”1939-1945 seneleri natsizm üzerindeki ğalebeni ebediyleştirüv aqqında” Ukraina qanunına binaen, Ukrainada qural aynıñ 8-inde Hatıra ve barışıq Künü, qural aynıñ 9-ında ise Ekinci cian cenkinde natsizm üzerinde ğalebe Künü qayd etile. Bu künlerge bağışlanğan tedbirlerde timsal olaraq qırmızı qaşqaş çiçegi işletile.

Ekinci cian cenki XX asırnıñ eñ büyük silâlı davalardan biri ve eñ büyük facialarnıñ sebebidir. Cenkte yer kürresinde yaşağan insanlarnıñ 80% iştirak etti, arbiy areketler o zaman mevcut olğan devletlerniñ 2/3 yüz berdi. Cenk 1939 senesi berim ayınıñ 1-de natsist alman ordusınıñ Lehistanğa ücüm etmesinen başlanıp, 1945 senesi berim ayınıñ 2-de Yaponiyanıñ teslim olmasınen yekünlendi. Cenk devamında dünya tarihında insaniyetke qarşı eñ büyük cinayetler (şu cümleden Golokost ve kütleviy sürgünlikler) işlendi, bundan ğayrı, ilk ve soñki sefer özek silâ qullanıldı. Cenkleşken taraflarnıñ ordularına 110 milliondan ziyade asker celp etildi, arbiyler ve grajdan eali esabından 50 ile 85 million arasında insan elâk oldı. Cenkten soñ BM teşkilâtı peyda oldı (teşkilâtçıları arasında Ukraina da bar) ve zemaneviy halqara munasebetler tertibi teşkil etildi.

Ukrainada dünyanıñ eñ qattı işğalci natsist tertiplerden biri üküm sürdi. Bundan ğayrı biz cinaiy kommunist tertibiniñ qurbanlarını añamız. Olardan eñ bellileri Katınde qurşunğa tizüv, Garbiy Ukrainada siyasiy mabuslarnı yoq etüv, Dniprogesni patlatuv, cebede silâsız köylülerni (”qara piyadeni”) işletüv, ukrainalılarnı ve başqa halqlarnı, su cümleden 1944 senesi qırımtatarlarnı sürgün etüvdir.

Ekinci cian cenkiniñ ukrainalılar içün ne qadar büyük facia olğanını hatırlaymız. Öz toprağını qorçalağan insan daima yeñgenini ve hatıramız bizni daa küçlü yapqanını hatırlaymız.