4 fevral 1945 senesi Yaltada Yalta konferentsiyası başlandı. Bu tedbir, ekinci cian cenkiniñ esas halqara toplaşuvlarından biri oldı.

Konferentsiyada Gitlerge qarşı koalitsiya devletleriniñ liderleri iştirak ettiler: AQŞ prezidenti Franklin Delano Ruzvelt, İngiltereniñ baş naziri Vinston Çerçill ve sovet diktatoru İosif Stalin.

Toplaşuvda cenkten soñ olacaq Avropa tertibiniñ printsipleri belgilendi. Hususan, Yaltada faşist Almaniyasınıñ teslim oluv şartları, Avropada halqara havfsızlıq mehanizmleri ve cenkten soñ sıñırlarnıñ şekillenmesi muzakere etildi. Reparatsiyalar, cenk cinayetleri içün mesüliyet ve yañı halqara idare – Birleşken Milletler Teşkilâtı yaratılması meselelerine ayrıca diqqat ayrıldı.

Yalta konferentsiyasınıñ ukrayin könteksti çoq diqqatqa alınmasa da, bu mesele müim edi. 1945 senesi Ukrayina ŞSC cenk neticesinde pek büyük insaniy ve maddiy zararlarğa oğradı. İşte, Yaltada qabul etilgen qararlar Ukrayinanıñ öz siyasiy kelecegini mustaqil şekilde seçme aqqı olmadan, sovet tesir saasına kirsetilmesini pekitti. Aynı zamanda konferentsiya BMT-niñ qurulmasında Ukrayina ŞSC-niñ ayrı aza olaraq iştirak etmesine yol açtı.

Qırım tarafından baqılğanda, Yalta konferentsiyası daa evel yüz bergen bir facianıñ kölgesinde kerçekleşti. 1944 senesi mayıs ayında sovet akimiyeti qırımtatar halqını sürgün etti ve kelecekte genotsid aktı olaraq tanılğan cinayetni yaptı. Konferentsiya ötkerilgen vaqıtta Qırımnıñ tamır halqı vatanından sürgün etilgen edi, amma o facia o vaqıtta bir türlü şekilde halqara kün tertibine kirsetilmedi ve muzakere etilmedi.

Yalta konferentsiyası cenkten soñ dünya tertibiniñ temelini qoydı. Lâkin Ukrayina ve Qırım içün bunıñ neticeleri on yıllar devamında serbestlikten marum etilüv, repressiyalar şaraitinde yaşayış ve sovetler rejiminiñ cinayetleri aqqında susuv edi.