İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi 2018 senesi qural ay (mayıs) 9 künü neşir etken 173 (2018) sanlı resmiy beyanatı boyunca, Qırımnıñ işğali ve ilhaq teşebbüsi, Şarqta tecavüz ve Donetsk ve Lugansk vilayetleriniñ işğali devamında yüz bergen insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca Ukrainanıñ RF-na qarşı dört halqara arizası İnsan aqlarıniñ ve esas serbestlikleriniñ qorçalavı boyunca Avropa konventsiyasınıñ 30 maddesine binaen Avropa mahkemesiniñ Büyük odasına taqdim etildi.
Demek ki, Avropa mahkemesi Konventsiyanıñ ya da oña yapılğan ilâveleriniñ tabiri boyunca Ukraina yuqarıda qayd etilgen arizalarında kötergen meseleleriniñ ciddiyligini tanıy. 2014 senesiniñ kiçik (fevral) – berim (sentâbr) ayları devamında Qırımda olıp keçken adiseler 2014 senesi saban ayı 13 künü beriligen ve kelecekte ilâvelernen tamamlanğan 20958/14 Ukraine v. Russia arizasında aks etildi. Soñki adiseler 2015 senesi arman (avgust) ayı 27 künü berilgen ve daa soñra keñişletilgen 42410/15 Ukraine v. Russia (IV) arizada aks etildi.
Avropa mahkemesi 2016 senesi kiçik ay 9 künü ve boş ay 25 künü çıqarğan qararlarğa binaen, yuqarıda qayd etilgen eki ariza geografik sebeplerden Ukraina Şarqında vaqialarnıñ ayrıca ögrenilüvine kirsetildi. Bu malzemeler Ukrainanıñ Şarqında 2014 senesi berim ayına qadar olıp keçken vaqialarnı ve Minsk añlaşmalarnı aks etken mütenasip 8019/16 Ukraine v. Russia (V) arizasına ve 2014 senesi berim ayından başlap vaqialarnı aks etken 70856/16 Ukraine v. Russia (VI) arizasına çevirildi.
Avropa mahkemesiniñ 173 (2018) sanlı matbuat beyanatında Konvetsiyanıñ ve oña yapılğan ilâvelerniñ Qırımda işğalci akimiyetniñ vekilleri tarafından bozuluvları qısqadan qayd etildi. Bular Konventsiyanıñ 2 (yaşav aqqı), 3 (qıynavlarnıñ yasaqlanması), 5 (azatlıq ve toqunmazlıq aqqı), 6 (adaletli mahkeme aqqı), 8 (şahsiy ayatqa ürmet aqqı), 9 (fikir, vicdan ve din serbestligi), 10 (öz baqışlarnı ifade etüv aqqı), 11 (tınç toplaşuvlar ve birleşüvler aqqı), 13 (semereli adliye qorçalavı aqqı), 14 (ayırımcılıqnıñ yasaq etilüvi) ve 18 (aq qısıtlamasınıñ qullanuv sıñırı) maddeleri, oña qoşulğan Protokolnıñ 1 (mülkiyetniñ qorçalavı), 2 (tasil aqqı) ve 3 (saylav aqqı) maddeleri ve IV Protokolnıñ 2 (areket serbestligi) maddesidir.
2014 senesi ilk yaz (iyün) ayı 13 künü Donbastan hırsızlanğan balalar gruppası boyunca teslim etilgen 43800/14 Ukraine v. Russia (II) Devletlerarası ariza al-azırda Büyük odağa berilmeden baqılmaqta. Hayser Cemilevge qarşı qanunız areketler boyunca 2014 senesi berilgen 49537/14 Ukraine v. Russia (III) arizanıñ vaziyeti 2015 senesi devletlerarası statusından şahsiyge deñiştirildi.
Avropa mahkemesi 173 (2018) sanlı matbuat beyanatında 2014 senesi saban ayında 20958/14 ariza boyunca Mahkeme reglamentiniñ 39 maddesine binaen qabul etilgen evelki temin etüv tedbirler RF ile Ukraina içün mecburiy sürette devam etkenini hatırlattı. Buña köre, taraflar Konventsiya kefil etken aqlarnıñ, bü cümleden yaşav aqqını ve qyınavlarnıñ yasaqlanlanmasını Qırımda bozuluvına ketire bilecek bütün tedbirlerden, bu cümleden arbiy areketlerden vazgeçmeli. Beyanatta muntazam şekilde qırımtatarlarğa qarşı zulum, qanunsız şekilde mülkiyetten marum etüv ve RF vatandaşlığınıñ Qırımğa qanunsız ve mecburiy şekilde yayılması kibi meselelerge ayrıca diqqat etildi.
Avropa mahkemesi 2018 senesi qural ay 9 künü neşir etken beyanatınıñ metinini Avropa Şurasınıñ resmiy tillerinde bu yerde oqumaq mümkün: http://hudoc.echr.coe.int/eng-press?i=003-6081540-7832894