Şu vaqialarnıñ qabaatsız qurbanlarnı añğan Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy Babın Yarında natsistler tarafından yoq etilgen vatandaşlarnıñ hatırasına tiklengen abidege çiçekler qoydı ve ”Menora” añma işareti yanında çıraq yaqtı. Elâk olğanlar sükünet daqqası ile añıldı.
Bundan ğayrı, natsistler tarafından yoq etilgen çingenelerniñ abidesine ve ukrain şairesi Olena Teliganıñ abidesine de Prezident adından çiçekler qoyuldı.
Yazıqlar olsun ki, Babın Yarındaki vaqialar o zaman bütün Ukraina vilâyetlerinde de tekrarlandı ve 1941 senesiniñ ilk qış ayında vaqtınca işğal etilgen Qırımda da kütleviy şekilde yüz berdi. Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar şeerinde qurbanlar ilk qış ayınıñ 11-de, yani natsistlerniñ qurbanları olğan qırımçaqlar ve yeudilerni Añma kününde añılsa da, şübesiz ki, bu vaqialar aynı faciağa aittir. Babın Yar vaqilarından soñ natsistler eki ay içinde Qırımda tamır qırımçaq halqınıñ aman-aman bütünini yoq ettiler. Bir kün içinde natsistler 8 biñge yaqın qırımçaqnı – yeudilikke yaqın dinni kütken türk asıllı kiçik Qırım halqınıñ temsilcilerini yoq etti. Sayıları pek az olğanından sebep, qırımçaqlar etnos olaraq ğayrıdan tiklenip olamadılar.
”Bugün, yaşına ve terbiyesine köre, kimdir tekrar, kimdir ise birinci kere bu qorqunçlı sözlerni ve qorqunçlı raqamlarnı eşitir. 80 yıl evelsi 1941 senesi berim ayınıñ 29-da natsistler Babın Yarında kütleviy şekilde insanlarnı idam etmege başladılar. Kelecek eki kün içinde ise olar deerlik 34 biñ kişini yoq ettiler. Kelecek eki yıl içinde ise natsistler Babın Yarında çeşit türlü esaplarğa köre 100 biñden 200 biñgece insannı idam ettiler. Yeudilerden ğayrı, olarnıñ arasında ukrainler, çingeneler, esirler ve ruh hastahaneleriniñ hastaları bar edi. Umumen alğanda ise Avropada eñ azından 6 million yeudi Golokost neticesinde elâk oldı. Olardan bir buçuq million, yani er dörtte biri, Ukrainada yaşay edi”, – dep qayd etti öz çıqışında Devlet başlığı.
Volodımır Zelenskıy qayd etkeni kibi, insaniyet tarihında bu deşetli facialarnıñ tekrarlanmaması içün kelecek nesiller natsizmniñ cinayetleri aqqında qorqunçlı raqamlarnı tanımaq kerekler.
”Ekinci cian cenki ve şu cümleden Babın Yar ve Golokost faciaları aqqında hatırlamaq, kelecek nesiller ögündeki boyun-borcumızdır. Elâk olğanlarnıñ cemisini lâyıq şekilde añmaq, keçken nesiller ögündeki boyun-borcumızdır”, – dep qayd etti Volodımır Zelenskıy.
Qurbanlarnı añıp, tarihnıñ bu qorqunçlı saifelerini hatırlamağa çağıramız, çünki kerçek ve hatıra bu vaqialar tekrarlanmayacağınıñ eñ güzel kefaletidir, al-azırda Ukraina daa bir kere işğal altında buluna, em de işğalci ile natsistlerniñ usulları arasında iç bir türlü farq yoqtır.
Fotoresim Ukraina Prezidenti Ofisi