”Temsilcilik taqımı, Ukraina Prezidenti reberliginde Qırım ile bağlı meseleler üzerinde çalışqan bir taqım olaraq, Temsilcilikniñ institutsional imkâniyetlerini arttırmaq, ”Vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv strategiyasını” azırlap tasdıqlamaq, Qırım platformasınıñ içki yönelişinde faaliyet yürsetmek ve, elbette, Ukraina tamır halqlarınıñ ve şu cümleden qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalamaq kibi ilk nevbetteki vazifelerimizni belgiledik.

Eminliknen şunı ayta bilem ki, soñki 2 yıl içinde Qırım, qırımtatar meseleleri oğrunda bayağı iş becerildi, misal olaraq, Kiçik aynıñ (fevral) 26 künü işğalge qarşılıq kösterüv Künü aqqında Ferman, butün müsülman ümmeti ve sayısı eñ  çoq olğan qırımtatar cemaatı içün müim Ramazan ve Qurban bayramlarını devlet bayramları olaraq ilân etken Ferman; 2022-2032 seneleri qırımtatar tilini inkişaf ettirüv ve latin urufatı esasında qırımtatar elifbesini tasdıqlav aqqında kiçik aynıñ 26-da imzalanğan Ferman ve niayet çoqtan berli beklenilip, Ukraina Prezidenti tarafından teklif etilgen, Ukraina Yuqarı Şurası tarafından qabul etilgen ve, eminmiz ki, eñ yaqın vaqıtta Ukraina Prezidenti tarafından imzalanacaq ”Ukraina tamır halqları aqqında” Qanunıdır.

Bu qanunnı qabul etüv aslında işğalden azat etüv Strategiyası çerçivesinde becerilgen vazifelerden biridir, çünki tamır halqlarnıñ ve şu cümleden qırımtatar halqınıñ medeniy, diniy ve içtimaiy aqlarını qorçalav Strategiyanıñ vazifelerinden biridir, işğalden azat etüv Strategiyasınıñ beklenilgen neticeleri arasında qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev de bardır. Yani bu, qırımtatar halqına, diger tamır halqlarğa nisbeten tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklenmesidir.

İşğalden azat etüv Strategiyası çerçive olaraq hızmet etmekte, al-azırda icra akimiyeti organları onı yerine ketirmek maqsadınen tedbirler planı üzerinde çalışmaqtalar. Onıñ pek muayyen münderice ile toldurılması bizim içün pek müimdir.

İşğalden azat etüv oğrunda qırımtatar halqınıñ, başqa tamır halqlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav pek müim olğanını añlaymız. Rusiye vatandaşları bu qanunlarğa qarşı özlerini nasıl tutqanlarını da köremiz.

Menden olarnıñ ne içün böyle emiyet keskenlerini pek sıq soraylar. – bunıñ sebepleri çoq, olardan birisi tamır halqlarnıñ işğalden azat etüvde rölüdir. ”Tamır halqlarnıñ aq-uquqları aqqında” BM Beyannamesine diqqatnen baqsaq, Beyannameniñ 30-ncı maddesinde böyle satırlar bar: ”yalıñız mütenasip devlet menfaatları olsa ya da mütenasip tamır halqlar tarafından işbu faaliyetke basqa türlü serbest ruhset berilse ya da olar bu aqta ricada bulunsa, tamır halqlarnıñ topraqlarında arbiy faaliyet yürsetile bile”.

Qırım yarımadasını işğal etken Rusiye bu qaidelerni körmemezlikke urdı ve al-azırda da körmemezlikke urmağa devam etmektedir.

Bu qanun noqta ile degil de, bütün saalardaki faaliyetniñ devam ettirilmesi ögünde turğan bir virgül ile bitkenini añlaymız. Meselâ, bundan evelki munaqaşada çıqışta bulunğan Krasovitskiy efendi soñki vaqıtlarda qırımtatar tilinde yalıñız 2 kitap 600-er nusha ile neşir etilgeni aqqında haber etti. Bir dane qırımtatar kitaphanesi bile açılmadı, onıñ içün işğalden azat etüv Strategiyası ve ”Ukraina tamır halqları aqqında” Qanunnı yerine ketirüvge dair tedbirler planına bu şeylerni kirsetmek ve vaziyetni tüzetmek kerekmiz. 

Devletimiz pek çoq vaqıtnıñ ziyan etilgenini tanımaq kerek, amma biz bugünde-bugün daa ziyade ğayret sarf etmelimiz, mütenasip meseleler boyunca siyasiy iradeniñ mevcüt olğanını da köremiz” – dep qayd etti öz çıqışında Tamila Taşeva.

”Tamır halqlar” mevzusında munaqaşanıñ diger iştirakçileri:

• Snaver Seyithalil, vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarını ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Nazirniñ muavini;
  
• Lübomıra Mandziy, Ukraina tasil ve ilim naziriniñ muavini;
  
• Refat Çubarov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi;
  
• Maksım Tkaçenko, insan aqları, vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarını işğalden azat etüv ve ğayrıdan integratsiya etüv meseleleri boyunca Ukraina Yuqarı
• Şurası Komiteti başlığınıñ birinci muavini;

Moderator:  Yuliya Tışçenko, Milliy strategik taqiqatlar institutınıñ eksperti.

Ukraina 30. Bütünukrain forum aqqında tafsilâtlı malümat:  https://ukraine30.com/