Ukrayin qazaqlarınıñ qırımtatarlarnen olğan munasebetleri, umumiy çöl bölgesinden ve Qara deñiz regionınıñ sıñır yerleri vastasınen, daimiy munasebetlerni şekillendire edi – ticaret, diplomatiya ve esir almaşuvından başlap, vaziyetli arbiy ittifaqlarğa ve havfsızlıq añlaşmalarına qadar. Bu alâqalar o qadar küçlü edi ki, vaqıt-vaqıt olar cemaatlarnıñ qarşılıqlı olaraq “biri-birine tamır atmasına“ yol aça edi: qazaqlarnıñ bir qısımı Qırım hanlığı topraqlarına yerleşti, qırımtatarlar ise – Zaporojja Ordusınıñ qazaq müitine qoşulıp, onıñ ayatı ve işlerinde iştirak ettiler.

1625 senesi yanvarniñ 3-nde (eski üslüpke köre: 1624 senesi dekabrniñ 24-ü) Zaporojja Ordusı ve Qırım hanlığı arasında belli olğan birinci yazma barışıq ve özara arbiy yardım muqavelesi tizildi. Añlaşma Zaporojja getmanı Mihaylo Doroşenkoğa ve Qırım Hanlığında Qalğa sultanı Şahin Gerayğa, aittir. Şahin Geray o vaqıtlar Qırım Hanlığında qardaşı han Mehmed III Geraydan soñ ekinci emiyetli şahıs olıp kele edi.

Añlaşmanıñ zemini – bölgedeki ağır havfsızlıq şaraiti ve taraflarnıñ elverişli ittifaqlarğa ihtiyacı olması edi. Muzakereler Dnipro bölgesinde – o devirniñ ananesinde alâqalar ve esirler almaşuv yeri olğan Karayteben adası yanında olıp keçti. Qazaq tarafı añlaşma Varşavanıñ vastalığınen degil de, doğrudan-doğru Zaporojja ordusınen yapılmaq kerekligini talap etken edi – ve bu talaplar soñki metinde nazarğa alındı.

Añlaşmanıñ metni bu künge qadar Şahn Geray adından tizilgen yemin mektübi şeklinde saqlanıp qaldı; ukrayin yeminli mektübi, afsus ki, saqlanıp qalmadı. Añlaşmanıñ maiyeti – özara tecavuz etmeyuv, ruhsetsiz ücümler içün ceza ve umumiy duşman peyda olğanda özara yardımlaşuv . Bu ukrayin-qırım alâqaları diplomatiya, havfsızlıq menfaatları ve özara yardımlaşuvğa esaslanğan teren tarihiy ananege saip olğanına müim delildir.

Bugün, Qırım vaqtınca rusiye işğali altında olğanda, bu vaqianıñ añılması tek tarihiy fakt degil de, aynı vaqıtta bir hatırlatmadır: Qırım ve Ukrayina arasında umumiy tarih ve havfsızlıq zemini bar, qırımtatar halqınen bağlar ise bizim devlet devamlılığımıznıñ ve umumiy serbestlik küreşimizniñ bir qısmıdır.