Muzakere etüvde moderator Alim Aliyev, Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Pılıp Orlık adına demokratiya institutınıñ eksperti Natalâ Belitser, Tınçlıq ve havfsız ğayrıdan integratsiya etüv oğrundaki milliy platformanıñ ortaq teşkilâtçısı Yuliya Tışçenko, ”Qırım strategik tedqiqatlar institutı” Cemaat Birliginiñ başlığı Arsen Jumadilov, Vaqtınca işğal etilgen topraqlarnı ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Ukraina naziriniñ muavini İgor Yaremenko iştirak ettiler.
Muzakere etüv esnasında Anton Korınevıç Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv meselelerinde izçen devlet siyaseti ve mütenasip topraqlarda şekillengen Ukraina tamır halqlarına qol tutuv Temsilcilik içün pek müim olğanını qayd etti.
”Temsilcilik taqımı ögünde bir qaç müim ilk nevbetteki vazife turmaqta, faaliyetimiz içün ayırılğan müddet içinde olarnı yerine ketirmege niyetlenemiz. Birincisi, Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv strategiyası edi. Ukrainada mütenasip vesiqanıñ peyda olması içün qolumızdan kelgenini yaptıq. Ukrainada bu yönelişte faaliyet yürsetken bütün akimiyet organları içün umumiy bir vesiqa meydanğa ketirildi. Bundan ğayrı biz, Ukraina Prezidenti tarafından tasdıqlanğan ve teşkiliy istiqrarımıznı pekitken, imkânlarımıznı kenişletken, Temsilcilikniñ faaliyetine dair devlet Başlığı tarafından berilgen açıq-aydın emirlerni içinde bulundırğan bir strategiyanıñ saipleri olmağa istey edik. Vaqtınca işğal bitkenine qadar belli bir şekilde çalışmaq kerekmiz. Elbette ilk nevbetteki vazifelerimiz arasında tamır qırımtatar halqını qorçalav meselesi bar edi ve bar olmaqta, bu yönelişte mümkün olğanı qadar çoq iş becermege isteymiz. Mında diqqatqa lâyıq neticelerge endi irişip oldıq” – dep qayd etti Anton Korınevıç.
Daimiy Temsilci Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıy vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüvge ve işbu ceryanda tamır qırımtatar halqınıñ iştirak etmesine dair bir qaç ferman imzalağanına toplaşuv iştirakçileriniñ diqqatını celp etti.Birincisi – Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ işğal etilmesine qarşılıq kösterüv Künü aqqındaki ferman 2020 senesi kiçik aynıñ 26-da imzalandı, bundan soñra Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ işğal etilmesine qarşılıq kösterüv Kününde vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integrasiya etüvge dair ayrı tedbirler aqqındaki ferman 2021 senesi kiçik aynıñ 26-da imzalandı, böyleliknen Ukraina Nazirler Şurasına qırımtatar tilini inkişaf ettirüv strategiyasını meydanğa ketirmek avale etildi. Bir ay soñra, saban ayınıñ 24-de, Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüvge dair strategiyanı tasdıqlap, saban ayınıñ 11-de Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa Şurası tarafından alınğan qararnı amelge keçirgen ferman imzalandı. Ukraina Prezdentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ ilk nevbetteki vazifeleri aqqındaki dörtünci Qırım fermanı çiçek ayınıñ 13-de imzalanıp, Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ faaliyetine dair strategiyanı tasdıqladı.
Fikirimce, bütün bu areketler mütenasip qanun leyhası boyunca müsbet qararnıñ alınmasına hızmet eter. Bu qanun leyhası boyunca bir qaç Ukraina Yuqarı Şurası komitetleriniñ müsbet qararları bar, bu qanun leyhası bugün insan aqları, işğalden azat etüv ve ğayrıdan integrasiya etüv meseleleri boyunca Komitetniñ toplaşuvında baqılacaq, onıñ içün ümüt etemiz ki, arman ayınıñ 23-de keçirilecek Qırım platformasınıñ ilk sammitinece Ukraina bu qanunnı elde etecektir”, – dep qayd etti Daimiy Temsilci.
O, qabul etilecek qanunnıñ bir çerçive olacağını, yani noqta ile degil de, virgülnen bitkenini qayd etti.
”Şübesiz ki biz, tamır qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını temin etüv oğrundaki faaliyetimizni devam ettirecekmiz. Qırımtatar halqını temsil etken organ ile, yani Qırımtatar Milliy Meclisi ile beraberlikte amelge keçirilecek ğayelerimiz bar”, – dep yekün çekti Anton Korınevıç.
Vaqtınca işğal etilgen topraqlarnı ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Ukraina naziriniñ muavini İgor Yaremenko öz nevbette bunı qayd etti:
”Çerçive sıfatını taşığan bu vesiqa belli bir meyil olaraq hızmet etmekte ve devletniñ tamır halqlar ögündeki mecburiyetlerini, Ukrainada tamır halqlarnıñ inkişaf etmesine dair mecburiyetlerini tasvir etmektedir. Yañı taqımımız işke başlağan soñ nazirligimiz tamır halqlar meselesine faal diqqat ayırmaqtadır. Qırımtatar halqınıñ tiline qol tutuv ceetinden de pek çoq yönelişte çalışamız, qabul etilgen kontseptsiyanı amelge keçirüv üzerinde çalışmaqtamız. Bu cedvelge latin urufatı esasında qırımtatar elifbesini qabul etüv meselesi de kirmekte. Elbette qırımtatar tilinde yayınlav aqqında da laf etemiz, çu cümleden bu sene ilk kere ”Lâle” telekanalı böyle qol tutuvğa nail oldı. Nazirligimizniñ İnternetteki saifesini qırımtatar tilinde alıp barmağa başladıq. Qırımtatar halqınıñ vekillerini ev-mesken ile temin etüv üzerinde çalışamız, şu cümleden Türkiye ile mütenasip qurucılıq añlaşması imzalandı. Ve soñki tedbirimiz – Vikipediyanı qırımtatar tilindeki maqalalernen toldurmaq maqsadınen marafon başlatıldı. Fikirimce, bularnıñ episi qanun leyhası qabul etilgen soñ onı amelge keçirecek ve inkişaf ettirecek adımlardır, biz ise Yuqarı Şurasında rey berüvni beklemeyip bu adımlarnı yapmağa başladıq. Ümüt etemiz ki, qanun leyhası eñ yaqın vaqıtta baqılıp qabul etilir.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov şunı qayd etti:”Qanun al-azırda qabul etilmedi, amma ümüt etem ki, qabul etilir ve biz niayet bizge ukrain cemiyetini uslu-aqıllı şekilde qurmağa ve onı istiqrarlı siyasiy milletke çevirmege yardım etecek semereli bir aletni elde etermiz”.
Bu qanun leyhasınıñ Ukraina Yuqarı Şurası tarafından eñ yaqın vaqıtta baqılıp qabul etilmesini bekleymiz.