İyünniñ 20-nde, vaqtınca işğal etilgen Qırımda dört yıldan ziyade apishanede tutulğan soñ, Qırım.Aqiqat leyhasınıñ jurnalisti Vladıslav Yesipenko azat etildi. O, vaqtınca işğal etilgen Qırımdan çıqıp oldı. Vladıslav Yesipenkonıñ al-azırda Praga şeerinde buluna, anda o, tibbiy teşkerüv ve reabilitatsiya keçecek.
“Serbest insan ve serbest jurnalist olğanıma quvanam… Apishanede olğanımda maña yardım etken ve qol tutqan er keske minnetdarım. Birinciden, bu menim qorantam, Azatlıq Radiosı ve bütün dünyadan bir çoq insan… Rusiye apishanelerinde daa çoq Ukraina vatanperverleri otura, olarnı da evge qaytarmaq kerek. Ve olarnıñ apis müddetleri bitkende degil, daa evel”, – dedi Pragağa kelgen soñ Yesıpenko.
Azatlıq Radiosınıñ prezidenti ve baş müdiri Stiven Kapus, Yesıpenkonıñ Rusiye apishanesinde işkencege oğratılğanını qayd etti:
“Dört yıldan ziyade Vladnı yapmağan cinayet içün cezalandırdılar. O, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda olıp keçkenler aqqında kerçekni aydınlatqanı içün pek yüksek fiyat ödedi. Bu sebepten onı em fizikiy, em de ruhiy ceetten işkencelerge oğrattılar. Onıñ apayı Katerına ve kiçik qızı Stefaniya ile quvançlı birleşüvini qayd etkende, biz Rusiye akimiyetiniñ bu qorantağa ketirgen acılarnı da unutmaymız”. (Azatlıq Radiosı bildirüvi)
2014 senesi Qırım Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen soñ, Vladıslav faal sürette işğalge qarşı çıqtı, videolar çıqardı ve çeşit matbuat vastalarına intervyü berdi. 2014 senesinden başlap Azatlıq Radiosınıñ “Qırım.Aqiqat” leyhası ile uzaqtan çalışıp, yarımadanıñ içtimaiy ve ekologik meselelerini aydınlattı, yerli sakinler arasında soravlar keçirdi.
2021 senesi martnıñ 10-nda Vladislav Yesipenko Qırımdaki Rusiye FSB hadimleri tarafından “Ukraina mahsus hızmetleriniñ menfaatları içün malümat toplağanında” ve arabasında “öz başına yapılğan patlayıcı cihaz” saqlağanında qabaatlanıp tevqif etilgen edi. 27 kün devamında oña mustaqil advokatnı yibermediler. Aqmescitteki mahkeme oturışuvı vaqtında Vladıslav, qabaatını tanıması içün Rusiye mahsus hızmetleri tarafından işkence, hususan elektrik aqımı ile azaplav aqqında bildirdi. Buna baqmadan, 2022 senesi fevralniñ 16-nda işğalci mahkeme onı altı yıl apis cezasına ve 110 biñ ruble para cezasına mahküm etti. Daa soñra mabüsniñ apis cezası beş yılğa qısqartıldı.
Apiske kirgen soñ jurnalistke mustaqil uquqiy yardım berilmedi. Onı işkencelerge oğrattılar, şu cümleden, qabaatını tanıması içün elektrik aqım qullanğanlar. Jurnalistni “Qırım 24” teşviqat telekanalına intervyü bermege zorladılar, onda o “Ukraina mahsus hızmetlerinen işbirlik yapqanını” tanıdı. Oña mustaqil advokatlarnıñ kirmesi qabul etilgen soñ, Vladıslav Yesıpenko, itiraflarını red etip, olarnı işkence ve ruhiy basqı neticesinde aytqanını qayd etti.
Onıñ apayı Katerına Yesıpenko, Vladıslavnıñ azat etilmesi içün küreşte aqayınıñ sesi oldı. 2024 senesi oktâbr ayında o, Montrealde Formula Barışıq Nazirler Konferentsiyasında çıqışta bulunıp, halqara toplulıqnı daa faal areket etmege çağırdı. Noyabrniñ 27-nde Freedom Now uquq qoruyıcı teşkilâtı Vladıslavnıñ acele azat etilmesini talap etip, BMT-ge muracaat berdi. 2025 senesi martnıñ 5-nde Avropa Şurası jurnalistlerni qorçalav Platforması Kremlge beyanat yolladı.
Apiste tutulğanına baqmadan, Vladıslav Yesıpenko jurnalistik faaliyetini devam ete. O, Ukraina Merkezi Metropolit Kliment ile ve 2020 senesi sahte qabaatlavlar boyunca 12 yılğa mahküm etilgen daa bir ukrain siyasiy mabüsi Konstantin Şıring ile intervyü yazdı. Şıring, Orenburg vilâyetiniñ Novotroyitsk şeerinde 5-nci koloniyada vefat etti. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, onıñ ciddiy yürek hastalığı bar edi ve o, bir qaç kere ameliyat olmaq içün muracaat etti. Amma kerekli tıbbiy yardım kösterilmedi.
Esirlik vaqtında Yesıpenko bir sıra itibarlı mukâfatlarnıñ laureatı oldı: Free Media Award (2022), PEN America Freedom to Write Award (2022), İgor Lubçenko adına Milliy mukâfat ve siyasiy mabüslerge berilgen Levko Lukyanenko adına devlet bursı. 2025 senesinde Bundestagnıñ vitse-prezidenti Katrin Göring-Eckardt onıñ mentorı oldı.
Bundestagnıñ vitse-prezidenti Katrin Göring-Eckardt öz Instagram saifesinde şunı qayd etti:
“Onıñ azat etilmesi – matbuat serbestliginiñ ğalebesi ve diger siyasiy mabüsler aqqında hatırlatmadır. Azat etilmeleri içün küreşmege devam etecekmiz. Çünki aqiqat apiske alınmaz. Azatlıq, adalet ve menlik içün küreşken er kes yalıñız degil”.
Vladislavnıñ ikâyesi Rusiyeniñ Qırımdaki azatlıqnı bastırmaq ve qorquzmaq içün qullanğan keniş repressiyalar sistemasınıñ bir qısmıdır. İlk nevbette de basqılarğa jurnalistler ve uquq qoruyıcılar oğraylar.
Bu vaqıt devamında Temsilcilik Vladıslav Yesıpenkonıñ ailesine er türlü yardım kösterdi. Ortaq areketler sayesinde Ukraina Prezidentiniñ 2021 senesi dekabr 16 tarihlı Fermanı ile Vladıslav Yesıpenkoğa Levko Lukyanenko adına devlet stipendiyası berildi. Bundestagnıñ vitse-prezidenti Katrin Göring-Eckardt ile faal surette işbirlik tutıp, mentorlığını temin ettik. Vladıslavnıñ azat etilmesi meselesi çetel diplomatlarınen eki taraflı körüşüvlerde ve halqara meydançıqlarda, şu cümleden Qırım platforması sammitlerinde de bir qaç kere köterildi.
Bundan ğayrı, 2023 senesi aprel ayında Temsilcilik PEN Ukraine ile beraberlikte “Serbest Qırımğa mektüpler” teşebbüsini başlattı. Bu aktsiya ukrainlerni ve bütün dünyadan insanlarnı birleştirdi, olar Qırım siyasiy mabüslerine, hususan Vladislavğa, qol tutuv mektüpleri yazıp oldılar. Teşebbüsniñ maqsadı Kremlniñ tarafından esir etilgen ukrain mabüsleri aqqında hatırlatmaq, birdemlik ve destek köstermek ve olarnıñ azatlığı içün küreşke diqqat celp etmek. Aktsiya çerçivesinde yazılğan mektüpler, siyasiy mabüslerge olarnıñ davası hatırlatmaq içün müim bir destek aleti oldı.
Ukraina qanunsız apis etilgen vatandaşlarınıñ azat etilmesi içün küreşini devam ete. Halqara toplulıq siyasiy repressiyalarnıñ qurbanlarını qaytarmaq içün Kremlge basqı quvetleştirmeli.