2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ yaşlar yarımadada rusiyeniñ esas siyasiy yönelişlerinden biri oldı. “Parlaq kelecek” vade etip, işğalci akimiyet izçen şekilde rus “qaideleri”ni qabul ettirmege tırışa: oquv programmalarını deñiştire, ukrayin tilini çıqartmağa tırışa, ukrayin tarihı ve medeniyetine irişüvni sıñırlay. Yani olar Qırım gençlerini tecavuzcı devletke sadıq, yañı bir kimlikke alıştıralar.
2022 senesinden soñ bu ceryan daa da açıq oldı. Eger evelde yaşlarnı mefküreviy ceetten “baştan terbiyelengen olsalar”, şimdi olarnı askerleştirilgen daireler, arbiy lagerler, mektep ve universitet ayatında arbiylerniñ iştiragi vastasınen kelecekte rusiye ordusında hızmet etüvge azırlaylar. Bu tendentsiya bütün rusiyede közetile, amma işğal etilgen Qırımda onıñ ayrı hususiyetleri bar: mında ğayeviy basqı, halqnıñ iqtisadiy zayıflığını ve maqsatlı cebege çağıruv kampaniyasını birleşe.
2026 senesi yanvar-fevral ayları devamında Temsilcilik rf silâlı quvetlerinde yaşlarnı arbiy hızmetke teşviq etmege yönelgen faaliyetniñ devamlı artuvını qayd etti – yerli “proforiyentatsiya” toplaşuvlarından başlap, regional yolbaşçılarnıñ kütleviy forumlarına ve cemaat muracaatlarına qadar. Mekteplerde ve universitetlerde “motivatsiya” tedbirlerde iştirak etmek ya da sözde “proforiyentatsiya” tedbirlerde iştirak etüv tekliflerinen aktsiya stendleri peyda oldı. Aynı zamanda talebeler böyle tedbirlerge davet etilüvden ğayrı, olarda faal iştirak eteler.
Misal olaraq, fevralniñ 24-nde Aqmescit şeerinde “Vernadskiy adına Qırım federal universiteti” ve orta zenaat tasil müessiseleriniñ biñge yaqın studentleri iştiraginen tedbir olıp keçti. İşğalcilerniñ “Krımpatriottsentr” degen merkezi atışlar, avtomatnı qısımlarğa ayıruv, silâ sergisi, birinci yardım kösterüv ustalığını ögretüv yerlerini açtı. Endi fevralniñ 26-na qadar Aqyarda cenk iştirakçileri cebede dronlar qullanuv taktikası aqqında söz yürsetken, voyenkomat vekilleri ise kontrakt imzalamaq içün alâqalarnı temin etken tedbirde biñden ziyade student iştirak etti. Yani mında asılında tasil degil de, cenkni yaşlar arasında kündelik ömür olaraq normalleştirüv aqqında söz yürsetile.
Bundan da ğayrı, rf arbiyleri, hususan rf cenübiy arbiy okrugından kelgenler, tehnikumlarda dersler keçireler, yañı yaratılğan “pilotsız sistemalar ordusını” populârlaştıralar. Talebelerge dronlar kösterile ve olarnı Ukrayinağa qarşı duşmanlıq vaqtında qullanğanları aqqında ikâye eteler. Ayrıca, işğal etilgen yarımadadaki mekteplerde arbiy komissarlar da 9-11 sınıf talebelerinen körüşüvler keçireler, olarnı arbiy hızmetniñ “perspektivliligine” inandıralar.
Bunen beraber, işağlci “idare” maddiy “motivatsiyanı” da arttıra. Hususan, Aqyardaki işğalci “vali” añlaşma imzalav içün bir kerelik ödemeniñ 2,3 million rublege qadar arttırılğanını, em de topraq payını ya da qoşma million ruble tölenecegini ilân etti. Qırım teşviqat materiallarında daa yüksek umumiy tölevler aqqında aytıla – “regional bonuslar” ile birinci yıl içinde 5 million rublege qadar para vaat etile.
Bu yaşlarnıñ tesadüfiy ya da ihtiyariy seçimi degil. Söz eñ zarar körgenlernen – işğal altında öskenlernen balalıqtan “Yunarmiya” kibi militarizatsiya programmalarına celp etilgen ve tam inkişaf imkânlarına irişmege imkânı olmağanlarnen maqsatlı iş aqqında yürsetile. İşğal iqtisadiyatnı, tasilni ve kelecegini yoq etken bir bölgede olarnıñ çoqusı içün millionlarnen ödemeler yekâne içtimaiy imkan kibi körüne.
rusiye asılında özü yaratqan çıqılmaznı parağa çevire. Başta, tecrit, ufuqlarnıñ tarlaşması ve sistemalı teşviqat. Soñra, rusiye silâlı quvetlerinen muqavele imzalamaq içün “faydalı teklif”. Böyleliknen, işğalci devlet Qırım yaşlarını rusiye alıp barğan cenklerni devam etmek içün fırsatqa çevire.
Aynı vaqıtta, añlaşmalarnıñ talili köstergeni kibi, sınav müddetinden soñ, añlaşmanı imzalağanlar, hızmetniñ “cebe arqası” ya da “telükesiz” hızmet etüv aqqında bütün ağzaviy işançlarğa baqmadan, añlaşmanı bozma aqqı olmadan, er bir vazifege – şu cümleden, piyade askerlerge avuştırıla bileler.
Bu kampaniyanıñ neticeleri uzun müddetli olacaq. Bütün bir nesilniñ kütleviy yoq etilmesi, travma, ğayıp – bularnıñ episi teren içtimaiy yaralar yarata. rusiye yarımadanıñ kelecekteki reintegratsiyası içün qasıtlı olaraq manialar yarata.
Qırımda yapılğan askeriy çağıruv kampaniyası bugün tek cenk aqqında degil. Bu gençlerniñ başqa bir kelecekke saip olma aqqını ellerinden tartıp alma teşebbüsidir. Tasilniñ askerleştirüvinen, inkişafnıñ ise silâlı tecavuzda iştirak etüvnen deñiştirgen sistemalı siyasetniñ parçasıdır. Ve şunıñ içün bu yönelişni tespit etmek, onıñ adınen adlandırmaq ve oña faal qarşı turmaq müimdir.