlar keçirgeni sebebinden qattı narazlığını bildirip,

UKRAİNA YUQARI ŞURASI

Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde keçirilgen sözde ”yerli saylavlarnı” tanımağan çetel devletlerge öz münnetdarlığını bildire,

fikirlerini ale daa beyan etmegen çetel devletlerge ve halqara parlament teşkilâtlarına muracaat etip, vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde sözde ”yerli saylavlarnı” teşkil etken ve keçirgen Rusiyeniñ qanunsız areketlerine prinsipial şekilde qıymet kesmege, işğalci Rusiye memuriyetiniñ qanunsız müessiselerinen ve onıñ em regional, em milliy seviyedeki vekillerinen alâqada bulunmamağa ve Qırım işğalini toqtatmaq maqsadınen ğayretlerini quvetleştirmege rica ete,

ayrıca Avropa Şurası Parlament Assambleyasınıñ azalarını 2019 senesi ekim (oktâbr) ayında keçirilecek nevbetteki AŞPA toplaşuvında Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde qanunsız şekilde keçirilgen saylavlarnı taqbih etmege, ASPA-nıñ 2020 senesi qara qış (yanvar) ayındaki toplaşuvında ise qanunsız saylavlar neticesinde vaqtınca işğal etilgen Qırımda rey berüv esabına saylanğan ve Avropa Birliginiñ sanktsiyaları altında bulunğan RF parlament eyeti azalarınıñ vekâletlerine qol tutmamağa çağıra,

dünyanıñ demokratik devletlerini halqara seviyede tanılğan sıñırları çerçivesinde Ukrainanıñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklemek maqsadınen Rusiye Feredatsiyasına qarşı halqara siyasiy ve iqtisadiy basqını, bu cümleden, Ukrainanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ ve Aqyar şeeriniñ vaqtınca işğal etilmelerinen bağlı olğan sıñırlayıcı tedbirlerni devam etmege çağıra.

İşbu beyanat 2019 senesi berim (sentâbr) ayı 11 künü Ukraina Yuqarı Şurasınıñ aqşamki oturışında qabul etildi. Beyanatqa 325 halq deputatı qol tuttı.