1893 senesi mayısnıñ 27-nde (eski üslüpke köre 15-nde) Qarasuvbazar (şimdiki Bilogırsk, Qırım) şeerinde belli qırımtatar alimi, tilşınas, şair ve cemaat erbabı Bekir Vaap oğlu Çoban-zade doğdı. Çoban ailesinde büyüme tecribesi onıñ icadında teren şekilde aks etildi ve kelecekte özüne “Çoban-zade” lağabını, soñra ise resmiy soyadını almasına sebep oldu.
Qırım çayırlarında ve qoy sürüleri arasında keçken balalığı, oğlançıqnıñ hatıralarına siñe, kelecekte onıñ şiirleri Qırım tabiatınıñ tasvirleri ile tolu olacaq. 1904-1908 seneleri Qarasuvbazarda ruşdiye mektebinde başlanğıç tasilini ala, onı muvafaqiyetnen bitire. Gençniñ qabiliyetini körip, musulman hayriye cemiyeti onıñ Osmanlı Devletinde tasilini devam ettirmesine para bere. 1909-1914 seneleri İstanbulda Galatasaray litseyinde oquy, anda edebiyatnı ögrene; aynı zamanda İstanbul universitetinde üç yıllıq arap ve fransız tilleriniñ kurslarını keçe ve bu tillerni orta tasil müessiselerinde ögretme aqqını qazana. İstanbulda o, “Çoban-zade” lağabı ile ilk şiirlerini neşir ete.
1915 senesi Bekir Avstriya-Macaristanda tasilini devam etme izini ala ve 1916 senesiniñ başında Budapeştke kete. O, Peter Pazman Universitetiniñ tarih-filologiya fakultetine kire ve 1920 senesi doktorlıq dissertatsiyasını qorçalap, 26 yaşında filologiya doktorı ola. Bundan evel İsviçreniñ Lozanna universitetinde de stajlama yapa. Çetelde tasil alması ve ilmiy ve siyasiy yaşayışta, hususan Macaristan Sovet Cumhuriyetinde, faal iştirak etmesi onıñ dünyabaqışını şekillendire.
Vatanına qaytqan soñ Çoban-zade muallimlik ve teşkilât faaliyetinen oğraşmağa başlay. Aqmescitte Qırımtatar pedagogika institutında qırımtatar tili ve edebiyatı derslerini bere, 1922 senesi ise yañı qurulğan Qırım (Tavriya) universitetinde türkologiya kafedrasınıñ başına keçe. Tezden yañı akademik müessiseniñ rektorı vazifesine keçe. Aynı zamanda Bekir muhtar cumhuriyetniñ qurucılığında faal iştirak ete: Qırımnıñ halq tasili bölüginiñ yolbaşçısı ola, guberniyanıñ tatar halq tasili bölüginde yolbaşçılıq ete ve Qırım MC Merkeziy İcra komitetiniñ azası olaraq saylana. 1920-nci senelerniñ başında Çoban-zade “Milli Fırqa” qırımtatar milliy firqasınıñ yolbaşçıları arasında da yer ala (o vaqıt fırqa, Qırımda daa qanuniy olaraq faaliyet köstere edi). Öz ilmiy işi ve cemaat faaliyeti sayesinde Çoban-zade qısqa vaqıtta tuvğan yarımadasında yüksek itibar qazana.
1924 senesi Baquğa köçip, Baqu universitetinde professor vazifesini ala. Anda türkologiya saasında yetekçi mütehassıslardan biri ola: Şarqşınaslıq fakultetiniñ başına keçe, türkologiyağa kiriş, türk tilleriniñ qıyaslama gramatikasını, türk-tatar şiveleri, fonetikası, Orhon yazıları, Azerbaycan filologiyası aqqında lektsiyalar bere. Yazı islâatında iştirak ete, türkiy tillerniñ latin elifbesine keçmesine qol tuta, Azerbaycan terminologiya komitetiniñ gumanitar bölüginiñ yolbaşçısı ve 1927 senesinden başlap Yañı türkiy elifbesiniñ Umumittifaq komitetiniñ ilmiy şurasınıñ yolbaşçısı olaraq tayin etile.
Çoban-zade çalışqanı yılları devamında tahminen 150 ilmiy maqale derc etti – çoqusı yañı tetqiqatlar oldı. SSCB İlimler Akademiyasınıñ Azerbaycan bölüginiñ azası edi, 1935 senesi ise Parij tilşınaslıq cemiyetiniñ azası oldı. Teren bilgi saibi olması sayesinde SSCB-niñ bir çoq şeerinde lektsiyalar oqudı: Moskvadan ve Kazan’dan Taşkentke ve Buharağa qadar. O, türk, arap, fars, macar, fransız, alman, ermeni, gürci, rus ve ingliz tillerini bile edi.
1930-ıncı yıllarnıñ başında Çoban-zadege qarşı iftira kampaniyası başlandı: onı “burjua milletçiligi” ve türk medeniyetleriniñ menfaatlarını qorçalağanı içün pantürkçülükte qabaatladılar. Matbuatta aqqında çeşit yaramay şeyler yazılğanına baqmadan, o, itibarını saqlap qaldı ve zenaatdaşları arasında ürmet etilip, ilmiy faaliyetini devam ettirdi. 1930-1935 seneleri Ferğana Pedagogika institutında özbek tili bölüginiñ başı olıp, aynı vaqıtta Taşkent ve Buhara universitetlerinde ders bere edi.
1937 senesi yanvarniñ 28-nde Çoban-zade Kıslovodskta tedaviylev körgen vaqıtta, NKVD hadimleri tarafından apiske alındı. O, gizli milletçi teşkilâtlarda iştirak etüv, pantürkist fitneleri quruv, “Milli Fırqa” ile alâqadarlıq, Türkiye ve Poloniya içün casuslıq yapuvda qabaatlandı. İşkencege oğratılğan soñ, o, qabaatını itiraf etmege mecbur etildi. 1937 senesi sentâbr ayında Baquda keçirilgen mahkeme 20 daqqa devam etti ve onı timyaz aqqı olmağan ölüm cezasına mahküm ettiler. 1937 senesi oktâbrniñ 13-nde üküm yerine ketirildi. Tek 1957 senesi iyünniñ 25-nde SSCB Yuqarı mahkemesi Bekir Çoban-zadeni bütünley aqlap, cinayetniñ terkibi olmağanını tanıdı. Lâkin bundan evel alimniñ ayatı devamında onıñ aqqında er angi malümat silingen edi, eserleri yasaqlandı, bu ise, kerçekten de, onıñ adını 20 yılğa tarihtan sildi. Sovet akimiyeti onıñ mirasını yoq etmege tırışqanına baqmadan, alimniñ ilmiy ve edebiy çalışmaları saqlanıp qaldı, em de tarihta qırımtatarnıñ boysunmamazlığı ve ilimnen medeniyetke ep sadıq olıp qalğanlarınıñ timsali olıp qaldı.