Mayısnıñ 15-nde Temsilcilik qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanlarını añma kününe bağışlanğan tedbir keçirdi. Tedbirde Ukrayinadaki çetel diplomatik missiyalarınıñ, devlet akimiyet organlarınıñ, qırımtatar halqı Meclisiniñ, ekspert müitiniñ ve cemaatnıñ vekilleri iştirak etti.

Ziyaret çerçivesinde musafirlerge qırımtatar halqınıñ tarihı ve 1944 senesiniñ sürgünligine bağışlanğan tematik sergi taqdim etildi. Eksponatlar arasında qırımtatarlar sürgünlik yerlerinde saqlağan ve Qırımğa qaytqan vaqıtta ketirgen şahsiy eşyaları, hususan Quran, sürgünlik vaqtında yazılğan resimler, ananeviy urbalar, aile fotoresimleri ve yaşayış eşyaları bar edi. Ekspozitsiyanıñ ayrı bir qısmında sürgünlik miqyası, Vatanğa qaytma aqqı içün çoq yıllıq küreş ve qırımtatar halqınıñ ğayrıdan tiklenmesini aks etken arhiv vesiqaları da taqdim etildi.

Serginiñ moderatorı tarihçı Gülnara Abdullayeva oldı. O, musafirlerge Qırım Hanlığından bugünge qadar Qırım tarihı ve 1944 senesi sürgünligi aqqında ikâye etti.

Aralarda iştirakçilerniñ resmiy olmağan bir müitte subetleşmege ve qırımtatarlarnıñ ananeviy yemeklerini, sürgünlik vaqtında pişirilgen qurabiye, elva ve pahlava kibi yemeklerini aşap baqmağa imkânı oldı.

Bundan soñ, Qırımtatar halqı sürgünliginiñ 82-nci yıllığına ve Qırımnıñ rusiye tarafından vaqtınca işğal etilmesiniñ 12-nci yıllığına bağışlanğan panel munaqaşası ötkerildi.

Munaqaşanı ”Ğolosni” qırımtatar til ve medeniyet leyhasınıñ koordinatorı Olga Krapivyanska alıp bardı. İştirakçiler qırımtatar halqınıñ özgünligini saqlav ve rusiye müstemleke siyasetine qarşılıq kösterüvde medeniyet, edebiyat, sanat ve tarihiy hatıra rolüni muzakere ettiler.

Muzakereniñ başında Daimiy Temsilci Olga Kurışkonıñ qayd etkenine köre, sürgünlikniñ 82 yıllığı arfesinde tek 1944 senesiniñ faciası aqqında degil de, qırımtatar halqınıñ küçü ve dayanıqlığı aqqında aytmaq pek müimdir.

”Ne sovet akimiyeti, ne de zemaneviy rusiye kibi iç bir imperiya qırımtatar kimligini yoq etip olamaz. Şunıñ içün Qırımnıñ azat etilmesi onıñ tarihı, medeniyeti ve keleceginiñ saqlanması içün şarttır”, – dep qayd etti Olga Kurışko.

Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, 1944 senesi sürgünligi içün resmiy sebep qırımtatarlarğa “hainlik” qabaatlavı olğanını hatırlattı. Öz tuvğan köyü Ay-Serez misalinde o, insanlarnı köçürgen soñ sovet akimiyeti Qırımnıñ tamır halqı aqqında er angi hatıranı silmek içün meskün yerlerniñ adlarını deñiştirgenini kösterdi. Onıñ aytqanına köre, bugünde-bugün rusiye bu siyasetini tekrarlay, tek qırımtatar degil de, ukrayin kimligini de yoq etmege tırışa.

”Qırımnıñ azat etilmesi – qırımtatar halqınıñ ğayrıcan canlanması içün bir fırsat”, — dep qayd etti Refat Çubarov.

Ukrayin institutı müdiriniñ muavini Alim Aliyev, kimlik içün küreş endi bir qaç nesil devam etkenini ve eksistensional hususiyetke saip olğanını qoştı. O, dünyada qırımtatar studiyalarınıñ inkişafınıñ emiyetini qayd etti, çünki halqnıñ tarihı ve medeniyeti rus narativleri vastasınen degil de, onıñ öz optikası vastasınen ögrenile.

”Bizler öz adlarımıznı qaytaruv esnasından keçemiz. Qırımtatarlar olaraq biz, travmamızdan daa büyükmiz, işğalden daa büyükmiz, – dedi Alim Aliyev.

Jurnalist ve “Realna istoriya” leyhasınıñ tesisçisi Akim Galimov, imperiyalar küçük halqlarnı resurs olaraq körgenlerine diqqat ayırdı. O, rusiye müzeylerine alıp ketilgen qırımtatarlarnıñ medeniy degerlikleriniñ sistematik şekilde özleştirilüvi, em de Han sarayı kibi yadikârlıqlarnıñ yoq etilüvi aqqında aytıp berdi.

İşğalniñ şahsiyetke tesiri aqqında aytqanda, yazıcı Anastasiya Levkova, teşviqatnıñ insan añına tesiri ve edebiyatnıñ kimlik şekillendirmede hususiy rolü aqqında tarif etti. Onıñ qayd etkenine köre, kitaplar sadece keçmişniñ hatırasını degil de, medeniyetniñ kelecekteki inkişafı içün potentsialnı da saqlaylar.

”Şimdi tek olğan medeniyet degil de, ola bilecek medeniyet de yoq etile”, – dep qayd etti Anastasiya Levkova.

Munaqaşanıñ soñunda dizayncı ve ressam Feride Kurtmamedova urba, keramika ve turmuş eşyalarında olğan örneklerniñ manası aqqında aytıp. O, örnek süslemesiniñ UNESCOnıñ maddiy olmağan medeniy mirasınıñ cedveline kirsetilgenini ve zemaneviy medeniy leyhalar işğal etilgen Qırımda qalğanlarnen bağ tutmağa yardım etkenini hatırlattı.

”Bizler medeniyet tili vastasınen qarşılıq köstermek kerekmiz”, — dep qayd etti Feride Kurtmamedova.

Tedbir Büyük Britaniya, Kanada, Felemenk, Amerika Birleşken Devletleri, Finlandiya, İsviçre ve İsveçiya ükümetleri tarafından maliy destek alğan “Küçlü Ukrayina içün ortaqlıq” Fondu desteginen Ukrayina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilciligi/Qırım Platforması ofisi teşkil etildi.

Ayrıca ”Qırım Evi” devlet muessisesine, Birlik School qırımtatar litseyine, Ukrayina devlet arhiv hızmetine, Ukrayina devlet akimiyet organlarınıñ Merkeziy devlet arhivine (Ukrayina devlet arhivi), Ukrayina cemaat birleşmeleriniñ Merkeziy devlet arhivi ile Merkeziy devlet audio-vizual ve elektron arhivine teşekkürlerimizni bildiremiz. Bundan da ğayrı, Qırımdan öz eşyalarınen paylaşqan qorantağa da minnetdarmız.