2018 senesi yanvar 18 künü 2268-VІІІ ‘‘Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Donetsl ve Lugansk vilâyetlerindeki topraqlarında devlet egemenligini temin etüv boyunca milliy siyasetiniñ hususiyetleri aqqında’’ vaqtınca işğal olunğan Qırım ve bu işğalniñ qurbanlarınen bağlı ayrı uquqiy mehanizmler deñişti.

Qanun RF-nıñ istilâsı Ukrainanıñ topraqlarına ilân etmeden ve gizli şekilde RF-nıñ arbiy quvetleriniñ ve başqa silâlı hızmetleriniñ ücüm etüvinden, em de terroristik faaliyetine qol tutuvından başlanğanını qayd ete. RF Ukrainağa qarşı tecavuz cinayetini yapqanı, onıñ qısımını (bu cümleden, Qırımnı) RF-nıñ arbiy quvetleriniñ ve devlet organlarınıñ yardımı ile zapt etkeni, Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarını işğalci memuriyeti ve öz-özüni ilân etken organları yardımınen yönetkeni qayd etildi.

Qanun RF-nıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarda, Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde halqara uquqnıñ qaidelerini ve şartlarını qaba şekilde, bu cümleden, aşağıdaki vastallarını qullanaraq, bozğanını qayd ete:

Ukraina vatandaşlarınıñ işğal etilgen topraqlarda yaqalanması, qanunsız şekilde RF-nıñ topraqlarına çıqarılması ve anda tutulması; Rusiyeniñ qanunlarını, bu cümleden, bergi saasında qanuniyetni Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde qullanmağa tırışqanı, qanunsız şekilde şirketlerni yañıdan qayd etilmege zorlağanı ve olardan RF-nıñ Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde işğalci akimiyeti menfaatına bergi tölemege talap etkeni; Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde yekâne para birimi olaraq rusiye rublesini işletkeni; Rusiyeniñ maarif standartlarınıñ Qırım oquv yurtlarında qullanğanı, Qırım MC-niñ ve Aqyar şeeriniñ şirketlerinde ‘‘tışqı idare etüvni’’ qullanğanı, Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde qanunsız belgilev vesiqalarnı, naqliyat vastalarında ise qanunsız nomer belgelerini tanığanı; zorbalıqnen tınç ealini, ukrain arbiylerni ve reinelerni hırsızlağanı, cezalağanı, qıynağanı, oña qarşı insaniyetsizce davranğanıdır.

Qırım MC-de ve Aqyar şeerinde uquqiy nizamnıñ hususiyetlerini ‘‘Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda uquqiy nizam ve vatandaşlarnıñ aq-uquqlarına riayet etüv aqqında’’ Ukraina qanunı belgilemege devam etecek. Aynı vaqıtta 2268-VІІІ sanlı qanun ile Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen QMC ve Aqyar şeeriniñ terkibine olarnıñ yerastı ve suvastı resursları, Qırım yarımadasınıñ etrafındaki deñizastı resursları kirsetildi.

2268-VІІІ sanlı Ukraina qanunıñ 10 maddesi boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ tecavuzı Qırım MC-niñ ve Aqyar şeeriniñ sıñırlarından çıqsa, oña qarşılıq kösterilmesi içün Ukraina Baş qarargâhı, mütenasip reberiyet ile añlaşıp, Ukraina Arbiy Quvetlerini celp ete bile. Bu quvetler ve vastalar Ukraina Arbiy Quvetleri, Ukraina havfsızlıq hızmeti, Mahsus devlet alâqası, Milliy Gvardiya, Ukraina devlet devriye hızmeti, Devlet qorçalav hızmeti, Mahsus devlet naqliyat hızmeti, mahsus uquq qorçalav hızmetleri, Ukraina içki işler nazirligi, Milliy Politsiya, istihbarat hızmetleri, arbiy savcılıq, Fevqulâde vaziyetler boyunca Ukraina devlet hızmeti, sağlıq saqlav hızmetleri terkibinden ola bile. Bu küçler ve vastalar Ukraina Arbiy Hızmetlerniñ Baş qarargâh tarafından idare etilir.

2268-VІІІ sanlı Ukraina qanunı ile Ukraina grajdanlıq-protsessual Kodeksine Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı tecavuzı neticesinde fizikiy şahıslarnıñ bozulğan, qabul etilmegen, ya da davalı aqlarnıñ, serbestliklerniñ ve menfaatlarınıñ, (bu cümleden ğayrı menkül mallarnıñ bozuluvı, yoq etilüvi, olardan marum etilüvi, ya da qullanma aqlarınıñ sıñırlanuvı) qorçalavı boyunca kirsetilgen deñişmelerge binaen, makemege arizalar davacınıñ yaşağan ya da bulunğan yerinde taqdim etile. Bu qaide Qırımdan memleket içinde mecburen köçken şahıslar içün muim bir yañılıqtır.

2268-VІІІ sanlı Ukraina qanunı ile ‘‘Makeme bergisi aqqında’’ Ukraina qanunına kirsetilgen deñişmeler boyunca, silâlı tecavüz, silâlı ihtilâf, Ukrainanıñ vaqtınca işğali, vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarından köçmege mecbur etken, ya da ölümge, yaralanmağa, esirlikke, qanunsız şekilde azatlıqtan marum etilüvine, hırsızlanuvğa ğayrı menkül ya da taşınır mal-mülklerinıñ ğayıp etilüvine ketirgen tabiy ya da tehnogen sebeplerden yüz bergen fevqulâde vaziyetler boyunca bütün davacılar makeme bergisiniñ tölevinden azat etile. Yuqarıda qayd etilgen qaide Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım topraqlarında doğuv ya da ölüm adiselerniñ uquqiy yolunen qayd etilmesine de üküm süre.

Bundan ğayrı, qanunğa yapılğan işbu deñişmelerge binaen, vaqtınca işğal etilgen Ukraina topraqlarından köçmege mecbur etken, ya da ölümge, yaralanmağa, esirlikke, qanunsız şekilde azatlıqtan marum etilüvine, hırsızlanuvğa, ğayrı menkül ya da taşınır mal-mülklerinıñ ğayıp etilüvine ketirgen silâlı tecavüz, silâlı ihtilâf, Ukrainanıñ vaqtınca işğali sebebinden maaliy, ya da ruhiy zararlarnıñ iade etilüvi maqsadınen istilâci RF devletine qarşı dava açqanlar da makeme tölevlerinden azat etile.