“Crimea Global. Understanding Ukraine through the South” Ekinci halqara konferentsiyası çerçivesinde “Barışıqnıñ dostu olmaq: ğarbiy olmağan memleketler rusiyeniñ Ukrainağa qarşı tecavuzını toqtatuvda nasıl isse qoşa bileler” adlı birinci panel muzakeresi keçirildi. 

Muzakerege halqara siyasiy talilci ve yazıcı, Braziliyadan kelgen CNN Portugal siyasiy tefsircisi Uriya Fançelli; Keniyadan «Star» gazetasınıñ üyken dijital mühbiri Brayan Oruta; Indistandan Manohar Parrikar mudafaa araştırmaları ve analitika İnstitutınıñ Avropa ve Avraziya merkeziniñ ilmiy hadimi, doktor Svasti Rao; İndoneziyadan “Synergy Politicies”nıñ idare müdiri, doktor Dina Prapto Raharca; Ukraina Prezidenti Ofisi yolbaşçısınıñ mesleatçısı Daria Zarivna ve Ukraina Milliy Havfsızlıq ve Mudafaa Şurasınıñ kâtibi muavini Andriy Kononenko qoşuldı.

Muzakereni “The Kyiv Independent” neşriyatınıñ baş muarriri Olga Rudenko alıp bardı.

Halqara siyasiy talilci ve yazıcı, CNN Portugal siyasiy tefsircisi Uriya Fançelli muzakere vaqtında böyle dedi:

“Men bellesem, rusiyeniñ istilası tek yerli bir facia degil de, halqara munasebetlerdeki ğayet sistemalı problemlerniñ köstergiçidir.” 

O, bazıda Şimaliy ve Cenübiy Amerika memleketleri, em de bazı Avropa memleketleri tarafından uyğulanğan çift standartlarnı qayd etti. Daa bir mesele – BMT Telükesizlik Şurası, çünki onıñ azaları arasında ala daa “arbiy cinayetçi olğan diktator üküm sürgen memleket” bar.

Öz nevbetinde  Keniyadan «Star» gazetasınıñ üyken dijital mühbiri Brayan Oruta böyle dedi:

“Men mında Ukrainağa Afrika bölgesinden ne kerek olğanını añlamaq içün keldim, men mında Ukraina, hususan da Qırım yarımadası ne olğanını añlamaq içün keldim.”

O, ukrain aşlığını Afrika memleketlerine çıqarmaq ve Afrika memleketlerinen Ukraina arasında munasebetlerni inkişaf etmekniñ yollarını tapmaqnıñ müimligini qayd etti.

Indistandan Manohar Parrikar mudafaa araştırmaları ve analitika İnstitutınıñ Avropa ve Avraziya merkeziniñ ilmiy hadimi, doktor Svasti Rao şunı qayd etti:

“Global cenüp memleketleriniñ prizmasından Ukrainanı añlamaq – soñ derece müim bir şeydir”.

O, Ukrainanıñ Afrika, Asiya ve Latin Amerikası memleketlerinen munasebetlerinde deñişmeler olğanını qoştı, bunı İndistan baş naziri Narendra Modiniñ Kıyivge kelgeni de köstere. Svasti Rao hanım da Indistannıñ çoq yıllar evelsi başlanğan Ukrainanen arbiy-tehnikiy işbirlikni arttırmağa istegenini qayd etti. O, Indistan ve Ukraina arasında dialognı devam etmek ve innovatsion çezimlerni tapmaq müim olğanını qayd etti.

İndoneziyadan kelgen «Sinergiya siyasetleri» şirketiniñ icra müdiri Dinna Prapto Raharca ayrıca bularnı söyledi:

“Eger maña ne içün mında olğanımnı soracaq olsanız, böyle cevap bererim: çünki buña lâqayt degilim, çünki İndoneziya da Ukrainanı qayğıra ve Ukraina Qırımnı yañıdan öz nezaretine almasını istey” .

O, cenkni toqtatmaq içün Asiya, Afrika ve Latin Amerikası memleketleri ile Ukraina arasında birdemlik ağını pekitüv ortaq mesüliet olğanını bildirdi. Diplomatik işbirlikni devam etmek de pek müimdir. İndoneziya endi Ukrainağa 3 gumanitar yardım paketini yolladı ve dünya sanasında stabilsizlik şaraitinde Ukrainağa yardım etmege devam etmege niyetlene.

Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtip muavini Andriy Kononenko böyle dedi:

“Bizim konferentsiyamıznıñ adı men içün pek simvoliktir, çünki, bir taraftan, Qırım aqqında laf yürsetile, diger taraftan ise bu dünya meselesidir, çünki Qırımnıñ rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilmesi dünya telükesligine büyük tesir etti.”

Andriy Kononenko rusiye agressiyasına qarşı küreşte dialog ve işançnı esas şartlar dep adlandırdı. O, rusiyeniñ insanlarnıñ aqlına, hususan Global Cenüp memleketlerine tesir etmege areketlerine kögnitiv qarşılıq kösterüv meselesini ayrıca qayd etti, bu da dialognıñ bir qısmı olmaq kerek.

Ukraina Prezidenti Ofisi yolbaşçısınıñ mesleatçısı Daria Zarivna rusiyeniñ Ukrainadaki agressiyasını Ekinci cian cenki vaqtında faşist Almaniyanıñ ücüminen qıyasladı. Ukrainadaki cenk endi Ukraina sıñırlarından çıqtı ve “biz eşitken bütün tışqı havfsızlıq planları tınçlıqnı kefalet etip olamaylar”. O, tek topraqlarnıñ işğal etilmesi aqqında degil de, ukrain milliy menligini yoq etüv aqqında söz yürsetilgenini bildirdi, şunıñ içün Ukraina Prezidenti Volodımır Zelenskıyniñ Ğalebe planı tek cenkni toqtatmaqnen qalmay, kelecek basqınlarnıñ ögüne keçmek, Ukrainanıñ bütünligini qorçalamaq ve özek havfsızlığı, aşayt havfsızlığı ve cenkniñ gumanitar ölçüsi kibi dünya meselelerini çezmekni maqsatlay.

Muzakereniñ alıp barıcısı Olga Rudenko çıqış yapqanlarğa böyle sual berdi:

“Çeşit memleketlerde yaşağanlar içün ukrain mesajında nelerni qayd etmelimiz ve neler eksik?”

Bu sualge Halqara siyasiy talilci ve yazıcı, CNN Portugal siyasiy tefsircisi Uriya Fançelli cevap berdi:

“Men bellesem, er bir ayrı regionnen belli bir añlaşuv noqtalarını belgilemekniñ eksikligi bar. Menimce er bir memleket içün aynı bir tarif yoqtur”. 

Keniyadan «Star» gazetasınıñ üyken dijital mühbiri Brayan Oruta böyle dedi:

“Bütün Afrikada darqalğan teşviqatqa qarşı turmaq kerek”.

O, rus teşviqatınıñ eñ muvafaqiyetli haberlerinden birini qayd etti:

“Rusiye bu cenkte ğalebe qazanır, Ukraina tek teslim olmalı”.

Öz nevbetinde Indistandan Manohar Parrikar mudafaa araştırmaları ve analitika İnstitutınıñ Avropa ve Avraziya merkeziniñ ilmiy hadimi, doktor Svasti Rao böyle dedi:

“Bütün dünya mında ne olğanını añlamaq içün Ukrainağa kelmek kerek”.

İndoneziyadan “Synergy Politicies”nıñ idare müdiri, doktor Dina Prapto Raharca İndoneziyanıñ Ukrainada tınçlıqnı temin etmek içün yapqan areketlerini qayd etti ve cenkniñ semereli soñu içün episi memleketlerniñ birleşmesine ihtiyac olğanını qayd etti.

Muzakerede iştirak etkenlerge teşekkürimizni bildiremiz!