Yıllarnen devam etken basqı, repressiyalar ve sistemalı taqiplerden soñ bile vaqtınca işğal etilgen Qırımnıñ sakinleri Ukraina ile bağlarını coymadı. Olar öz kimliklerini saqlaylar, til ve medeniyetlerinden vazgeçmeyler ve er kün apiske alınuv ve tintüvler telükesine baqmadan qarşılıq köstereler. Bu sadece cesürlik degil – bu, Qırımnıñ azat etilmesine yol. Çünki qarşılıq devam etkence, ümüt de devam ete.

Milliy tirenüv merkezi ile birlikte alıp barılğan #qarşılıq_areketi rubrikası çerçivesinde ruslarğa qarşılıq köstergen ve rus miflerini yoq etken Qırımlılarnıñ ikâyelerinen paylaşmağa devam etemiz.

Qırımda işğalci akimiyet ukrain mensüpliginiñ er angi numayışını mahsus yoq ete. Devlet tuğrası, ukrain tili ya da yalıñız aqiqat içün – tintüvler, tevqifler, cinaiy davalar. 2022 senesinden başlap, sözde “rusiye federatsiyasınıñ silâlı quvetlerini itibardan tüşürüv” aqqında çıqqan yañı repressiv madde er angi farqlı fikirge qarşı ceza aleti olaraq pek faal qullanıla. Taqip etüv er künlik bir adise oldı, qarşılıq ise işğalciler içün cinayet alına keldi. Soñki afta devamında böyle vaqialar qayd etildi:

• İşğalci “mahkeme” 66 yaşındaki Aqyar sakini Ukraina mahsus hızmetleri ile sanki işbirlik yapması ve işğalci ordunıñ arbiy obyektleri aqqında malümat yetkizüvde sahte qabaatlavlar içün 16 yıl qattı rejimli koloniyağa ve 200 biñ ruble para cezasına mahküm etti.
• Aqmescitniñ işğalci mahkemesi yerli sakinni 20 yılğa qadar apis cezasına ve 50 biñ rublelik para cezasına mahküm etti. O, eviniñ balkonında yerleştirilgen kamera vastasınen Ukraina mudafaa quvetlerine işğalci ordusınıñ areketleri aqqında malümat yetkizgeninde qabaatlana.
• İşğalciler Yalta sakinini Ukraina Mudafaa quvetlerine ücumcı pilotsız uçaqlar alınması içün para bağışlağanında qabaatlap, 16 yıl qattı rejimli koloniyağa mahküm ettiler.
• İşğalciler Qırım sakinini ukrain istihbaratı ile sanki işbirlik yapqanı içün 20 yıl qattı rejimli koloniyağa mahküm etti.

İşğalci rejimge qarşı er künlik tirenüv – bu tek şahsiy cesür areketler degil, 2022 senesi rusiye istilâsından soñ faalleşken çeşit yerastı teşebbüslerniñ birleşken areketleriniñ neticesidir. Bu ağlar tek informatsion ceetten qarşılıq köstermeknen sıñırlanmaylar, olar teşviqat malzemelerini tarqatalar, tınç qarşılıq areketlerini teşkil eteler, duşman areketleri aqqında malümat toplaylar ve Ukraina arbiylerine istihbarat malümatı yetkizeler. Olarnıñ sarsılmazlığı sayesinde Qırım er kün qarşılıq meydanı olıp qala ve Ukrainanıñ boysunmamazlığını hatırlata

• “ATEŞ” areketiniñ faalleri Qırımdaki işğalci quvetlerge qarşı operatsiyalarnı devam ettire. Cenübiy körfeziniñ keşfi vaqtında işğal etilgen Aqyarda 2014 senesi Qırım işğali vaqtında rusiye tarafından zapt etilgen “Konsantın Olşanskiy” büyük desant gemisi, em de rusiye federatsiyası Qaradeñiz flotunıñ maddiy-tehnikiy teminlevi Merkeziniñ 205-inci bölüginiñ gemisi köründi. Agentlerniñ malümatına köre, zapt etilgen ukrain gemisi işğalcilerniñ flotu içün yedek parçalarnıñ “donorı” olaraq qullanıla. Bundan da ğayrı, kütleviy ücümlerden soñ Ukraina mudafaa quvetleri Saq, Canköy ve Sarabuz ava limanlarınıñ nezaretini quvetleştirdi, ava mudafaa sistemalarınıñ esaplarını faalleştirildi.
• “Jovta striçka” (“Sarı şerit”) qarşılıq areketi, işğalci qurulışlarnıñ basqısı altında bile, öz mevcütligini arttırmağa devam ete. Areket iştirakçileri soqaqlarda ukrain timsallerini asa: levhalarnı yapıştıralar, şiarlar çizeler, açıq yerlerge sarı şeritler bağlaylar. Olar duşman teşviqatını yoq ete, işaretlerni yañartıp, boysunmamazlıqlarını taqdim eteler. Olarnıñ er bir adımı şunı hatırlata: Qırım — Ukrainadır.
• “Zla Mavka” qadın teşebbüsi işğal altındaki yaşayışnıñ er künlik kündeligini alıp barmağa devam ete. Teşebbüs iştirakçileri Qırım sakinleri arasında olğan basqı, cemiyetniñ baqışlarını, qorqularını ve ümütlerni köstere. Olar graffiti, levhalar ve narazılıq bildirüvlerini eñ az beklenilgen yerlerde yerleştireler. Olarnıñ faaliyeti nezaret sisteması içün devamlı bir çağıruvdır, bu ise: namusnı qırmaq mümkün olmağanını köstere.
• “Krımski boyovi çaykı” (“Qırımnıñ cenkâver çağalaları”) areketiniñ faalleri istihbarat ve analitik destek olaraq faaliyet köstereler: rus arbiy cinayetçilerini, hainlerni ve işbirlikçilerni belgileyler, faktlarnı vesiqalaştıralar, şaatlıqlarnı toplaylar ve repressiv mehanizmlerni talil eteler. Olarnıñ faaliyeti yalıñız delil toplama degil de, grajdanlıq tirenüv şekillerini ögrenüvdir. Olarnıñ maqsadı – aqiqatnı qayd etmek ve mesüliyetke çekmek içün temel qoymaq.

2025 senesi mayısnıñ 27-ne qadar rusiye işğalci memuriyeti eñ az 222 insannı qanunsız alda tuta, olardan 133 – tamır qırımtatar halqınıñ temsilcisidir. Olarnı “terrorizm”, “ekstremizm”, “devlet hainligi” ve diger uydurılğan qabaatlavlarnen qabaatlaylar. Bularnıñ episi ealini qorquzmaq, vatandaş serbestligini yoq etmek ve qırımtatar kimligini yoq etmek içün yapılğan repressiv kampaniyası çerçivesinde kerçekleştirile. Basqı, işkence ve izolâtsiyağa baqmadan, ukrain siyasiy mabüsleri apishanelerde bile qarşılıq köstere, ve bu areketler azatlıqqa qaviy istekleriniñ sarsılmaz delili ola. Bunı tasdiqlağan soñki misaller:

• İşğalciler, 53 yaşındaki Kezlev rayonınıñ sakinini, ukrain mahsus hızmetlerinen işbirligi yapqanında ve ukrain telükesizlik hızmetlerine, işğal ordularınıñ fortifikatsiya qurulışları, mahsus yedekleri ve arbiy tehnikası aqqında malümat yetkizgeninde qabaatlap, tutıp aldılar.
• Vaqtınca işğal etilgen Aqyarda rusiye FSBsiniñ vekilleri eki yerli sakinni qanunsız sürette tutıp aldı. Qadınlarnı işğalcilerniñ arbiy obyektleriniñ yerleşmesi aqqında malümat berüvde ve olarnı közetüvde qabaatlaylar.
• Rusiye mahsus hızmetleri, Aqyarda işğalci orduğa qarşı terakt azırlağanında sahte qabaatlavlarnen qanunsız sürette Kefe sakinini tevqif etti.
• İşğalci memuriyetniñ quvetçileri Yalta sakinini içtimaiy ağlarda işğalcilerniñ areketlerini tenqit etkeni ve Ukraina Silâlı quvetlerine qol tutqanı içün tutıp aldılar.
• Aqyarda işğalciler 42 yaşında qadınnı ve onıñ 24 yaşında qızını sanki “devlet hainligi” ve Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi ile işbirligi yapqanlarında uydurılğan qabaatlavlar sebebinden tutıp aldılar.

Vaqtınca işğal etilgen Qırımda işğalge qarşılıqnıñ artması Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.3.3 maddesine istinaden “rusiye federatsiyası silâlı quvetleriniñ itibardan tüşürilmesi” maddesi boyunca memuriy taqiplerniñ artmasında aks etile. 2025 senesi iyünniñ 4-ne qadar mahkemeler ve işğalci memuriyetniñ diger organlarında 1382 böyle dava kelgeni qayd etildi. 1218 davada memuriy cezalar, esasen para cezaları ya da diger davalarğa qoşulıp umumiy tedbir alınması aqqında qarar çıqarıldı; 61 dava ala daa baqıla. Cınısqa köre qadınlarğa qarşı 597 (49%), erkeklerge qarşı ise 620 (51%) qarar çıqarıldı.

Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda qalıp, Ukrainağa sadıq olğan, qarşılıq köstergen, aqiqatnı aytqan ve qorqmağan er keske teren minnetdarlığımıznı bildiremiz. Tevqif etüv, tintüv, işkence ve bütünley nezaret telükesi altında bulunğan bu insanlar işğalniñ – razılıq degil de, küçnen yapılğan mecburiy kerçek olğanını hatırlatalar. Qırım tek halqara uquqqa köre degil, yarımada sakinleriniñ iradesine köre de Ukrainanıñ bir parçası oldı, ola ve olacaq. Ukrain sözünden yasaq etilgen bayraqqa ya da neşirge qadar er bir qarşılıq kösterüvi – azat etilüvge taba adımdır. Sessiz qalmağan er keske sayğımız soñsuz. Ukrainağa şan-şeref!