Mayısnıñ 18-nde, Qırımtatar halqı genotsidi qurbanlarını añma künü munasebeti ile Ukrayina Yuqarı Şurasını beraberlik, birdemlik ve bıysunmamazlıq timsali olaraq qırımtatar ve ukrayin bayraqlarınen aydınlattılar.
Tedbir vaqtında qırımtatar halqınıñ lideri, halq deputatı Mustafa Cemilev, Daimiy Temsilci Olga Kurışko ve halq deputatı Tamila Taşeva kiriş sözünen çıqışta bulundılar. Bundan da ğayrı, merasimge Milliy Meclisniñ azaları, Ukrayinadaki çetel diplomatik missiyalarınıñ vekilleri, halq deputatları qoşuldılar.
Proyektsiya ile beraber sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ şaatlıqları taqdim etildi, olarnı qırımtatar muzıkantı Usein Bekirovnıñ nağmesi eşliginde jurnalist ve cemaat erbabı Naciye Ametova seslendirdi. Qayd etüv ve saunddizayn içün ”Gur-Guri” studiyasına teşekkür bildiremiz.
Öz çıqışında Olga Kurışko halq deputatlarına qırımtatar halqınıñ aqlarını qorçalavda sistemalı çalışqanları içün teşekkür bildirip, rusiye qırımtatar halqına nisbeten basqı yapmağa devam etkenini qayd etti.
”Hatırlamaq – bu bir adet degil, hatırlamaq – bu bir mevamdır. 1944 senesi aqqında laf yürsetkende, şimdi Qırımda olğanlarnı aytmasaq olmaz. Çünki rusiye federatsiyası 1944 senesiniñ Stalin repressiyalarını tekrarlay. Siyasiy taqipler, işkenceler ve sürgünlikten soñ qaytqan halqnıñ kene ketmege mecbur olğanını köremiz”, – dedi o.
Olga Kurışko ayrıca, qırımtatar halqınıñ vatanğa qaytmaq ıntıluvı onı ayrette qaldırğanını, Qırımnıñ qaytarıluvı içün küreş umumiy bir küreş olğanını da qoştı.
Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, qırımtatar halqınıñ sürgünligi, insanlarnıñ kütleviy şekilde elâk oluvı, açlıq ve insaniyetsiz sürgünlik şaraitleri aqqında hatıralar nesilden nesilge keçken teren travma qaldırdı. Onıñ aytqanına köre, bu vaqialar qırımtatarlarnıñ tarihiy hatırasınıñ ve kimliginiñ bir qısmı oldı.
Ukrayina Yuqarı Radasınıñ binasına qırımtatar milliy bayrağınıñ proyektsiyası rusiye işğali altında bulunğan qırımtatar halqı içün küçlü bir işaret oldı. Bu, Ukrayina Qırımnı iç bir vaqıt unutmaycağı ve yarımadanıñ kelecegi onıñ işğalden azat etilmesinden soñ belgilenecegi aqqında bir köstergiçtir. Qırımtatar bayrağı Ukrayina devlet bayrağı ile beraber erte ya da keç Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası üzerinde dalğalanacaq, dep qayd etti Mustafa Cemilev.
Halq deputatı Tamıl Taşeva qırımtatar halqınını devlet siyasetini çerçivesinde qorçalavnıñ müim olğanını bildirdi. Hususan, onıñ qayd etkenine köre, 2021 senesi Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Ukrayinanıñ tamır halqı olaraq tanıdı, bu ise olarnı yañı aqlar ve kefaletlernen temin etti.
Qırımtatar halqınıñ yarısından ziyadesi sürgünlikniñ ilk yıllarında elâk oldı. Merkeziy Asiya memleketlerine sürgün etilgen qırımtatarlar, afsus ki, Ukrayina mustaqilligine qadar öz aqlarını tolusınen ğayrıdan tiklep olamadılar. Amma Ukrayina, devlet olaraq, tamır qırımtatar halqına qol tutmaq içün elinden kelgenini yapa, dep qoştı Tamila Taşeva.
Tamıl Taşeva aytqanına, Yuqarı Radanıñ bu tedbiri müim ve simvoliktir, Ukrayina ise qırımtatarlarğa öz-özüni tayin etüv ve aqlarını yerine ketirüv ıntıluvında qol tuta.
Ukrayina, 1944 senesi qırımtatar halqınıñ sürgünligini qanuniy seviyede genotsid olaraq tanığan dünyadaki ilk devlet oldı.
Daa soñra bu kibi qararlarnı diger devletler de qabul etti, şu cümleden, Latviya Cumhuriyeti, Litvaniya Cumhuriyeti, Poloniya Cumhuriyeti ve Estoniya Cumhuriyeti parlamentleri, Kanada Cemaat Palatası, Felemenk Qırallığı Temsilciler Palatası ve Çehiya Cumhuriyeti Senati.
Tedbirni Büyük Britaniya, Estoniya, Kanada, Norvegiya, Finlândiya, İsviçre ve İsveçiya ükümetleri tarafından maliye etilgen “Küçlü Ukrayina içün ortaqlıq” programmasınıñ destegi ile Ukrayina Yuqarı Radası ile beraberlikte Ukryaina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilciligi/Qırım platforması ofisi teşkil etti. Video mündericesi Temsilcilikniñ bütün mesuliyetidir ve Programma ve/ya da onıñ Maliye ortaqlarınıñ mevamını aks ettirmey.
