2021 senesi kiçik aynıñ 25-de Ukrainada ve bütün dünyada belli ukrain yazıcısı, cemaat erbabı Lesya Ukrainkanıñ 150-yıllığı qayd etile.
Lesya Ukrainka ilk ukrain modernistlerinden biri olaraq añıla: körüşleri o zamanlarğa köre pek progressiv edi. Bunınen yetinmeyip, olar ale daa aktual olaraq qalmağa devam ete.
Lesya Ukrainka Qırımğa ilk kere 1890 senesiniñ yazında anası – yazıcı Olena Pçölka ile beraber kelip ketken edi. O, bir ay devamında Saq şeerinde tedaviylendi. Ondan soñ Kezlev şeerinde bulunğan Lesya ilk ”qırım” şiiri sayılğan ”Deñiz sessizligi” şiirini yazdı. Ondan soñ Qırım hanlığınıñ sabıq paytahtı Bahçisarayğa yol aldı. Lesya Ukrainka bu şeerge ”Qırım hatıraları” cıyıntığında er alğan üç sönetini bağışladı. Seyahatını devam etken Lesya Aqyar şeerine qayttı, ondan ise Baydar qapılarından Yalta şeerine ketti.
1891 senesi ilk yaz ayınıñ ekinci yarısında şaire kene Qırımğa kelip, Kezlev şeerinde tedaviylene. Ve altı yıl soñra Lesya Qırımdaki Çuqurlar taraflarında yazlıq evleriniñ birinde yaşamağa başlay. Ay-Petrideki kezintilerinden ilham alğan Ukrainka ”Bir mektüpten parçalar” serlevalı şiirini yarata. Bundan soñ o, Yalta şeeriniñ merkezine köçe.
Yaltada o, Sergiy Merjınskıy ile tanıştı. O, dülber ve alçaqgöñülli adam, inqlâpçı, Kıyiv ve Minsk şeerindeki siyasiy tögereklerniñ teşkilâtçısı edi. Soñunda olarnıñ munasebetleri küçlü sevgi duyğusına çevirildi.
1897 senesiniñ yazında Lesya bir sıra tuvğanları ve tanışlarınen beraber Ay-Petri dağına köterildi ve mında körgen manzaralardan ilham alıp, ”Bir mektüpten parçalar” serlevalı şiirlerini yarata. Şairege qayalıq üstünde ösüp çıqqan adiy dağ çiçegi pek tesir etken edi:
O, er şeyni yeñgen taşnı teşti,
Şu taş em küçlü emen tereklerni, em de boysunmağan tikenlerni bastıp aldı.
Bu çiçekni alimler ”Saxifraga” dep adlandırğan,
Biz kibi şairler ise oña ”taşqırğan çiçek” demeli.
Oña saltanatlı defneden bile daa çoq sayğı köstermelimiz.
Merjınskıy 1901 senesiniñ saban ayında Lesyanıñ qollarında vefat etti, bundan soñ qadın altı yıl devamında matem kütti…
36 yaşında olğanda o, duyğularına teren şefqat ile cevap bergen Kliment Kvitka ile tanıştı. Bu evlilik Lesyağa niayet uzun zaman beklenilgen qoranta quyğusını ketirdi.
Soñki kere Lesya qocası ile beraber Qırımnı 1907-1908 seneleri ziyaret etti. Aqyar, Balıqlava, Alupka, Yalta…Bir qaç ay devamında bu yerlerde yaşağan soñ, aqay-apay Kıyiv şeerine qayttı, küzde ise kene Balıqlavağa ”yüzüm mevsimine” kettiler. Bir müddet Balıqlavada yaşağan soñ, olar başta Yaltağa, soñra ise Kezlevge köçtiler.
Lesya Ukrainka 1913 senesiniñ yazında Gürcistannıñ Surami şeerinde 42 yaşında olğanda vefat etti. Kıyiv şeerindeki Baykove mezarlığında defn etildi.
Lesya Ukrainkanıñ Qırımına Gulnara Bekirovanıñ https://ua.krymr.com/a/27886654.html maqalesi bağışlanğandir.
Hatırlatamız ki, 2021 senesi orta qış ayınıñ 29-da Ukraina Prezidenti Zelenskıy belli ukrain yazıcısı ve cemaat erbabı Lesya Ukrainkanıñ 150-yıllığını qayd etüv aqqında fermanını imzaladı.