Qırım Geray Han başlığında 1769 senesi Qış seferi Qırım hanlığı silâlı küçleriniñ Rusiye imperiyasına qarşı yapılğan soñki büyük mustaqil areketi edi. Rus-türk cenkiniñ (1768–1774) başlanğıç basamaqlarında olıp keçti ve rus cebe arqasını teşkilâtsızlaştırmaq maqsadınen yapıldı.

1768 senesiniñ soñunda Osmanlı devleti Qırım ordusına Novorossiysk vilâyetinden kelgen telükeni zararsızlandırmaq vazifesini qoydı. 1768 senesi küzde ekinci kere tahtqa çıqqan Qırım Geray seferberlikke başlay. Arbiy tarih tetqiqatçılarınıñ malümatlarına köre, Qırım ordusınıñ sayısı, şu cümleden noğay orduları (Cedisan ve Bucak) 60–70 biñge yaqın atlını teşkil etmekte edi.

Seferniñ esas maqsatları: Rusiye imperiyasınıñ sıñır infrastrukturasını (istiqlâl ve qasabalar satırlarını) yoq etmek, Dunayğa ücümniñ esas yönelişindeki nizamlı rus bölüklerini çetke çekmek, hanlıqnıñ iqtisadiy imkânlarını tiklemek içün resurslar ve esirlerni (yasır) zapt etmek edi.

1769 senesi yanvarniñ 7-nde askerler sıñırnı keçtiler. Ücümniñ esas obyekti Yañı Serbiya vilâyeti (zemaneviy Kirovograd vilâyetiniñ territoriyası) oldı. Han cebe ücümi yerine küçlerni darqatmaq taktikasını qullanвш: ayrı köçme bölükler (çaylar) zemaneviy Kirovograd territoriyasını ve Dnepropetrovsk vilâyetleriniñ bir qısmını qaplap aldılar.

Fevral ayınıñ başında tatarlarnıñ esas gruppası Aziz Yelizaveta (Yelizavetgrad) qalesine yaqınlaştı. General O. İsakovnıñ yolbaşçılığındakiğ rus garnizonı tarla çatışmasını red etip, öz toplarını istiqlâllar artında toplaylar. Qaleniñ topçulığınıñ küçüne qıymet kesken Qırım Geray Qırım atlı askerleri şturmlı istiqlâllarğa uyğunlaştırılmağanı sebebinden qamaçavdan red etti. Soñki eki afta içinde basqın neticesinde operatsiya radiusındaki arbiy qasabalarnıñ çoqusı yıqıldı ya da zarar kördi.

Sefer qıyın meteorologik şaraitlerde, şu cümleden küçlü ayazlarda ve teren qar qaplamasında keçirildi. Tedqiqatçılar qayd eteler ki, bu atlar arasında müim ğayıplarğa yol açtı. Lâkin Qırım ordusınıñ areketliligi rus piyade ve dragun qısımlarından üstün olıp qalıp, hanlıq quvetlerine qurşavdan qaçınmağa imkân berdi.

Kampaniya öz qısqa müddetli maqsadına irişti: 1769 senesi başına cenübiy sıñırlarnı qorçalamaq içün askerlerni köçürmek kerekligi sebebinden rus küçleriniñ ilerilevi yavaşladı.

1769 senesi mart ayında Kauşanğa (Moldova) qaytqan soñ Qırım Geray apansızdan vefat ete. Zemaneviy menbalarda (hususan, hannıñ ştabında bulunğan baron de Tottnıñ hatırlavlarında) esas sebep – onıñ zeerlengenidir. Hanğa ilâc nişanına belli olmağan bir madde bergen yunanıstanlı ekimge şübe tüşti. Hannıñ ölüminden soñ, ekim vade etilgen mukâfatını almadan ğayıp oldı.

1769 sefer manevrli cenk şaraitinde ananeviy Qırım taktikasınıñ semereliligini köstere; aksine, hanlıqnıñ zemaneviy topçulıq istiqlâllarına qarşı muvafaqiyetli qamaçav Osmanlı piyadeleri ve ağır topçulıq yardımınen mümkün olmağanını köstere edi. Bu vaqialar Qırım hanlığınıñ qarşılıq kösterüvleri çoq derecede hannıñ şahsiyetine bağlı olğanını da tasdıqladı: Qırım Geraynıñ vefatından soñ devlet özüniñ arbiy ve siyasiy turğunlığını coydı.

Qırım Geraynıñ ölüsi Bağçasarayğa ketirilip, Hansaraydaki Geraylar sulâlesi mezarlığında defn etildi.